Þjóðmál - 01.09.2016, Page 16

Það er engu líkara en við höfum misst sjónar á því hvert hlutverk hins opinbera
á að vera. Flest erum við sammála um að á meðal mikilvægustu skyldna þess
er að vernda borgarana gagnvart ofbeldi, setja almennar leikreglur í
þjóðfélaginu og sjá fyrir þeim sem minna mega sín. En hver ákvað að hlutverk
þess væri enn fremur að selja snyrtivörur, áfengi og sælgæti?
Eða að reka fjölmiðil og póstþjónustu?
að draga úr ítökum hins opinbera í atvinnu-
lífinu. Og raunar ekki aðeins í atvinnulífinu,
heldur í samfélaginu öllu. Hún þarf að spyrja
sig grundvallarspurninga á borð við: Hvert er
grunnhlutverk hins opinbera? Á hið opin-
bera að teygja anga sína í hvern krók og
kima mannlegs lífs eða á það að gefa fólki
frið til þess að leita hamingjunnar á eigin
forsendum? Eiga stjórnmálamenn að vasast í
rekstri fyrirtækja á ábyrgð almennings eða er
hlutverk þeirra fremur að skapa atvinnulífinu
heilbrigt og lífvænlegt umhverfi?
Endurskilgreinum
hlutverk hins opinbera
Það er engu líkara en við höfum misst sjónar
á því hvert hlutverk hins opinbera á að vera.
iOW
Með hagfræðikenningarJohn Maynard Keynes að vopni
juku stjórnmáiamenn ítök ríkisins jafnt og þétt eftir síðari
heimsstyrjöldina.
Flest erum við sammála um að á meðal
mikilvægustu skyldna þess er að vernda
borgarana gagnvart ofbeldi, setja almennar
leikreglur í þjóðfélaginu og sjá fyrir þeim sem
minna mega sín. En hver ákvað að hlutverk
þess væri enn fremur að selja snyrtivörur,
áfengi og sælgæti? Eða að reka fjölmiðil
og póstþjónustu? Næsta ríkisstjórn þarf að
skilgreina á nýjan leik hvert hlutverk hins
opinbera í samfélaginu á að vera. Hún þarf
að leggja mat á það hvaða þjónustu það á
að sinna og hvernig henni verður sem best
sinnt. Hún þarf að velta við hverjum steini og
spyrja sig í hvert sinn sem ríkið ákveður að
láta til sín taka hvort aðkoma þess sé í raun
og veru nauðsynleg.
Það er hlutverk stjórnvalda hverju sinni
að skapa atvinnulífinu umhverfi þar sem
samkeppni og markaðslögmál fá þrifist, án
sífelldra ríkisafskipta. Um leið og framtaks-
samir menn hasla sér völl á einhverju sviði,
sama hvað það sé, eiga stjórnvöld að leggja
niður sambærileg verkefni sín. Að sama skapi
eiga stjórnvöld ávallt að leita leiða til þess að
færa verkefni úr sínum höndum til fólks og
fyrirtækja.
Hugmyndafræði vinstrimanna gengur út
á að ríkið láti að sér kveða í efnahagslífinu,
sanki að sér eignum og reki fyrirtæki á
ábyrgð skattgreiðenda. Með hagfræðikenn-
ingar John Maynard Keynes að vopni juku
stjórnmálamenn ítök ríkisins jafnt og þétt
eftir síðari heimsstyrjöldina, en til marks um
það má nefna að hér á landi nema opinber
útgjöld nú um 44% af vergri landsframleiðslu
en hlutfallið var aðeins 20% í stríðslok. Erfitt
hefur reynst að sporna gegn þessari útþenslu.
Það er gömul saga og ný að þeir kjörnu
fulltrúar sem hafa það verk fyrir höndum
14 ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016