Tímarit Máls og menningar - 01.11.2005, Page 117

Bókmenntir
• návist föður síns en fyrirferðarmeiri eru lýsingar á samskiptum þeirra mæð-
gna þar sem Gubba, eldri systirin, hreinlega valtar yfir systur sína með frekju,
yfirgangi og kvikindisskap. Móðirin hefur hvorki löngun né dug til að rétta
hlut Oddfríðar enda sljó af læknadópi frá því Oddfríður man eftir sér og því
kemst Gubba upp með að stjórna þeim báðum leynt og ljóst, a.m.k. meðan
pabbinn sér ekki til. Þegar hann er á svæðinu er Ijóst hver ræður ríkjum á heim-
ilinu sem frekar mætti líkja við orrustuvöll en griðastað. Hann rýkur upp af
minnsta tilefni og ekkert má út af bregða án þess hann missi stjórn á sér:
Eldrauður í framan greip hann í handlegginn á systur minni og mér og hristi
okkur argandi til. Asinn var svo mikill að hann mátti auðvitað ekkert vera að því að
spyrja okkur hvað hafði gerst. Hann bara argaði einhverja vitleysu og skók okkur
eins og hverja aðra kokkteilhristara. Allt átti þetta eflaust að hafa langvinn uppeld-
isleg áhrif. En hann var kominn á sextugsaldur og hafði ekkert þol í þetta og því
kom auðvitað fyrr eða síðar að því að hann hætti og rauk út með blótsyrði á vör. Við
Gubba stóðum skelkaðar eftir og veltum því fyrir okkur hvorri okkar þetta hefði ver-
ið að kenna. (73-4)
Fleiri slíkar uppákomur laumast inn í textann og því fer lesandi hægt og bít-
andi að draga þá ljúfu mynd sem Oddfríði er í mun að teikna af föður sínum
stórlega í efa. Hann er afar illa að sér í mannlegum samskiptum og gerir greini-
lega upp á milli dætranna. Sú fátæklega, jákvæða athygli sem hann er fær um
að veita beinist að Oddfríði en Gubba fær litla sem enga og þá helst neikvæða.
Sú staðreynd skýrir að hluta framkomu Gubbu í garð Oddfríðar; einnig má
draga þá ályktun að móðirin sé ekki í miklu uppáhaldi hjá heimilisföðurnum
°g kjósi því að vera í „liði“ með eldri dótturinni. Lyfjamisnotkun hennar er
hvergi skýrð í textanum en freistandi er að gera því skóna að hún fari þessa
döpru leið til að slá á ótta sinn og umkomuleysi og til að „flýja“ hörku og stjórn-
semi föðurins.
Þegar upp er staðið reynist Oddfríður fara einna verst út úr fjölskylduharm-
leik þessum því eftir dauða föðurins er henni allt að því meinaður aðgangur
að æskuheimilinu. Gubba gætir þess einnig vel að Oddfríður fái ekki grænan
túskilding úr dánarbúinu og sér ofsjónum yfir að Oddfríði skuli takast að lauma
út úr húsi bréfahníf úr eigu pabbans. Togstreitan á milli mæðgnanna er nær
óbærileg á köflum og biturð Oddfríðar er nánast áþreifanleg og nístir hjartað.
Á yfirborðinu er hún töffari sem skýlir sér á bak við írónískar athugasemdir um
móður og systur en innst inni þráir hún ekkert heitar en ást og viðurkenningu
nióður sinnar. Textinn birtir okkur afar einmana, unga konu sem hefur farið á
mis við ást og umhyggju í foreldrahúsum og lifað við brenglað samskiptamynst-
ur. Því furðar lesandinn sig ekki á því að hún skuli freistast til að taka að sér
verkefnið fyrir Örnu: plott, óheiðarleiki og samsæriskenningar er nokkuð sem
hún hefur búið við alla tíð. En það er reyndar í gegnum þá vinnu, svo og hug-
leiðingar tengdar fortíðinni, sem Oddfríður nær ákveðnum tökum á sjálfri sér
og áttar sig á muninum á réttu og röngu, ef svo má að orði komast.
Bátur með segli og allt er vel heppnuð útgáfa af fjölskyldudrama, því sígilda
söguefni, og Oddfríður sannfærandi í hlutverki afskipta barnsins. Hún dylur

TMM 2005 • 4
115