Þjóðmál - 01.09.2016, Blaðsíða 57

Um þessar erfiðu rekstraraðstæður ISSLINK,
sem Skúli Jóhannsson, verkfræðingur, kallar
lcelink, viðhefur hann eftirfarandi orð7):
„Það þarf enga snillinga til að koma auga
á, hversu tröllaukin framkvæmd lcelink-
sæstrengurinn er í samanburði við Basslink.
Það þarf harða nagla til að bera ábyrgð á
framkvæmd eins og lcelink, framleiðslu,
niðurlagningu, rekstri og viðhaldi. Hafa
ber í huga, að það er almenningur, sem
mun sitja upþi með verulegan hluta af
hinni Ijárhagslegu ábyrgð. [Athugið:þetta
á t.d. við um virkjanir byggðar af opinberum
fyrirtækjum, s.s. Landsvirkjun og Orku nát-
túrunnar, sem munu tapa mikilli sölu í hvert
sinn, sem sæstrengurinn er tekinn úr rekstri.
Að tryggja slíkt óbeint tjón er dýrt. Innsk.
höf.j
í Ijósi þessrar reynslu af bilun á Basslink
þá blasir við, að ef sams konar bilun yrði
á lcelink á miklu dýpi úti á Atlantshafi, þá
gæti verið ómögulegt að komast að til
viðgerða. Þá þyrfti líklega að leggja annan
samhliða kapal frá íslandi til Bretlands, sem
gæti tekið um þrjú ár og með óheyrilegum
kostnaði. Önnur útfærsla væri þá að leggja
tvo kapla strax í upphafi til vonar og vara."
Síðara megingagnrýniefni prófessorsins51 á
skýrsluna, sem hér er til umfjöllunar, eru áhrif
rekstrar sæstrengs til Skotlands, fyrir 1500
MW toppafl og 1000 MW meðalafl, á íslenzka
raforkukerfið. Reynslan af þessu stofnkerfi
er sú, að„það leikur allt á reiðiskjálfi", þegar
meira en 100 MW falla út af kerfinu í einu og
reyndar líka, þegarálagsaukning hjá slíkum
stórnotanda er of hröð. Þessi sæstrengs-
hugmynd snýst um, að aflflæði um eitt snið
verði tífalt það, sem nú þegar veldur óþol-
andi spennu- og tíðnisveiflum, þegar það
tekur snöggum breytingum. í Skýrslunni
hefði þurft að fjalla um mótvægisaðgerðir
gegn truflunum í íslenzka raforkukerfinu,
sem eru meiri en alþjóðlegir staðlar ákvarða
sem leyfilegt hámark af völdum einstaks
álags, og kostnaðinum, sem þessum mót-
vægisaðgerðum eru samfara. Eðlilegt er, að
kostnaðurinn af slíkum mótvægisaðgerðum
lendi á sæstrengsverkefninu, en ekki
raforkunotendum á íslandi. Úr því að þetta
vandamál, sem án mótvægisaðgerða gæti
leitt til„myrkvunar" landsins í 3 klst. á ári, er
ekki reifað, er heildarmálefnið vanreifað og
kostnaðaráætlunin þar af leiðandi ófullnægj-
andi. Þessi meinbugur á undirbúningsvinnu
sæstrengs hefur verið einkennandi frá upp-
hafi og gjaldfellir hana vissulega.
Téðir tveir annmarkar Skýrslunnar gera
kostnaðaráætlun hennarótrúverðuga, en mið-
gildi hennar er heildarkostnaður samsvarandi
mialSK 800 eða miaUSD 6,5 m.v. USD 1 = ISK
123. Samt skal í þessari grein í fyrstu notast
við þetta gildi til að reikna út nauðsynlegt
lágmarksverð fyrir orku inn á tengimannvirki
sæstrengsins á íslandi annars vegar og hins
vegar nauðsynlegt lágmarksflutningsgjald
fyrir orku um sæstrenginn og tengimannvirki
hans. Síðan verður með samanburði við aðrar
kostnaðaráætlanir sýnt fram á, að kostn-
aðaráætlun Skýrslunnar er haldlaus.
Forsendur útreikninganna
eru eftirfarandi:
• Sæstrengurinn og endamannvirki hans
geta um takmarkaðan tíma flutt um 1300
MW eða svipað afl og reiknað er með sem
aflgetu virkjana (1459 MW), sem setja á upp
fyrir strenginn, að frádregnum töpum. í
skýrslunni virðist reyndar vera reiknað með
hámarksafli um strenginn 1000 MW, en m.v.
upp gefinn árlegan rekstrartíma strengsins,
8060 klst. (92% af árinu), þar sem bilana-
tíðni og viðgerðartími eru sennilega stór-
lega vanáætluð, sbr. sögu Basslink, og m.v.
ójafna vinnslugetu verulegs hluta virkjana
þessa verkefnis101, er nauðsynlegt að geta
flutt toppafl um mannvirkin, þegar það
er til reiðu, ella verður nýting og arðsemi
mannvirkjanna fyrir neðan allar hellur, og
meðalaflið 1000 MW á ári næst þá ekki.
Með því að í þessari grein verður reiknað
með hærra meðalafli út af mannvirkjunum,
þ.e. 1000 MW eða 8,8 TWh/ár af orku til sölu
inn á flutningskerfi frá Skotlandi til Eng-
lands, en í Skýrslunni er ráðgert, þá verður
reiknaður flutningskostnaður lægri hér en
með forsendum Skýrslunnar.
ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016 55