Þjóðmál - 01.09.2016, Qupperneq 65

hráefni álvinnslunnar. Hins vegar stöndum
við nú þegar á þröskuldi þess að geta leyst
benzín og dísilolíu af hólmi í fólksbílum og á
næsta áratugi í sendibílum, langferðabílum,
vörubílum og vinnuvélum, hvers konar.
Eigi síðar en á árabilinu 2030-2040 mun
verða tæknilega kleift og fjárhagslega hag-
kvæmt að leysa risavélar skipanna með sína
jarðefnaeldsneytisbrennslu af hólmi með
öðrum orkugjöfum, sem kalla má sjálfbæra,
jafnvel með rafhreyflum og orku úr nýrri gerð
rafgeyma. Einnig er hugsanlegt, að sérsniðin
þóríum-kjarnorkuver muni knýja skipin og
jafnvel vinnuvélar. Er hér komið eðlilegt fram-
hald af frumkvæði landsmanna við jarðhita-
nýtingu að taka nú frumkvæði á heimsvísu
við afnám brennslu jarðefnaeldsneytis.
Þann 4. júlí 2016 kynnti þýzki flugvélafram-
leiðandinn, Extra Flugzeugbau í Dinslaken,
Þýzkalandi, til sögunnareinshreyfils einka-
flugvél af gerðinni 330 LE. Hún er eins útlits
og hefðbundin 330 Lfrá þessu fyrirtæki, en
um borð er hins vegar rafhreyfill frá Siemens,
sem aðeins vegur 50 kg og kemur í stað 201
kg, 9.550 cm3, östrokka vélarí330L. Um
borð eru einnig tvö rafgeymasett, sem hvort
um sig vegur 150 kg. Þegar eldsneytið er
vigtað með, er þungi 330 L lítið eitt meiri
en 330 LE. Flugþol rafknúnu vélarinnar er
á hinn bóginn aðeins 20 mínúturá báðum
rafgeymunum eða um 1/10 af 330 L. Verk-
fræðingar Siemens upplýsa, að hröð þróun
sé nú í rafgeymum, og hjá Siemens hafa verið
gerðar áætlanir um að hanna 60-100 sæta
tvinnflugvél (knúin rafmagni og eldsneyti) í
samvinnu við Airbus fyrir stuttar vegalengdir,
sem færi í framleiðslu eigi síðar en 2030. Við
getum átt von á hljóðlátum og umhverfis-
vænum flugvélum í innanlandsflugi á íslandi
að 15 árum liðnum.
Enginn veit, hver þróunin verður á elds-
neytismarkaðinum né hversu stór íslenzki
flugflotinn verður, t.d. um miðja 21. öldina.
Til að átta sig á lágmarksgjaldeyrissparnaði
við að leysa jarðefnaeldsneyti af hólmi má
nefna, að árið 2015 fóru ríflega mialSK 80
CIF til kaupa á 732 kt af jarðefnaeldsneyti.
Til samanburðar var hallinn á vöruskiptum
Við getum átt von á hljóðlátum og
umhverfisvænum flugvélum í innan-
landsflugi á íslandi að 15 árum liðnum.
við útlönd þá um mialSK 30, svo að afnám
eldsneytisnotkunar mundi hafa umtalsverða
og jákvæða þýðingu fyrir vöruskiptajöfnuð
landsins, sem getur ýtt undir gengisstöðug-
leika. Það mun þó ekki gerast fyrr en búið
er að fjárfesta í virkjunum, sem staðið geta
undir raforkuvinnslunni, sem nauðsynleg
verður í staðinn fyrir eldsneytisinnflutninginn.
í því felst kostnaður á móti, en arðsemi þessa
verkefnis er samt há. Hvað þarf að virkja
mikið til að anna þessari þörf?
Höfundur hefur áætlað orkuþörfina 4,3
TWh/ár með eftirfarandi hætti:
• Landfarartæki notuðu 260ktafofan-
greindum eldsneytisinnflutningi eða 35%
af heild. Hér verður reiknað með 1,0%
aukningu mannfjölda á ári, og hann mun
þá nema rúmlega 470 þúsund manns
árið2050. M.v. 16.000 km/íb akstur á
ári, að ferðamönnum meðtöldum, og
orkunýtni rafbifreiða þá 0,20 kWh/km
(hún er tæplega 0,25 kWh/km árið 2016),
mun raforkuþörf landfarartækja nema 1,5
TWh/ár, sem er um 8% af raforkuvinnslu
landsins 2016.
• Landbúnaðurinn notaði 13 kt af innfluttri
olíu eða 2% af heild árið 2015. Reiknað er
hér með, að hann haldi hlutdeild sinni af
heildarorkunotkun vegna aukinnar fram-
leiðslu fyrir innlendan og erlendan markað
og vaxandi umsvifa í nýjum nytjagreinum
á borð við akuryrkju og skógrækt, en
stórefling hennar er æskileg til mótvægis-
aðgerða gegn koltvíildislosun flugvéla og
stóriðju, ef landið á að verða kolefnishlut-
laust árið 2050. Raforkuþörf til að leysa af
hólmi olíunotkun landbúnaðar árið 2050
er áætluð 0,1 TWh/ár.
• íslenzkfiskiskip notuðu 210 kt af olíu
eða 29% af heild 2015. Hægt verður að
knýja þau með tilbúnu íslenzku eldsneyti
eða beint með rafmagni frá rafgeymum
í framtíðinni. Aðrir umhverfisvænir
ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016 63