Þjóðmál - 01.09.2016, Blaðsíða 30

Fyrir íslendinga er kannski einna athyglisverðast að háttsettir stjórnmálamenn
innan brezka íhaldsflokksins skoruðu á Cameron meðal annars að fara fram á að
endurheimta yfirstjórn sjávarútvegsmála Bretlands. Hann kaus hins vegar, eftir
að hafa ráðfært sig fyrirfram við forystumenn Evrópusambandsins og ríkja þess,
að láta ekki einu sinni reyna á það. Enda hefur lengi legið fyrir að ekki er í boði
að semja um yfirstjórn þeirra mála gangi ríki í sambandið.
fyrirkomulagið þar á milli gæti það hugsan-
lega orðið fyrirmynd að breyttum tengslum
EFTA-ríkjanna við Evrópusambandið sem
hafa undanfarna rúma tvo áratugi tengst
sambandinu með ólíkum hætti. Eftir að
Svisslendingar höfnuðu aðild að EES-samn-
ingnum í þjóðaratkvæði hafa þeir gert fjölda
tvíhliða samninga við Evrópusambandið.
Evrópusambandið hefur lýst áhuga á því
að samræma tengslin við EFTA-ríkin sem einnig
væri til þess fallið að einfalda hlutina fyrir
þau. Flins vegar verða að teljast engar líkur á
því að Svisslendingar samþykki að gerast aðilar
að EES-samningnum og svissneska leiðin er
að öllum líkindum ekki í boði fyrir önnur ríki
en Sviss í dag. Hins vegar væri hægt að fara
millileiðina og breyta EES-samningnum og
tvíhliða samningum Sviss í einn víðtækan
annarrar kynslóðar fríverzlunarsamning.
Fríverzlunarsamningar sem gerðir hafa ver-
ið á síðustu árum eiga það sameiginlegt að
vera af annarri kynslóð. Það er að þeir snúast
David Cameron gerði, sem forsætisráðherra,
misheppnaðar tilraunir til að semja við Evrópusambandið
um breytt fyrirkomulag á veru Breta ísambandinu.
ekki eingöngu um vöruviðskipti eins og fyrri
kynslóðin heldureinnig um þjónustuviðskipti,
opinber útboð, höfundarréttarmál, öryggis-
staðla, innihaldslýsingar o.s.frv. Bæði EFTA og
Evrópusambandið hafa lagt áherzlu á slíka
samninga í viðskiptum við önnur ríki. Bretar
vilja að sama skapi frekar gera slíkan samning
en gerast aðilar að EES-samningnum.
Þegar er farið að ræða í Noregi um að
útganga Bretlands úr Evrópusambandinu
gæti haft veruleg áhrif á tengsl Norðmanna
við sambandið. Talsverð umræða hefur átt sér
stað þar í landi um EES-samninginn og þann
möguleika að breyta honum í nútímalegan
annarrar kynslóðar fríverzlunarsamning.
Rannsóknir hafa verið gerðar sem benda til
þess að hagsmuni EFTA/EES-ríkjanna ætti að
vera hægt að tryggja með slíkum samningi
miðað við núverandi aðstæður.
Hliðstætt við umsókn nýrra ríkja
Frá pólitíska sjónarhólnum mætti einnig nefna
að misheppnaðar viðræður ríkisstjórnar
Davids Cameron, þáverandi forsætisráðherra
Bretlands, við Evrópusambandið um breytt
fyrirkomulag á veru Breta í sambandinu
staðfestu það sem vitað var fyrir. Það er að
ekkert sem raunverulega skiptir máli er í boði
í þeim efnum. Jafnvel ekki fyrir stórt ríki eins
og Bretland. Sáralítið kom út úr viðræðunum
og ekkert sem fól í sér grundvallarbreytingar
á veru Bretlands í Evrópusambandinu.
Viðræðurnar voru í eðli sínu hliðstæðar
viðræður og eiga sér stað í kjölfar umsóknar
ríkis um inngöngu í Evrópusambandið.
Brezk stjórnvöld ætluðu að endursemja um
veru Bretlands í sambandinu. Þrátt fyrir að
ráðamenn í Brussel stæðu frammi fyrir þeim
möguleika að stórt og mikilvægt ríki eins
28 ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016