Morgunblaðið - 09.01.2020, Page 38

38 FRÉTTIRErlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 9. JANÚAR 2020
Ágúst Ásgeirsson
agas@mbl.is
Enn er margt á huldu um reyfara-
kenndan flótta Carlos Ghosn, fyrr-
verandi forstjóra Renault og Niss-
an, frá Japan til Líbanons um
áramótin. Smám saman hefur ráð-
gátan verið að skýrast og þess var
vænst að Ghosn upplýsti málið
endanlega á blaðamannafundi sem
hann ráðgerði að halda í Beirút síð-
degis í gær. Líbaninn smái en knái
var tekinn fastur rúmu ári fyrir
flóttann en hafði gengið laus gegn
tryggingu frá í mars. Notaði hann
tímann vel um magra mánaða skeið
til að undirbúa flóttann. Stakk
hann af um síðir og gaf þá skýringu
að hann hefði flúið réttarfarslegt
óréttlæti og pólitískar ofsóknir. Í
Japan hafði hann verið sakaður um
stórfelld skattsvik og að hafa m.a.
hlunnfarið hluthafa bílaframleið-
andans Nissan. Yfirvöld í Tókýó
munu freista alls til að fá hann
framseldan frá Líbanons.
Hinn 65 ára gamli Ghosn sagðist
ekki hafa notið réttlætis og sann-
girni í málum á hendur sér sem
snúast um misnotkun fjármuna
Nissan í eigin þágu. Hann er sak-
aður um að hafa ekki talið fram
nema hluta tekna sinna á árunum
2010 til 2018. Hafi undanskotin
numið alls 85 milljónum dollara.
Vitneskja um einstaka þætti
flóttans er gloppótt, en Japanir
segjast enn vera að rannsaka
hvernig hann slapp framhjá
ströngu öryggiseftirliti sem hann
sætti fyrir að fá að ganga laus gegn
tryggingu. Ríkisútvarpið NHK
sagði sl. mánudag að Ghosn hefði
yfirgefið íbúð sína einn síns liðs um
hádegisbil 29. desember og farið til
fundar við tvo menn á hóteli í Tók-
ýó. Þeir þrír hefðu svo tekið hrað-
lest til Osaka og komið þangað
klukkan 19:30. Þar rituðu þeir sig
inn á hótel skammt frá Kansai-
flugvellinum en aðeins tveir menn
sáust síðan á upptökum örygg-
ismyndavéla þegar þeir yfirgáfu
hótelið síðar um kvöldið.
Að sögn NHK voru mennirnir
tveir með tvo stóra kassa sem toll-
verðir á flugvellinum skoðuðu ekki.
Hefur það meðal annars spurst út
að í öðrum kassanna hafi Ghosn
verið. Kössunum var komið um
borð í einkaþotu á vellinum þetta
kvöld sem flaug síðan með hann og
mennina tvo til Istanbúl í Tyrk-
landi. Þar skipti hersingin um flug-
vél til áframhaldandi ferðar til Bei-
rút í Líbanon. Frásagnir af
flóttanum frá Japan og skipulagn-
ingu hans minna á glæpamyndir úr
smiðju Hollywood. Inn í hann
blandast m.a. ólögleg notkun flug-
véla. Þegar í ljós kom að hersingin
hafi millilent á laun í Istanbúl tóku
yfirvöld þar í tauma og handtóku
sjö manns sem tengdust málinu
með einhverju móti, þar á meðal
fjóra flugmenn, stjórnanda vöru-
flutningafyrirtækis og tvo flugvall-
arstarfsmenn til viðbótar.
Ólögmætar aðferðir
Tyrkneska einkaþotuþjónustan
MNG segir að lög hafi verið brotin
í tengslum við flugið og einnig
starfsreglur fyrirtækisins. Hafi
starfsmaður einn og óstuddur tekið
það upp hjá sjálfum sér að aðstoða
Ghosn á flóttanum. Með því m.a. að
falsa áhafnar- og farþegaskrá þot-
unnar og skipuleggja flugið frá
Osaka til Istanbúl og þaðan fram-
haldsflugið til Beirút með annarri
einkaþotu. Hefur MNG-fyrirtækið
kært uppátæki starfsmanns síns.
Tyrknesk yfirvöld kanna nú hvern-
ig á því stóð og til hvers Bomb-
ardier Global Express-þotunni frá
Osaka var ekið beint inn í flugskýli
við lendingu. Þaðan fór svo önnur
þota, af gerðinni Bombardier Chal-
lenger 300 TC-RZA, 45 mínútum
síðar með hópinn til Beirút.
Dómsmálaráðuneytið í Tókýó
segist engin gögn hafa fengið um
brottför Ghosn frá Japan. „Talið er
að hann hafi beitt einhverjum ólög-
mætum aðgerðum til að komast úr
landi,“ sagði Masako Mori dóms-
málaráðherra á blaðamannafundi á
mánudag. „Ég hef krafist þess að
eflt verði til muna eftirlit með fólki
á leið úr landi,“ sagði hún.
Blaðið Wall Street Journal hefur
sagt að Ghosn hafi verið settur um
borð í einkaþotuna í stórum köss-
um fyrir hátalarabúnað, en þeir
reyndust aftast í þotunni eftir kom-
una til Istanbúl frá Japan. Hafði
blaðið eftir aðila nátengdum tyrk-
neskri rannsókn á flóttanum að
boruð hefðu verið göt á botn kist-
unnar til að tryggja að forstjórinn
fyrrverandi gæti andað að sér súr-
efni og kafnaði ekki í kassanum.
Því var komið á framfæri við
fjölmiðla að Ghosn hefði laumast úr
íbúð sinni með aðstoð hóps manna
er hlotið hefðu herþjálfun og
klæddust sem lúðrasveit væri þar á
ferð. Þegar hún hafði leikið nokkur
lög hefði sveitin farið af vettvangi
með Ghosn falinn í stórum hljóð-
færakassa. Eiginkona hans Carole
sagði Reuters-fréttastofunni að
þetta væri tilbúningur. Vildi hún
þó ekki tjá sig neitt frekar um
flóttann en þarna mun vera skír-
skotað til hóps manna frá örygg-
isþjónustu sem liðsinnti Ghosn á
flóttanum.
Klæddist dulargervi
Að klæðast dulargervi eins og í
njósnamynd er ekki framandi fyrir
Ghosn. Er hann reyndi að villa um
fyrir tveimur blaðamönnum við
fangelsisdyr er hann var látinn
laus gegn tryggingu í mars sl.
klæddist hann sem húsasmiður
væri. Það misheppnaðist því hann
þekktist eiginlega strax og lögmað-
ur hans baðst afsökunar á „viðvan-
ingslegu“ uppátækinu.
Blaðið Financial Times segir
flóttann hafa verið undirbúinn
mánuðum saman og að honum hafi
komið hópar manna í nokkrum
löndum. Blaðið hafði eftir mönnum
sem tengjast rannsókn flóttans að
japanskir stuðningsmenn Ghosn
hefðu verið þar á meðal. Að sögn
Reuters hafi leyndin yfir flóttanum
verið slík, að flugmenn einkaþot-
unnar vissu ekki að Ghosn væri um
borð.
Talsmaður samgönguráðuneyt-
isins í Tókýó sagði við AFP-
fréttastofuna að ekki væri skylt að
skoða farangur einkaþota.
„Rekstraraðilar þeirra ákveða
hvort farangursskoðun sé nauðsyn.
Á sama tíma eru áætlunarflugfélög
skyldug til að láta allan farangur í
gegnum öryggisskoðun, samkvæmt
landslögum. Öryggisskoðunin er
framkvæmd í forvarnarskyni, til að
koma í veg fyrir að sprengjur fari
um borð og til að afstýra flugráni,“
sagði talsmaðurinn og bætti við að
slík hætta væri talin miklu minni
þegar einkaþotur ættu í hlut.
Vegabréf í sviðsljósi
Ýmsum sögum fer af því á hvaða
skilríkjum Ghosn ferðaðist. Hann
hefur þrefalt ríkisfang, franskt,
brasilískt og líbanskt. Samkvæmt
flugvallargögnum sem franska
fréttastofan AFP segist hafa feng-
ið að sjá brúkaði hann franskt
vegabréf til að komast inn í Líb-
anon. Hafði dómstóll í Tókýó heim-
ilað Ghosn að geyma annað tveggja
franskra vegabréfa sinna vegna
ferðalaga innan Japans meðan á
málaferlunum stæði. Ekki ber frá-
sögnum fjölmiðla saman um þetta
og blandast þar í alþjóðareglur um
vegabréf. Sagði t.d. franska blaðið
Le Monde hann hafa ferðast á
frönsku nafnskírteini. Aðrir segja
hann hafa framvísað frönsku vega-
bréfi eða jafnvel fölsuðum papp-
írum. Talsmaður Ghosn sagði Fin-
ancial Times að hann hefði
framvísað frönsku vegabréfi. Tals-
maður utanríkisráðuneytisins í
Beirút, Ghadi Khoury, bætti við
þetta að auk fransks vegabréfs
hefði Nissan-stjórinn fyrrverandi
einnig framvísað líbönsku nafn-
skírteini.
Það auðveldaði Ghosn flóttann
að daginn sem hann yfirgaf íbúð
sína hætti öryggisfyrirtæki á veg-
um Nissan að fylgjast með ferðum
hans í Japan og þá sérstaklega
hvort hann ætti í samskiptum við
aðila er tengdust rannsókninni á
málum hans. Eftirlitinu var hætt
þar sem það þótti brjóta gegn
mannréttindum hans.
Grænhúfur liðsinntu
Til að undirbyggja flóttann sem
best fékk Ghosn til liðs við sig
Bandaríkjamann að nafni Michael
Taylor. Hann er fyrrverandi græn-
húfa, hermaður úr sérþjálfaðri úr-
valssveit bandaríska landhersins.
Hann hefur sérhæft sig í að bjarga
gíslum úr prísund. Hann hefur ver-
ið með starfsemi í Líbanon og víðar
í ríflega 30 ár og er ferill hans
sagður skrautlegur. Meðal annars
hafi hann setið í fangelsi fyrir svik.
Á lista yfir ferðalanga í þotunni frá
Osaka til Istanbúl var nafn Ghosn
ekki að finna en aftur á móti eru
björgunarmenn hans nefndir,
Michael þessi Taylor og George-
Antoine Zayek. Fóru þeir fyrst
með henni frá Dubai til Osaka og
héldu síðan með henni til baka eftir
hálfs sólarhrings stopp í Japan.
Samkvæmt vefsíðunni Flight-
Radar24, sem sýnir flugvélar á
flugi, lenti Bombardier Challen-
ger-einkaþota Ghosn á alþjóða-
flugvellinum við Beirút klukkan
fjögur að morgni gamlársdags. Þar
beið hans eiginkonan Carole, sem
fæddist í borginni, en blaðið Wall
Street Journal sagði að hún hefði
átt mikinn þátt í undirbúningi og
skipulagi flóttans. Hefði hún að
ýmsu leyti verið potturinn og pann-
an í flóttanum og til að mynda átt
rúmlega klukkustundar síma-
samtal við hann á aðfangadag.
Samkvæmt ákvæðum sam-
komulagsins um að hann fengi sig
lausan gegn tryggingu hefði þeim
verið bannað að hittast eða eiga
símasamtöl sín á milli. Vart var
Ghosn svo stiginn niður á líbanska
grund er hún sagði Wall Street
Journal að samfundir þeirra þá um
morguninn „væru stærsta gjöf lífs
míns“.
Annan janúar barst yfirvöldum í
Beirút „rauð“ alþjóðleg handtöku-
tilskipun á hendur Ghosn. Yfirvöld
í Tókýó ítrekuðu í vikunni þann
ásetning að koma lögum og reglu
yfir Ghosn en það gæti orðið flókið
því milli Japans og Líbanons eru
ekki í gildi samningar um framsal
afbrotamanna. Þá þurfa Japanir
ekki að vænta liðsinnis frá Frökk-
um því ráðamenn í París sögðust
ekki myndu framselja Ghosn þar
sem hann væri franskur ríkisborg-
ari.
Enn margt á
huldu um ævin-
týralegan flótta
19. nóv.
2018
Hand-
tekinn
22. nóv.
Rekinn
sem yfir-
maður
Nissan
25. apríl
Sleppt
gegn
tryggingu
24. október
Sakar sak-
sóknara um
ólöglegar
aðgerðir
30. des.
Flýr til
Líbanons
8. apríl
Rekinn úr
stjórn Nissan
6. mars
Sleppt
gegn
trygg-
ingu
4. apríl
Hand-
tekinn á
ný fyrir
nýjar sakir
23. jan.
2019
Segir af sér
hjá Renault
26. nóv.
Rekinn
frá
Mitsubishi
TÍMALÍNA
HELSTU ÁSAKANIR
Nissan:
„Ýmis stórfelld
brot“ þar á
meðal að telja
ekki allar tekjur
sínar fram
Heimild: AFP Photo
Japanskir saksóknarar:
Taldi ekki fram tekjur
að fjárhæð 5 milljarðar
jena á tímabilinu frá
júní 2010 til júní 2015
Nissan:
„Nýtti eignir
félagsins í
eigin þágu”
Renault Frakkl.:
„Ákveðin út-
gjöld”og of-
rukkun fyrir
flugferðir
Bandarískt fjármála
eftirlit:
Nissan og Ghosn
ákærð fyrir rangar
fjármálaupplýsingar
1996
Gengur
til liðs við
Renault 2016
Mitsubishi
í bandalagið
2005
Yfirmaður
Bandalags
Renault og
Nissan
2017
Bandalagið nr. 1
í heimi í sölu bíla
Carlos Ghosn
CAREER