Freyr - 15.12.1967, Blaðsíða 14

hvenær hann lætur af embætti á Völlum.
Magnús Ólafsson situr staðinn frá 1599 til
1607. Af tilvísun í Prestatali og prófasta
verður að álíta, að hann sé sá sami og segir
frá í Sögu íslendinga eftir dr. Pál Eggert
Ólason, og var mikill lærdómsmaður. For-
eldrar hans bjuggu að Hofsá og andaðist
faðir hans áður en drengurinn fæddist og
fór móðir hans á vergang með sveininn. —
Varð hún úti milli bæja, en höfðingsmaður,
sem degi seinna fór um farinn veg, fann
sveininn á lífi og tók hann að sér.
Þorsteinn Eiríksson er á Völlum 1602 til
1622. Má geta sér til hvernig líf alþýðunn-
ar hefur verið á þeirri tíð, ef miðað er við
það, sem Espólín segir, að á þremur árum
fyrir 1604 hafi fallið níu þúsundir föru-
manna, einkanlega norðan lands og austan.
Eftir séra Þorstein kemur Jón Egilsson,
prestssonur frá Tjörn í Svarfaðardal. Varð
hann kynsæll maður. Sonur hans, Pétur,
varð prestur að Upsum.
Frá 1658 til 1698 gegnir systursonur Þor-
láks biskups Skúlasonar, Þorsteinn llluga-
son kallinu. Þótti hann mikill lærdómsmað
ur. Hann hafði sem aðstoðarprest systur-
son sinn, Guðmund Þorláksson, sem síðar
fékk Þönglabakka. Ekki er allt sem frið-
legast á þeirra tíma, því 1678 ganga Fransk-
ir á land á Svalbarðsströnd og ræna þar og
þó einkanlega í Hrísey.
Arið 1698 kemur á staðinn séra Þórður
Oddsson og er þar til 1704. Hafði hann ver-
ið heyrari í Skálholtsskóla og kirkjuprest-
ur staðarins. Hann var prófastur í Vaðla-
þingi og er sagt um hann, að hann hafi ver-
ið fyrir öðrum mönnum og hinn ásjálegasti
sýnum. Kona hans hét Valgerður og urðu
þau að fá konungsleyfi til að giftast, því
þau voru systkinabörn. Hún andaðist þrem
dögum eftir andlát hans og var talið, að hún
hefði dáið af harmi. Þau áttu eina dóttur
barna, Ragnheiði, sem giftist Eggerti
Bjarnasyni á Skarði á Skarðsströnd. —
Þeirra dóttir, Ragnhildur, varð kona Magn-
úsar sýslumanns Ketilssonar. Annað barn
Ragnheiðar og Eggerts var Jón, faðir séra
Eggerts á Ballará, föður séra Friðriks
Eggerz. Ekkert vissi móðir mín, Sólveig
Pétursdóttir Eggerz, um tilvist séra Þórðar
þegar hún kom að Völlum, en dreymdi
þann draum, að komið væri til hennar og
sagt, að forfaðir hennar, prestur úr Valla-
kirkjugarði, vildi hafa tal af henni.
Þá tekur við staðnum Eyjólfur Jónsson,
kallaður hinn lærði, og heldur staðinn frá
1704 til 1745. Hann fékk þegar í æsku þann
vitnisburð, að hann væri manna námfús-
astur og kappsamastur við bókiðn og lét
faðir hans hann stunda sjóróðra um tíma til
að halda honum frá bóklestri. Hann nam í
Kaupmannahöfn og fékk þar viðurnefni af
grískukunnáttu sinni. Séra Eyjólfi er svo
lýst, að hann hafi verið lítill vexti, knár og
smár, fimur og léttur á fæti og þóttust
mestu göngugarpar 1 Svarfaðardal fá sig
fullreynda við hann á göngu í ófærð. Geð-
ríkur var hann en stilltur, frásneiddur öllu
veraldarvolsi, viðhöfn og tildri, kennimað-
ur góður og mesti söngmaður. Fremur þótti
hann einrænn, en vinsæll af sóknarmönnum
og heimafólki. Gömul kona, sem Guðrún hét
og hafði stýrt búi hjá honum, sagði, er vin-
kona hennar hugðist veita henni styrk í
þungum veikindum, að gott yrði nú fyrir
hana að komast í eilífa sælu: „Það má vera
gott, ef mér líður betur en hér á Völlum.“
Séra Eyjólfur dó barnlaus og ókvæntur,
en eitt sinn á hann að hafa beðið sér stúlku
Hún neitaði og varð honum þá að orði:
„Það vildi ég, að Guð reyndi mig eigi oftar
með því arna“. Almennt var séra Eyjólfur
talinn með lærðustu mönnum landsins á
fyrra helmingi 18. aldar.
Fátt lét hann eftir sig af veraldarauði en
mikið af handritum, sem mörg glötuðust
eftir andlát hans, þó ýmis hafi varðveitzt.
Meðal þeirra merkustu er Vallaannáll, sem
nær yfir tímabilið 1659 — 1737 og talinn er
með öruggustu árbókum. Segir Espólín, að
það hafi verið haldið svo rétt, sem fást
mátti, er hans hönd var á. Að engu lætur
séra Eyjólfur sjálfs sín getið í ritum sínum.
Frá hans dögum er visitasía Steins bisk-
476
F R E Y R