Þjóðmál - 01.09.2016, Blaðsíða 74

og alltaf áður þar sem það var hægt. En hlutu
að svo komnu að skipa uppskerunni um
borð í skip sem sigldu með hana í fjarlægan
heimshluta. Konur þjónuðu innrásarliðinu til
borðs og sængur samkvæmt siðum sem voru
heimamönnum óskiljanlegir, eða að minnsta
kosti fáfengilegir.
7. Eftir lok seinna stríðs
Eitt með öðru sem orsakaði minnimáttar-
kennd þýsku þjóðarinnará heimstyrjaldar-
árunum síðari var að Þjóðverjar áttu að svo
komnu næstum engar nýlendur sjálfir en
nágrannaþjóðir þeirra margar. Þær þjóðir
áttu jafnvel eftir orðlaginu stóran hluta
heimsbyggðarinnar. Þar með taldar námur
sem möluðu eigendunum gull, silfur, demanta,
eir og svo hina nauðsynlegri málma fyrir
iðnbyltinguna í heimalandinu sem fylgt hafði
í kjölfar vísindauppgötvana Vesturlandabúa á
18.-19. öld. Einræðisherrann sem náði þýsku
þjóðinni á sitt vald á fjórða áratug 20. aldar-
innar, og ætlaði sér og sínum heimsbyggðina
alla í framhaldi af því, var haldinn af þörf
fyrir slíkt jafnræði við nýlenduveldin. Helsta
markmið Þjóðverja með seinni heimstyrj-
öldinni var að afla þýsku þjóðinni hráefnis og
vinnuafls til að standa undir iðnaði sínum og
erfðarétti og þar með byggja upp stórveldi
hins æðsta kynstofns sem þeir töldu sig
tilheyra og alkunna er. Minna er í það lagt að
nýlenduþjóðirnar reyndust þeim milljónum
manna sem undir þær voru settar litlu betur
en Þjóðverjar óvinum sínum á stríðstímanum
fyrri og þeim síðari. Og eftir höfðinu dansa
limirnir.
Við það mikla ójafnvægi sem skapaðist á
20. öldinni, einkum vegna stórstyrjaldanna
beggja, raskaðist allt jafnvægi heimsbyggð-
arinnar. Annað sem leiddi til þess að hin
vanabundna stjórnsýsla nýlendnanna fór úr
skorðum var þær miklu tækniframfarir sem á
styrjaldarárunum leiddi af þróun fjarskipta og
sjálfvirkni sem mikil áhersla vará lög á þeim
tíma til að spara mannskap.Tækniframförum
seinni heimstyrjaldarinnar, einkum fjarskipt-
um, fylgdi að þörfin fyrir setulið í nýlendunum,
sem verið hafði mikil á blómaskeiði nýlendu-
veldanna, dvínaði skjótt og þar með einnig
þörfin fyrir aðflutta yfirstétt. Stjórnsýslan
var í helstu atriðum flutt til Evrópu, til síns
upprunalands, og nýting auðlinda nýlendanna
færðist yfir á stórfyrirtæki sem síðan hafa
bundið hinar fyrrverandi nýlendur enn
frekar í fjötra auðsins en áður var. Á komst
viðskiptasiðferði á nútímavísu í þeim löndum
í stað boðskapar nýlenduveldanna um
ofurmennsku hins hvíta kynstofns gagnvart
svörtum mönnum, rauðum, gulum. Þjóðverj-
ar voru ekki einir um trúna á yfirburði hvíta
kynstofnsins. Sú trú hefur mótað menningu
Vesturlandanna allt frá því á landfunda-
tímanum.
Við slík kjör þurftu arabar að búa á nýlendu-
skeiðinu fyrir ágengni Evrópubúa. Menning
araba, siðvenjur, jafnvel þeir sjálfir höfðu ekki
sjálfstæða merkingu fyrir vestræna menn um
aldir. Spor í þá átt að létta þessari ánauð var
stigið á síðustu áratugum 20. aldarinnar með
hugtakinu„Þriðji heimurinn" sem þá vartekið
að nota um öll hin nýfrjálsu lönd. Þau lönd
höfðu verið skákuð af, oft án teljandi umhugs-
unar, þvert á yfirráðasvæði ættbálkanna sem
fyrir voru á landsvæðum sem komist höfðu
undir stjórnsýslu hinna aðkomnu. Skákirnar
höfðu svo verið álitnar af innrásarmönnum
hlutaraf stórveldum Evrópubúa og fengið
nýja merkingu út á það. En svo lauk því yfir-
ráðatímabili þessara stórvelda um og upp
úr heimstyrjöldinni síðari og frumbyggjarnir
hlutu frelsi nánast óundirbúið, svartir menn
og gulir.
Við brottflutning hinna hvítu manna,
yfirstéttarinnar, frá nýlendunum, skapaðist
mikill vandi fýrir hina innfæddu, að viðhalda
kennimörkum hins brotthorfna aðkomufólks,
jafnt siðum sem landamerkum. Innfædd-
ir höfðu kynslóðum saman lotiðframandi
siðavenjum nýlenduherranna sem höfðu lagst
á eitt um að brjóta niður hinar upprunalegri
siðvenjurfrumbyggjanna og innræta þeim
nýja og oftar en ekki framandi siði miðað
við aðstæður. Hvort heldur það var þjóðerni
eða þjóðfélag, sem innfæddirtöldust hafa
endurheimt að drottnurum sínum burtgengn-
um, þá reyndist, þegar lengra leið, hvort
72 ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016