Safnablaðið Kvistur - 2020, Blaðsíða 42

44
Á Ljósmyndasafni Reykjavíkur hefur
leikur með orð og mynd reynst vel
í að þjálfa nemendur efstu bekkja
grunnskóla í myndlæsi. Leikurinn
ýtir undir samtal um túlkun á ljós-
myndum um leið og þátttakendur
skemmta sér við að leysa þraut
sem hann felur í sér. Leikurinn er
einfaldur í framkvæmd og hægt að
laga hann að ólíkum sýningum. Við
þróun leiksins var tekið mið af hug-
myndum um læsi, persónubundnum
skilningi og myndnæmi barna.
Læsi afmarkast ekki bara við ritað
mál heldur nær yfir færni í að lesa í
ólíka miðla, menningu, tilfinningar
annarra og einnig myndir. Það er
því upplagt að nýta skólaheimsókn á
ljósmyndasafn í að æfa lestur mynda,
túlka myndefni og draga fram merk-
ingu úr því. Til þess þarf að gefa sér
tíma til að velta vöngum yfir því sem
fyrir augu ber á myndunum og átta
sig á því hvaðan túlkun okkar kemur.
Hvað sjáum við á tiltekinni mynd
sem gerir það að verkum að okkur
finnst hún t.d. einmannaleg, kraft-
mikil eða friðsæl?
Ólíkir einstaklingar geta dregið
mismunandi merkingu úr því sem
lesið er því þeir skapa merkingu út
frá persónubundinni reynslu sinni
og þekkingu. Fyrir vikið getur ein-
um fundist mynd kyrrlát á meðan
öðrum finnst hún ógnandi. Hluti af
þjálfun í myndlæsi er að átta sig á
því að túlkun fólks er ólík og hún
má (og á að) vera það.
Börn eru mörg mjög næm á myndir
og flest þeirra nota myndmál daglega
með því að senda frá sér og taka á
móti myndum á samfélagsmiðlum.
Myndlestur þeirra er oft ómeðvitaður
og þau eru óvön að rökstyðja túlkun
sína. Til að gera sér grein fyrir hvern-
ig myndlæsi fer fram er góð æfing að
setja myndlesturinn í orð. Það að orða
hugsunina og benda á þau atriði í
myndinni sem hafa áhrif á túlkunina
gerir myndmálið sýnilegt. Á þann
hátt er líka hægt að skilja hvernig
lesturinn er einstaklingsbundinn og
leiða samtalið að því að margvíslegar
túlkanir eiga rétt á sér.
Framkvæmd leiksins
Ein aðferð til að skerpa á myndlæsi er
að nota leik sem felst í að para saman
mynd og titil. Í stuttu máli gengur
leikurinn út á að nemendur draga titil
og eiga að athuga hvort þeim finnist
hann passa við einhverja af myndum
sýningarinnar. Það sem þarf til að
fara í leikinn er sýning með verkum
sem hanga ekki of þétt og eru nógu
stór til að heill bekkur geti horft á
þau í einu. Það er gott að hafa um 30
titla úr að moða og þá er ýmist hægt
að skálda upp eða nota t.d. bókatitla.
Ég nota titla úr dagskrá RÚV því þeir
geta verið svo dásamlega lýsandi og
dramatískir um leið og þeir eru skýr-
ir og auðlesnir. Áður en leikurinn
hefst fá nemendur upplýsingar um
sýninguna og tíma til að skoða hana
á eigin hraða. Því næst býð ég þeim
í leikinn, þau draga titil og byrja að
leita að mynd sem þeim finnst passa
við hann. Þegar þau hafa fundið mynd
sem þeim finnst eiga við leggja þau
titilinn hjá myndinni og draga svo
annan þar til allir titlarnir eru búnir.
Hraði leiksins fer eftir hópnum. Sum
hreyfa sig hratt um salinn, kippa í fé-
laga sína og benda á tiltekna mynd og
útskýra í fáum orðum hvernig titill-
inn passar við. Það fer svo eftir ýmsu
hvernig félagarnir taka í tillöguna,
hvort allir eru sammála eða hvort
einhver sé með betri hugmynd. Aðrir
hægja á ferðinni, gefa sér góðan tíma
til að velta vöngum og skoða.
Leikur sem
verkfæri til
að æfa myndlæsi
SAFNFRÆÐSLA Á LJÓSMYNDASAFNI REYKJAVÍKUR