Tímarit Máls og menningar - 01.11.2005, Page 128

Bókmenntir
fellir þau inn í bókmenntahefð sem virðist einhvern veginn alltaf nokkrum
árum eða jafnvel áratugum á eftir. Ég get að minnsta kosti öldungis ekki kom-
ið því heim og saman að nokkur tali eins og persónurnar í Klisjukenndum.
Við erum yfirleitt ekkert sérlega vel máli farin, töfsum, missum þráðinn og
setningaskipunina, en í skáldsögum tala allir í glæsilega heilum setningum.
f Klisjukenndum virðist mér vanta bæði persónu- og aldurseinkenni í samtöl-
in, sem eru oft sætlega gamaldags, jafnvel þegar krakkar á þrítugsaldri eiga í
hlut: þeir hljóma oft eins og þeir hafi allir með tölu alist upp hjá afa og ömmu.
Rétt eins og þegar ég las Dís velti ég fyrir mér hvort ungt fólk noti í alvörunni
ávarpið ,vina mín - en kannski er ég ekki í nógu innilegu sambandi við landa
mína til að heyra þetta.
Fyrir unga rithöfunda í leit að sjálfum sér og rithöfundaferli er oft best að
liggja ekkert um of yfir fyrstu bókinni - hún er reynsla sem þarf að komast í
gegnum, læra eitthvað af og halda svo áfram. Af því Klisjukenndir er næstum
því fyrsta bók gildir þetta um hana. En það er alveg nóg af góðu efni í bókinni
til að áhugavert sé að fylgjast með hvað Birna Anna hugsar upp næst.
Jón Ólafsson
Hverskonar bylting
var vísindabyltingin?
Andri Steinþór Björnsson: Vísindabyltingin og rcetur hennar ífornöld og á miðöldum.
Háskólaútgáfan, Reykjavík, 2004. 379 bls.
Hérna áður fyrr, þegar kommúnistar skrifuðu í þetta tímarit og margir höfðu
enn áhuga á að fræðast um byltingu öreiganna, hvað leiddi til hennar og hvernig
hún brytist út fyrr eða síðar, þótti stundum eðlilegt að byrja slíkar útskýringar
á því að segja sögu mannkynsins, hvernig samfélög manna hefðu orðið til og
þróast, um upphaf landbúnaðar, verslunar, iðnaðar og svo framvegis. Þetta þótti
nauðsynlegt meðal annars vegna þess að kommúnistar sögðu söguna með öðr-
um hætti en tíðkaðist í hefðbundinni söguritun, sem þeir kölluðu borgaralega.
Áhersla kommúnistanna var á sögu hinna undirokuðu, sögu þeirra sem voru í
beinni eða óbeinni andstöðu við valdið, frekar en á sögu kónga, keisara eða nafn-
greindra landnámsmanna svo tekið sé nærtækara dæmi.
Andri Steinþór Björnsson fer hliðstæða leið í bók sinni um Vísindabylting-
una því að það er ekki nema síðasti þriðjungurinn af bókinni eða svo sem
fjallar raunverulega um þá atburði og uppgötvanir í vísindum sem menn nefna
stundum vísindabyltinguna einu nafni. Megnið af bókinni er um rætur þess-
arar byltingar, um heimspeki og vísindalegar uppgötvanir fornaldar og svo er
126
TMM 2005 • 4