Safnablaðið Kvistur - 2020, Qupperneq 70

72
Reglulega berast fréttir utan úr heimi
af misheppnuðum viðgerðum sem
hafa valdið skemmdum á listaverkum
og öðrum menningarminjum. Nýlega
komu þær fréttir frá Spáni að þekktu
málverki, eftirgerð eftir málarann
Murillo, hafi verið mikið breytt í
„forvörslumeðferð“ og verkið orðið
óþekkjanlegt eftir meðferðina, sem
ekki var unnin af forverði. Það virð-
ist því vera að margir þekki ekki til
hlutverks forvarða og hversu mikillar
færni og þjálfunar það krefst að ráð-
ast í slíkar meðferðir. Í framhaldi af
málinu hafa spænskir forverðir, með
fagmenntun, krafist strangari reglu-
gerða varðandi það hver má taka að
sér forvörslu menningararfsins, til
þess að koma í veg fyrir að verk verði
eyðilögð eins og í umræddu tilviki.
Hvers vegna var ekki leitað til forvarða
í þessu tilfelli? Gæti slíkt atvik gerst á
Íslandi? Mikilvægt er að þeir sem sinna
forvörslu hafi hlotið tilskilda menntun,
til að koma í veg fyrir skaða af þessu
tagi. Hér eru nokkur atriði sem safn-
menn geta haft í huga þegar staðið er
frammi fyrir viðgerðum á grip.
1. Starfsheitið forvörður er ekki lög-
verndað sem þýðir að hver sem er
getur starfað sem slíkur, jafnvel án
nokkurrar menntunnar.
10 mikilvæg
atriði varðandi
forvörslu
menningarminja
2. Forvarsla er frekar ungt fag á
Íslandi. Fyrstu íslensku háskóla-
menntuðu forverðirnir útskrifuðust í
lok 9. áratugs síðustu aldar. Áður fyrr
var að mestu talað um viðgerðir.
3. Forvarsla er ekki kennd á Íslandi.
4. Háskólanám í forvörslu er 3–5 ár.
Í dag er algengt að forverðir séu með
viðbótamenntun í fagi sem tengist
menningararfi eða vísindum.
5. Forverðir með háskólamenntun
eru sérfræðingar og vinna sam-
kvæmt siðareglum ICOM.
6. Það er á ábyrgð safnstjóra / menn-
ingarstofnana að kanna menntun
og reynslu forvarða sem þeir ráða í
vinnu eða kaupa þjónustu af.
7. Félag norrænna forvarða – Ísland var
stofnað 1983 og er hluti af Norræna
fagfélaginu NKF . Í dag geta eingöngu
forverðir sem lokið hafa að lágmarki
3ja ára forvörslumenntun frá viður-
kenndum skóla, samsvarandi BA eða
BS gráðu frá háskóla verið fullgildir
félagsmenn (sjá: www.nkf.is).
8. Félag íslenskra forvarða hefur
barist fyrir löggildingu starfsheitisins
forvörður án árangurs.
9. Í mörgum Evrópulöndum mega
söfn eingöngu ráða forverði sem hafa
fengið opinbera viðurkenningu um
menntun og viðeigandi reynslu.
10. Afleiðingar misheppnaðra
forvörsluaðgerða geta komið í ljós
löngu eftir að forvörslu er lokið. Til
þess að tryggja langtímavarðveislu
gripa skiptir val efna sem notuð eru
í forvörslu jafn miklu máli og útlit
þeirra. Menntaðir forverðir búa yfir
þeirri þekkingu sem til þarf, varð-
andi efnisval og annað sem máli
skiptir, þannig að forvörslumeðferðin
standist tímans tönn.
Félag norrænna forvarða – Ísland vonar
að söfn landsins og aðrir sem að hafa
með varðveislu menningararfsins að
gera, vandi sig við val á fagmönnum
þegar kemur að forvörslu, viðgerðum
og varðveislu hans.
Nathalie Jacqueminet og NKF – Ísland
www.theguardian.com/artanddes-
ign/2020/jun/22/experts-call-for-reg-
ulation-after-latest-botched-art-re-
storation-in-spain
FORVARSLA OG FAGMENNSKA
Hér má sjá umrætt verk. Myndin til vinstri er af
upprunalegu verkinu og myndirnar tvær til hægri
eru tvær ólíkar viðgerðatilraunir.