Þjóðmál - 01.09.2016, Blaðsíða 51

fasa rafmagns, og er það hneisa, því að með
þriggja fasa rafmagni lækkarframleiðslu-
kostnaður þænda vegna ódýrari búnaðar
og minni orkutapa, og gæði rafmagnsins
batna vegna minna spennufalls. Með þriggja
fasa rafmagni verða þeir ennfremur betur í
stakkinn búnir til að auka framleiðslu sína
og auka við Ijölbreytnina, þannig að ófull-
nægjandi rafvæðing stendurýmsum búum
fyrir þrifum. Ætti að flýta því að leysa loftlínur
í dreifikerfi sveitanna af hólmi með þriggja
fasa jarðstreng heim á hvern bæ.
Umræður um orkunýtingu hafa gosið
upp opinberlega með nokkrum hléum síðan
Títanfélag Einars Benediktssonar og félaga
var á dögum. Á tímum Viðreisnarstjórnar-
innar 1959-1971 var bein erlend fjárfesting í
stórverkefnum á íslenzkan mælikvarða, t.d.
álverum, gagnrýnd af stjórnarandstöðunni
og talin þjóðhættuleg. Öll sú gagnrýni hefur
reynzt tilhæfulaus með öllu, enda reyna
allar vestrænar þjóðir að laða til sín fjárfest-
ingarfé, og reglan er sú, að beinum erlend-
um fjárfestingum fylgir ný þekking, aukin
framleiðni og bætt lífskjör. Iðnfyrirtæki í eigu
alþjóðlegra félaga á íslandi hafa hér reynzt
góð og gegn, hafa fært landsmönnum nýja
framleiðslutækni og stjórnunarkunnáttu, t.d.
vottaða gæðastjórnun, umhverfisstjórnun og
öryggisstjórnun.
Þrátt fyrir neikvæða umræðu um skattskil,
hafa þau öll óneitanlega fært nærsamfélagi
sínu mikinn auð og ríkissjóði líka. Dæmi má
taka af álverunum. Árið 2014 greiddu þau
mialSK 7 í opinber gjöld, um mialSK 15 í
launakostnað og allt að mialSK 40 í kaup á
vörum og þjónustu innanlands. Þannig má
ætla, að heildarskattspor álfyrirtækjanna hafi
numið nálægt mialSK 20 árið 2014 af tæplega
mialSK 100, sem eftir urðu í landinu sem
gjaldeyristekjur.
Viðvarandi umræður hafa verið í landinu
um raforkuverðið. Það, sem máli skiptir
fyrir landsmenn varðandi verð í langtíma-
samningum við iðnfyrirtæki á íslandi, er,
að verðið standi undir öllum kostnaði við
viðkomandi virkjanir og flutningslínur á
afskriftartíma mannvirkjanna og að orkusalan
Viðvarandi umræður hafa verið í land-
inu um raforkuverðið. Það, sem máli
skiptir fyrir landsmenn varðandi verð í
langtímasamningum við iðnfyrirtæki á
fslandi, er, að verðið standi undir öllum
kostnaði við viðkomandi virkjanir og
flutningslínur á afskriftartíma mann-
virkjanna og að orkusalan skili eigend-
unum að auki eðlilegri arðsemi m.v.
áhættuvið fjárfestingarnar, og þarað
auki er skilyrði, að umsamið orkuverð
valdi ekki hækkun á verði raforku til
almennings.
skili eigendunum að auki eðlilegri arðsemi
m.v. áhættuvið Ijárfestingarnar, og þarað
auki er skilyrði, að umsamið orkuverð valdi
ekki hækkun á verði raforku til almennings.
Forsendur orkukaupandans til að gera
langtímasamning, t.d. til 25 ára, eru, að
heildarkostnaður hans, fastur og breytilegur,
að orkukostnaðinum meðtöldum, verði lægri
en af sams konar fjárfestingu á þægilegri og
öruggari stað fyrir hann, og að áætlað sölu-
andvirði framleiðsluvörunnar standi undir
öllum kostnaði við fjárfestingu og rekstur og
veiti fjármagnseigandanum samkeppnishæfa
arðsemi fjárfestingarinnar að teknu tilliti til
áhættunnar.
Ef tekst að finna hinn gullna meðalveg á milli
viðsemjenda, sem fullnægir öllum þessum
skilyrðum, þá nást samningar. Jafnvel hið
lága upphaflega raforkuverði, 3,5 USD/
MWh, sem Landsvirkjun fékk fyrir orkuna frá
Búrfellsvirkjun í samningunum við Alusuisse
1966 í upphafi, en hækkaði á 9. áratuginum,
dugði til að greiða upp öll upphaflegu mann-
virkin vegna orkuafhendingar til ISAL á 25-30
árum. Eftir þann tíma malaði Búrfellsvirkjun
gull í sjóði Landsvirkjunar og gerir enn. Þetta
upphaflega orkuverð hefur í tímans rás
u.þ.b. 11-faldazt með auknu trausti eigenda
verksmiðjunnar á íslandi sem landi til að
hætta fé sínu í, aukinni orkuafhendingu frá
nýjum og dýrari virkjunum og með flutn-
ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016 49