Þjóðmál - 01.09.2016, Síða 87

grundvallarskilyrði. f meginatriðum snúast
þau um að aðildarríki samþykki sáttmála
Evrópusamþandsins, markmið þeirra og
stefnu og þær ákvarðanir sem teknar hafa
verið [síðan] þeir öðluðust gildi. Gengið
er út frá því að umsóknarríki sækist eftir
aðild.... f samanteknu máli má því segja að
erfitt geti reynst að ná fram varanlegum
undanþágum frá reglum samþandsréttar
í þeirri merkingu sem hér er lögð í það
orðasamband. Það á sérstaklega við á sviði
fiskveiða og landþúnaðarmála þar sem
stefnan er sameiginleg og Evrópusam-
bandið fer að mestu leyti eitt með laga-
setningarvald.
Þegar hugsanlegum könnunarviðræðum
hafði verið kastað fyrir róða var farið að ræða
þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarumsókn.
„Við lögðum hins vegar til, sem skásta kost
í stöðunni, að leitað yrði álits þjóðarinnar á
hvort sækja ætti um. En þau [Samfylkingin]
vildu það ekki," segir Steingrímur. Þessi
undanlátsemi var í grófri mótsögn við skiln-
ing manna á þeirri tillögu um þjóðaratkvæði
sem samþykkt var á landsfundi VG 22. mars
um veturinn. Miðað við þá hörku sem Stein-
grímur sýndi síðar þeim flokkssystkinum
sínum, sem ekki vildu dansa eftir hans þípu,
virðist hann hafa sýnt Samfylkingunni ærið
mikið mjúklæti þessa vordaga en lagt allt
kapp á að þröngva aðildarumsókninni upp á
þingflokk Vinstri grænna.
í fréttaskýringu í Morgunblaðinu 28. apríl
2009 er spáð í viðhorf Vinstri hreyfingarinnar:
Ósætti er milli vinstriflokkanna um
Evrópumálin og kepptust þingmenn VG
í gær við að lýsa andúð sinni á ESB fyrir
Samfylkingunni. Ögmundur Jónasson og
Atli Gíslason voru þar á meðal, en mildari
hljómur var hjá Svandísi Svavarsdóttur
og Lilju Mósesdóttur, sem sagði flokkinn
klofinn í afstöðu sinni til málefna ESB. Atli
sagðist m.a. hafna samstarfi við Sam-
fylkingu ef hún ætlaði í aðildarviðræður.
Steingrímur J. Sigfússon, formaður VG,
sagðist í gærkvöldi hafa lægt öldurnar
innan flokksins en litlu síðar, þegar tal
náðist af Atla, gaf hann ekkert út um það
hvort hann myndi styðja stjórnina. Fyrst
yrði hann að sjá sáttmálann. Hann svaraði
því ekki hvort tvöföld atkvæðagreiðsla væri
það sem þyrfti til.
Svandís og Lilja lögðu hins vegar áherslu
á að þjóðin ákvarðaði í málinu. Ögmundur
var á sömu skoðun en sagði að það vitlaus-
asta sem hægt væri að gera væri að sækja
um aðild núna.
Tveimur dögum síðar, 30. apríl, greinir
Fréttablaðið vandann:
Heimildir Fréttablaðsins herma að Evrópu-
hópurinn hafi skoðað allar mögulegar
leiðir. Vinstri græn leggja áherslu á tvöfalda
atkvæðagreiðslu en Samfylkingin sættir
sig ekki við það. Aðrar leiðir eru skoðaðar,
svo sem að láta þingið taka málið fyrir. Því
fylgja hins vegar flækjur, enda verður þá
að treysta á afstöðu þingmanna í öllum
flokkum.
Á þingflokksfundum VG var næstu daga
talsvert rætt um tvöföldu þjóðaratkvæða-
greiðsluna sem margirtöldu eðli-
lega málsmeðferð. Samkvæmtflestum
skoðanakönnunum var nokkur meirihluti
kjósenda á því að sækja um aðild að ESB, þótt
þeir væru hins vegar að jafnaði fleiri sem voru
á móti inngöngu um þær mundir.
Steingrímur bar þau skilaboð til þingflokks-
ins, að Samfylkingin vildi ekki mynda neina
vinnuhópa um önnur mál (ríkisfjármál, stöðu
heimilanna, fiskveiðistjórnun o.fl.) fyrr en
umsóknin hefði verið samþykkt. Var þetta
mikið rætt í þingflokknum og sættu flestir
þingmenn Reykjavíkur sig við umsóknina.
Landsbyggðarþingmennirnir stóðu fastar í
ístaðinu og bentu t.d. á að það væri 90-95%
vitað hvað væri í boði með aðild að ESB.
Flugu ýmsar hnútur milli manna, einnig
féllu hörð orð um Samfylkinguna sem væri
„heilaþvegin" og„trúir bullinu í sjálfri sér,"
skráir Atli í dagbókina.
Jón Bjarnason segir að stjórnarmyndunar-
viðræðurnar hafi verið leikrit frá upphafi,
enda hafi verið búið að semja um öll skilyrði
fyrir áframhaldandi samstarfi VG og Samfylk-
ingar, þegar minnihlutastjórnin var mynduð
ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016 85