Þjóðmál - 01.09.2016, Blaðsíða 56

Mesta dýpi ISSLINK, 1200 m ertæplega 10-falt mesta dýpi Basslink. Veðurfar
er yfirleitt miklu verra á Norður-Atlantshafi en á sundinu, sem BASSLINK þverar.
Enginn sæstrengur, sem hingað til hefur verið lagður, kemst í hálfkvisti við
ISSLINK í einu hafi (án millitengingar á landi). Þess vegna mun verða reynt að
reka hann á eins hárri spennu og„tæknin leyfir", en sá er gallinn á gjöf Njarðar,
að engin rekstrarreynsla er fyrir hendi fyrir væntanlega nýja gerð einangrunar,
svo að rennt er blint í sjóinn í bókstaflegri merkingu með rekstraröryggið, eins
og með BASSLINK á sínum tíma.
eðlilegur fjárhagslegur afskriftartími slíkra
sæstrengja er 25 ár. Þegar höfundur reiknar
út kostnað við orkuflutninga um sæstreng,
miðar hann við þennan afskriftartíma og
ávöxtunarkröfuna 10% vegna áhættu við
fjárfestinguna. Nú er þess að geta, að Bass-
link var lengsti sæstrengur í heimi, þegar
hann var lagður. Til að halda orkutöpum
og spennufalli í skefjum án þess að nota
gildari leiðara eru þróuð nýeinangrunarefni,
sem þola hærri spennu. í þessu tilviki kann
öldrun nýrrar einangrunargerðar að hafa
verið hraðari en framleiðandinn átti von á
við gefnar aðstæður. Þar sem þróunaróvissa
af þessu tagi bætist við aðra rekstraróvissu,
er nauðsynlegt að bregðast við í arðsemis-
útreikningunum með því að hækka ávöxtun-
arkröfuna og/eða að stytta afskriftartímann.
Þá verður strengurinn enn dýrari í rekstri, því
að eigendur hans hafa þá styttri tíma til að
greiða strenginn og mannvirki hans upp.
Aflstrengurinn á milli fslands og Skotlands,
sem lýst er í Skýrslunni, hér nefndur ISSLINK
til hægðarauka, er 4,14-falt lengri en BASS-
LINK, og liggurað jafnaði á um 5,88-földu
dýpi BASSLINK-strengsins. Mesta dýpi
ISSLINK, 1200 m er tæplega 10-falt mesta
dýpi Basslink. Veðurfareryfirleitt miklu
verra á Norður-Atlantshafi en á sundinu,
sem BASSLINK þverar. Enginn sæstrengur,
sem hingað til hefur verið lagður, kemst í
hálfkvisti við ISSLINK í einu hafi (án milliteng-
ingar á landi). Þess vegna mun verða reynt
að reka hann á eins hárri spennu og„tæknin
leyfir", en sá er gallinn á gjöf Njarðar, að engin
rekstrarreynsla er fyrir hendi fyrir væntanlega
nýja gerð einangrunar, svo að rennt er blint í
sjóinn í bókstaflegri merkingu með rekstrar-
öryggið, eins og með BASSLINK á sínum
tíma. Ef reikna má með, að tíðar rekstrartrufl-
anir verði á ISSLINK eftir 10 ár í rekstri, þá
er tæknilegur og fjárhagslegur grundvöllur
strengsins gjörsamlega brostinn. Ef reikna
má með, að á 11 ára skeiði sé strengurinn
úr rekstri vegna viðhalds og viðgerða hátt í
heilt ár, þá verður meðalflutningsgeta hans
ekki 1000 MW, heldur um 900 MW, sem gerir
strenginn enn óhagkvæmari, og mátti hann
þó ekki við því, eins og rakið verður í þessum
kafla. Þetta sýnir í hnotskurn réttmæti gagn-
rýni prófessor Egils51.
Það eru aðeins tvær leiðir til að ná
afkomuóvissu virkjana, sem reistar eru til að
framleiða inn á sæstrenginn, og afkomuóvissu
hans sjálfs, niður í viðunandi horf1. Þær eru
að tryggja sæstrenginn hjá tryggingafélagi
gagnvart tjóni af völdum ytri áverka og innri
bilana, eða að leggja í upphafi 2 sæstrengi.
BASSLINK mun hafa verið tryggður gagnvart
hvers konar viðgerðarkostnaði, en óvíst er,
hver ber sölutapiðTassmaníumegin og tjón
orkukaupandans í Ástralíu vegna óafhentrar
orku. Strengurinn er 500 MW með 630 MW
toppálagsgetu, svo að hugsanlega hafa
virkjanir íTassmaníu tapað sölu á 2,5 TWh,
sem, til samanburðar, er tæplega 14%af
árs vinnslugetu virkjana á íslandi um þessar
mundir. Hér skal fullyrða, að m.v. núverandi
verðlagshorfur á orkumörkuðum mun þessi
aukna rekstraróvissa, sem hér hefur verið
kynnt til sögunnar, duga til að eyða áhuga
hugsanlegra fjárfesta á ISSLINK-verkefninu.
54 ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016