Freyr - 15.12.1967, Blaðsíða 52

til þessara rannsókna, vegna þess, að flest
þeirra geta náð háum aldri. Sérhvert vaxt-
arskeið skilur eftir árhring, og fer breidd
hans eftir vaxtarskilyrðum sumarsins, og
má þannig fá samanburð á áhrifum ólíkra
sumra. Verði trén fyrir sköðum af völdum
vor- og haustfrosta, má lesa þær skemmdir
í árhringunum með því að nota smásjá, og
má þannig leiða í ljós hluti, sem ekkí eru
sjáanlegir með berum augum. Þessar að-
ferðir hafa verið mikið notaðar víða um
lönd til þess að varpa ljósi á veðurfar lið-
inna alda.
Rannsóknir á vaxtarskilyrðum beinast
einkum að eftirfarandi atriðum:
1. Rannsóknir á þeim gróðri, sem fyrir
er í landinu frá náttúrunnar hálfu.
2. Rannsóknir á þeim ræktunartilraun-
um, sem gerðar hafa verið á liðnum árum.
3. Samanburðartilraunir á tegundum og
afbrigðum við mismunandi vaxtarskilyrði.
4. Samanburðartilraunir með mismun-
andi ræktunaraðferðir.
5. Ymiskonar veðurfarsathuganir í sam-
bandi við ofangreindar rannsóknir, sem
einkum beinast að því að tengja þessar
rannsóknir við athuganir Veðurstofunnar.
Að þessum rannsóknum verður fyrst og
fremst unnið á komandi árum að Rann-
sóknarstöð Skógræktar ríkisins að Mógilsá.
Stöðinni er ætlað að vera miðstöð þessarar
tilraunastarfsemi. Þar verður unnið úr
þeim gögnum, sem aflað verður víða um
land, einkum vaxtarmælingum og viðar-
athugunum.
Ennfremur er stöðinni ætlað að leysa
mörg önnur verkefni eftir því, sem kostur
er á, og skal hér drepið á þau helztu þeirra.
Flestum er í fersku minni apríl-hretið
1963. Þá hafði hitinn í febrúar og marz ver-
ið óvenjulega hár, og síðan kom þetta
snögga hret. Við vitum ekki, hve oft sams-
konar hret koma hér á landi, en við verðum
að gera ráð fyrir því, að svipað geti átt sér
stað hvenær sem er. Vonir standa til þess,
að aðstaða fáist til þess, að Mógilsá, að búa
til hret, sem svipar til þessa, og því megi
reyna þol plantnanna strax á ungum aldri.
Þá er á Mógilsá aðstaða til þess að fjölga
ýmsum tegundum með græðlingum, t. d.
greni og lerki, sem erfitt er að fjölga með
venjulegum hætti. Er þetta gert í gróður-
húsi, þar sem sérstakur útbúnaður er til
þess að halda háu rakastigi. Með þessu móti
er hægt að fjölga einstaklingum, sem hafa
staðið af sér öll hret liðinna ára, og getur
þetta orðið til ómetanlegs gagns fyrir skóg-
og trjárækt í landinu.
Einnig verður aðstaða til þess að vinna
nokkuð að kynbótum trjátegunda. Efst á
baugi er að rannsaka ýmsa íslenzka birki-
stofna. Verður þá tekið fræ af völdum ein-
staklingum frá ýmsum stöðum og saman-
burður gerður á vexti þeirra og viðgangi.
Það er trú mín og vissa, að íslenzka birkið
megi bæta mikið, og birkið er harðgerð teg-
und, sem staðið hefur af sér hamfarir ís-
lenzkrar náttúru frá upphafi og fram á
þennan dag.
Áhugi fyrir skjólbeltaræktun hefur auk-
izt mikið í landinu á undnanförnum árum,
og mun engum betur ljóst en bændum
sjálfum, hve mikla þýðingu hún hlýtur að
hafa, þegar stundir líða. Við erum skammt
á veg komnir í skjólbeltaræktinni í dag,
bæði hvað snertir tegundaval og ræktun-
araðferðir. Þó er ljóst, að víðitegundir
munu vera heppilegastar til þess að mynda
fyrsta skjólið, það er auðvelt að fjölga þeim
og þær vaxa mjög hratt fyrstu árin, ef rétt
er að farið. Ýmsar tegundir hafa gefizt vel,
en fjarri fer því, að reyndar hafi verið all-
ar þær tegundir og afbrigði, sem til greina
koma. Auk þess er mjög auðvelt að víxl-
frjóvga hinar ýmsu víðitegundir, og er mjög
sennilegt, að hægt sé að laða fram nýja
stofna, sem eru bæði harðgerðari og hrað-
vaxnari, en þeir stofnar, sem nú eru rækt-
aðir hér á landi. Ýmsar víðitegundir, eins
og t. d. selja, eru að mestu leyti óreyndar
hér á landi. Þó eru til af selju einstaka tré,
sem sýnt hafa frábæran vöxt á bersvæði.
Þessum trjám verður að fjölga, auk þess
<.
514
F R E Y R