Morgunblaðið - 16.12.2021, Blaðsíða 46

46 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 16. DESEMBER 2021
HVÍTANES
Merino buxur
Kr. 11 .990.-
HVÍTANES
Merino ungbarnagalli
Kr. 8.990.-
ELÍ Flíspeysa
Kr. 11.990.-
ASOLO Falcon
Kr. 29.990.-
STRAUMNES
Barna merino ullarpeysur
Kr. 4.490.-
FUNI Dúnúlpa
Kr. 33.990.-
HVÍTANES Merino peysa
Kr. 13.990.-
LYNG Ullarsokkar
Kr. 1.590.-
Vinir
fá sérkjör
Skráning á icewear.is
KLETTUR Merinó húfa
Kr. 2.990.-
GRÍMSEY Hanskar
Kr. 2.900.-
Hlýjar Gjafir
GERÐUR Ullarpeysa
Kr. 17.990.-
ENGEY Húfa með mynstur beggja vegna
Kr. 2.790.-
DÖGG Regnkápa
Kr. 11.990.-
HEIÐI barna úlpa
Kr. 18.990.-
Kampavínsglas með
góðum vinum við fal-
lega laxveiðiá, haug-
drullugur eftir að hafa
hjólað malarvegi sunn-
anverðra Vestfjarða
eða huggulegheit og
einn ískaldur í nátt-
úrulaug í fallegu um-
hverfi. Afslöppun í
pottinum á Hótel Sigló
eftir vel heppnaða
fjallaskíðaferð, jafnvel í þyrlu, eða
hópmynd af hressum skíða-
gönguhópi í helgarferð á Ísafirði.
Allt er þetta nokkuð dæmigert
myndefni sem birtist reglulega á
Instagram og öðrum samfélags-
miðlum. Og það er ánægjulegt. Það
er ánægjulegt að við eigum fallegt
land sem býður upp á marga mögu-
leika fyrir afþreyingu þreyttra borg-
arbúa sem vilja brjóta upp hvers-
dagsleika borgarlífsins og mörg
fyrirtæki og einstaklingar í ferða-
þjónustu víðs vegar um land leggja
mikinn metnað í að gera upplifun
gestanna sem besta.
En birtingarmynd lífsins úti á
landi er ekki einungis þessi. Úti á
landi býr líka raun-
hagkerfið. Hagkerfi
sem í hundruð ára hef-
ur nytjað náttúruna til
sjós og lands. Fólk sem
þekkir sveitina sína
eins og lófann á sér,
þekkir fjörðinn og fjöll-
in, getur lesið í veðrið
og nýtir auðlindir hafs
og fjarða á sjálfbæran
og ábyrgan hátt. Sam-
félög sem hafa nýtt
tækifæri til vaxtar eins
og iðnaðarupp-
byggingu, fiskeldi og ferðaþjónustu,
til að efla og styrkja innviði sam-
félaganna. Í raunhagkerfinu býr
kraftur. Kraftur sem er hreyfiafl
verðmætasköpunar og mikilvægur
þáttur, ef ekki sá mikilvægasti, í að
byggja upp velferðarsamfélagið Ís-
land. Upp úr jarðvegi raunhagkerf-
isins hefur nýsköpun og þekking-
ariðnaður byggst upp, fjöldi fyrir-
tækja og þúsundir starfa, ekki síst á
höfuðborgarsvæðinu.
Því hryggir það mig að sjá að gjá
er að myndast, og ef marka má frétt-
ir, umræður og samfélagsmiðla,
virðist hún gliðna með hverju árinu.
Skoðanir ákveðinna hópa, gagnvart
atvinnuháttum og lífinu í raun-
hagkerfinu, eru oft og tíðum einfald-
ar og í þeim rúmast ekki marg-
breytileiki íslensks atvinnulífs og
virðing fyrir sjálfsbjargarviðleitni
fólks á landsbyggðinni. Að mínu
mati bera þær vott um óþarfa skiln-
ingsleysi. Þessir hópar vísa veginn,
en feta hann ekki sjálfir.
Frjáls innflutningur landbúnaðar-
afurða, loka að minnsta kosti einu ál-
veri til að auka framboð raforku,
banna fiskeldi á Vestfjörðum og
Austfjörðum, koma böndum á út-
gerðir landsins, leggjast gegn aukn-
um virkjunum, nýjum vegstæðum
og leggja stein í götu framkvæmda
sem tryggja afhendingaröryggi á
rafmagni víðs vegar um landið.
Dæmin eru fleiri en öll í sömu átt.
Bændur hafa yrkjað landið í þús-
und ár og byggðirnar við sjávarsíð-
una eiga allt sitt undir því að um-
gangast auðlindir hafsins með
sjálfbærum og ábyrgum hætti. Fisk-
eldisbóndinn á mesta hagsmuni af
því að umhverfi fjarðarins sé jafn
gott á næsta ári og það var í ár. Fólk
inn til sveita og við strendur lands-
ins kann að umgangast náttúruna og
lifa af henni. Skapa störf og verð-
mæti fyrir þjóðarbúið. Skapa sér líf-
vænlegt samfélag sem er aðlaðandi
fyrir ungt og menntað fólk að skjóta
rótum í.
Verðmætin sem velferðarríkið Ís-
land stendur á verða ekki til af sjálfu
sér. Þau verða ekki til í hirslum fjár-
málaráðuneytisins.
En þessa gjá þarf að brúa og við
sem 370 þúsund manna örþjóð, ey-
ríki við heimskautsbaug, þurfum að
standa betur saman. Sýna meiri
virðingu og skilning. Við þurfum að
getað sett okkur í spor annarra. Við
getum ekki fryst heilu samfélögin
eða fjórðungana í einhvers konar
nostalgíu-Instagram-mynd fyrir
sumar- eða vetrarfríið.
Það er ekki virðing eða skilningur,
hvorki fyrir fólki né samfélögum,
þegar lagt er til að þúsundir manna
missi vinnuna við að loka álveri, að
bændur þurfi að bregða búi vegna
óraunhæfrar samkeppni við ódýrt
niðurgreitt innflutt kjöt, að heilu og
hálfu byggðarlögin eða fjórðung-
arnir þurfi að búa við óviðunandi
vegasamgöngur eða rafmagnsleysi
dögum og vikum saman. Það er ekki
virðing eða skilningur að leggja til
uppstokkun á núverandi kerfi sjáv-
arútvegsins sem gæti sett heilu sam-
félögin í uppnám eða leggja til bann
við fiskeldi fyrir vestan og austan
með þeim afleiðingum að hundruð
fjölskyldna misstu lífsviðurværið.
Í einræðu Starkaðar, eftir at-
hafnaskáldið Einar Benediktsson
segir „Aðgát skal höfð í nærveru sál-
ar.“ Ég held að það væri ekki síður
nær fyrir marga álitsgjafa, hópa og
samtök að tileinka sér þá hugsun að
aðgát skal höfð í nærveru samfélags.
Skilningur á gangverki þess er allra
hagur.
Eftir Jens Garðar
Helgason » Í raunhagkerfinu
býr kraftur sem
er hreyfiafl verðmæta-
sköpunar og mikilvægur
þáttur, ef ekki sá
mikilvægasti, í að
byggja upp velferðar-
samfélagið Ísland.
Jens Garðar Helgason
Höfundur er framkvæmdastjóri á
Eskifirði
Að vísa veginn en feta hann ekki sjálfur
Íslendingar hafa alltaf verið sagna-
þjóð og landsmenn þyrstir í að heyra
frægðarsögur af landanum bæði í
átökum við óblíða náttúru eða jafn-
vel ójafnaðarmenn í útlöndum.
Þessar sögur hafa að jafnaði verið
um atburðina sjálfa, hættur til sjós
og lands, en lítið um tilfinningar
sögumanns eða persóna. Stöku sinn-
um þess getið í framhjáhlaupi að við-
komandi hafi ekki verið alveg sama
þegar skipið var við það að fara nið-
ur, en ekki meira um það.
Þjóðin er vön sögum en nú ríða
yfir landið frásögur af annarri gerð.
Sama hvort er í helgarblöðum, sjón-
varpi eða í óteljandi hlaðvörpum
verður ekki þverfótað fyrir þáttum
þar sem menn eru að opna sig um
alla sína einkahagi.
Flest af þessu er frekar sorglegt
og ekki mjög uppbyggilegt sálar-
fóður fyrir þjóðina í svartasta
skammdeginu. En á þetta hlýtur að
vera hlustað og lesið, annars væri
þetta ekki svona allt um kring.
Vonandi gengur þetta yfir eins og
hvimleiður lúsagangur að hausti eða
kvefpest og meðlíðunarspennan
sjatni hjá söguþjóðinni.
Sunnlendingur
Velvakandi
Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Dr. Phil Fáum hefur tekist betur að fá fólk
til að „opna sig“ en þessum gaur.
Með opn-
um huga
ÞÚ FINNUR ALLT Á FINNA.IS
VANTAR ÞIG PÍPARA?