Tímarit Máls og menningar - 01.11.2005, Blaðsíða 89

Þriggja stafa maður
er í andstöðu við tilgerðarlegan stíl þeirra); ég tók, en hnuplaði ekki; gerði það
sem Varro segir um býflugur: þær gera lítinn skaða og meiða engan þegar þær
taka hunangið.
Ég get spurt sjálfan mig: Hvern hef ég sært? Málefnið er þeirra að mestu leyti
en mitt samt sem áður; það sést hvaðan það er fengið (eins og Seneca mælir með)
en það verður eitthvað annað í sínu nýja umhverfi. Eins og náttúran sér um að
fæðan meltist og samlagist líkamanum, þannig haga ég mér og melti það sem ég
hef gleypt, kem því fyrir sem ég tek. Ég læt þá leggja fram skerf til þessarar latínu-
skotnu ritsmíðar minnar (macaronicon) en aðferðin er mín eigin. Ég verð að grípa
til Weckers sem segir: Við getum ekki sagt neitt sem ekki hefur verið sagt áður,
samsetningin og aðferðin er aftur á móti okkar eigin og hún vitnar um vísinda-
manninn. Oribasius, Aetius og Avicenna hafa allir þegið frá Galen en beita hver
sinni aðferð, ólíkum stíl en svipuðu hljóðfæri. Skáld okkar stela frá Homer; hann
spýr, sagði Ælian, þau sleikja spýjuna upp. Klerkar taka enn upp orðrétt eftir Aust-
in og sögumenn okkar gera það sama. Sá sem er síðastur er yfirleitt bestur.
En þótt margir risar hafl verið í fornöld í læknisfræði og heimspeki get ég
tekið undir með Didacusi Stella: „Dvergur sem stendur á öxlum risans kann að
sjá lengra en sjálfur risinn." Ég get sennilega bætt við og breytt og séð lengra en
fyrirrennarar mínir; og það er ekkert meiri skaði að ég taki frá öðrum en Ælianus
Montaltus, sá frægi læknir sem skrifaði um sjúkdóma í höfði eftir Jasoni Pra-
tensis, Heurniusi, Hildesheim o.s.frv. Það eru margir hestar í kapphlaupi hver á
eftir öðrum, einn er rökfræðingur, annar mælskufræðingur o.s.frv. Þú mátt vera
á öðru máli ef þú vilt og gelta og urra.
Sá yðar sem syndlaus er
í framhaldi afþessu fer Robert Burton nokkrum orðum um harða dóma
manna. Ritdómarar og menningarvitar mættu kannski hugleiða orð
hans um þau efni.
Ég leysi þetta svona. Og hvað snertir alla hina ágallana: málleysurnar, skoska
mállýsku, óvandaðan stíl, óþarfa tvítekningar, kjánalegar stælingar, ósamstætt
fánýti sem safnað er saman úr hinum og þessum haugum, úrgang frá höfund-
um, smámuni og hégóma sem hristur er af handahófi fram úr erminni, af engri
list, hugviti, dómgreind, skynsemi né lærdómi; harkalegan, hráan, grófan, frá-
munalegan, fjarstæðukenndan, ósvífinn, vanhugsaðan, illa saminn, ómeltan,
ósvífinn, fánýtan, bragðlausan og þurran hégóma - ég játa þetta allt á mig (þetta
er að hluta uppgerðartal): þú getur ekki hugsað ljótar um mig en ég geri sjálfur.
Það svarar ekki kostnaði að lesa þetta, ég samþykki það. Ég vil ekki að þú eyð-
ir tíma í að rýna í svo fánýta hluti. Ég mundi sennilega verða tregur til að lesa
þennan eða hinn sem svona skrifar; það er ekki þess virði. Allt sem ég segi er að
ég hef fordæmi fyrir þessu. Isocrates kallar það athvarf fyrir syndara, aðra sem
eru eins fáránlegir, hégómlegir, iðjulausir, ólæsir o.s.frv. Aðrir hafa gert svipað
eða meira, og kannski þú sjálfur líka. Við þekkjum suma sem hafa séð þig líka.
TMM 2005 • 4
87