Morgunblaðið - 16.12.2021, Blaðsíða 58

Rósa Margrét Tryggvadóttir
rosa@mbl.is
„Heyrnarleysi og það að vera döff er
minnihlutahópur og að vera CODA
[börn heyrnarlausra foreldra] er
minnihlutahópur inni í minnihluta-
hópi,“ segir Magnús Freyr Magn-
ússon, annar mannanna á bak við
kynningarátakið Táknarar en hann,
ásamt vini sínum, Hauki Darra
Haukssyni, birtir nánast daglega nýtt
tákn á samfélagsmiðlum til að vekja
athygli og áhuga á táknmáli.
Báðir ólust Magnús og Haukur
Darri, sem er kallaður Darri, upp hjá
döff foreldrum og er móðurmál þeirra
og þeirra fyrsta tungumál táknmál þó
að báðir séu þeir heyrandi. Að auki
hafa þeir báðir starfað með tákn-
málstalandi börnum og fullorðnum.
„Það er ekki hægt að sjá að við er-
um minnihlutahópur en svo allt í einu
kemur þú inn í samfélagið og fattar að
þetta er eitthvað sem heyrandi er ekki
partur af,“ útskýrir Magnús í samtali
við K100.is og Morgunblaðið.
Brú á milli tveggja heima
Aðspurður segir hann að ef hann
hefði valið myndi hann frekar velja að
tala táknmál.
„Mér finnst þægilegra að tjá mig á
táknmáli. Á sama tíma myndi ég ekki
tala við rosalega marga ef það væri
eina sem maður myndi velja. Ég er
mjög ánægður að vera partur af
tveimur menningarheimum. En mark-
miðið með Táknurum er að vera brú á
milli tveggja heima. Við erum svolítið
með fæturna hvorn í sínum heim-
inum,“ segir hann.
„Táknmál er okkar móðurmál. Við
lærum það fyrst áður en við lærum
annað mál. Við lærum íslensku í ytri
fjölskylduhringnum – ömmur, afar,
frænkur og frændur og svo bara í
samfélaginu,“ segir Magnús sem segir
það vera forréttindi að vera hluti af
döff samfélaginu en að það sé líka gott
að geta stigið út og verið í heyrandi
samfélaginu líka.
„Ég nýt þess að geta hoppað þarna
á milli og mér þykir alveg jafn vænt
um bæði. En mér finnst að táknmál
þurfi að vera meira sýnilegt og ef eitt
myndband frá mér vekur athygli og
áhuga hjá einhverjum einum þá er það
frábært,“ segir Magnús.
Markmið kynningarátaks þeirra
Magnúsar og Darra er meðal annars
að útrýma mýtum og fáfræði sem
finnst í samfélaginu um heyrnarleysi
og íslenskt táknmál. Vonast þeir til
þess að með fræðslunni, sem fer meðal
annars fram á samfélagsmiðlum en
einnig í grunnskólum og annars stað-
ar, verði hægt að bæta stöðu heyrn-
arlausra og koma í veg fyrir útrým-
ingu íslensks táknmáls sem Magnús
segir að sé ákveðin ógn í nútímanum.
Magnús segist meðal annars hafa
áhyggjur af því að foreldrar heyrna-
lausra og heyrnaskertra barna fari oft
fljótt með börnin í aðgerðir eins og
kuðungsígræðslur, nokkurs konar íg-
rædd heyrnatæki, og að oft sé mikil
áhersla lögð á að börnin séu það sem
hann kallar „innan gæsalappa venju-
leg“ og séu stundum jafnvel ekki
kynnt fyrir táknmáli jafnvel þó að það
sé réttur þeirra.
Hann bendir þó á að nútímatækni
hafi haft gríðarlega góð áhrif á fólk
innan döffmenningarinnar segir
Magnús en hann nefnir til dæmis
myndsímtöl.Á sama tíma hefur nú-
tímatækni haft gríðarlega góð áhrif á
fólk innan döffmenningarinnar segir
Magnús en hann nefnir til dæmis
myndsímtöl.
„Myndsíminn er búinn að vera rosa
stór hjá okkur. Samskipti við föður
minn voru yfirleitt alltaf í gegnum
SMS þar til myndsíminn kom, í kring-
um 2008. Nú nennir hann ekki einu
sinni að skrifa SMS. Hann hringir
bara,“ segir Magnús kíminn. „Þetta er
rosaleg vakning fyrir okkur,“ bætir
hann við.
Hann bendir á að það eina sem
heyrnarlausir geti ekki gert er að
heyra og að þeir upplifi heyrnarleysið
oft ekki sem fötlun.
„Þeir mega og geta gert allt annað.
Þeir mega keyra, þeir mega gera allt í
raun. Það er aðallega þjónustuhlutinn,
að þurfa til dæmis að ráða túlk með
mánaðar fyrirvara áður en þú ferð í
bankann,“ segir Magnús. Desem-
bermánuður hefur verið með öðru
sniði en venjulega hjá Táknurum en
Magnús hefur daglega reynt að deila
tveimur myndböndum af sér að sýna
ákveðin tákn í tengslum við jólin og
döffmenningu á jólunum.
Til að mynda myndbönd þar sem
hann sýnir nöfnin á jólasveinunum og
deilir hinu og þessu tengdu jólunum.
„Darri er að fara yfir próf þannig að
ég fékk þann heiður að sjá um jóla-
dagskrána okkar. Reyna að kynna fólk
fyrir jólunum á táknmáli. Það virðist
vera áhugi á því. Jólamaturinn að
koma og jólastressið,“ segir Magnús
og hlær. „Það er hægt að tala um ansi
marga hluti. Þetta eru fyrstu jólin
okkar þannig að við vildum vera með
svolítið svona stærra,“ bætir hann við
en hann segist vilja kynna jólin eins og
þau eru hjá döff fjölskyldum.
Börnin stjórnuðu hljóðrýminu
„Við syngjum jólalögin á táknmáli.
Okkar móðurmál er að tala táknmál.
Þannig að það á við um hátíðir líka,“
segir Magnús.
Hann segir að hjá hans fjölskyldu
hafi hann og systkini hans, sem eru
heyrandi, fengið að ráða jólatónlistinni
yfir hátíðirnar.
„Hljóðrýmið var algjörlega okkar,“
segir Magnús en hann lýsir versl-
unarferðum um hátíðirnar þar sem
það þurfti að passa vel upp á það
hvaða systkini kom með í búðir, til
þess að túlka, til að fjölskyldumeðlimir
sæju ekki hvað þeir fengju í jólagjöf.
„Það var annars mjög hefðbundið
nema það fór allt fram á táknmáli,“
segir hann.
Hægt er að fylgjast með Táknurum
á öllum helstu samfélagsmiðlum, Tik-
Tok, Instagram og Facebook, undir
heitinu Táknarar, en einnig eru þeir
með vefsíðuna taknarar.is.
Heyrandi en með táknmál að móðurmáli
Magnús og Darri ólust upp sem börn heyrnarlausra
foreldra og standa þeir fyrir kynningarátaki, meðal
annars á samfélagsmiðlum, og deila daglega að
minnsta kosti einu tákni á hinum ýmsu miðlum. Vilja
þeir þannig auka fræðslu um táknmál og heyrnarleysi.
Táknarar Magnús og Darri eru báðir með táknmál sem móðurmál þrátt fyrir
að vera heyrandi en þeir ólust upp sem CODA, börn heyrnarlausra foreldra.
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 16. DESEMBER 2021
Laugavegi 178, 105 Reykjavík | Sími 551 3366 | misty.is
Opið virka daga kl. 11-18, Opið 18. des. kl 11-18
XIANA
Náttsett og sloppur
Stærðir: S-XXL
Náttsett 9.990 kr.
Náttsloppur 9.990 kr.
Aðalstræti 2 | s. 558 0000
Kíktu til okkar í góðan mat
og notalegt andrúmsloft
Opnunartími
Mán.–Fös. 11:30–14:30
Öll kvöld 17:00–23:00
Borðapantanir á matarkjallarinn.is
UPPLIFÐU JÓLIN
Hægeldaður Þorskur
noisette hollandaise, hangikjöt
Hreindýra Carpaccio
trönuber, pekan hnetur,
gruyére ostur, klettasalat
Gljáð Lambafillet
seljurótarfroða, rauðkál,
laufabrauð
Jólasnjór
mjólkur- og hvítsúkkulaði,
piparkökur, yuzu
9.490 kr.
VEGAN JÓ
Vatnsmelónutartar
fivespice ponzu,
lárpera, won ton
Rauðrófu Carpaccio
heslihnetur, piparrót,
klettasalat
Yuzugljáð Grasker
greni, rauðbeður,
kóngasveppir
Risalamande
kirsuber, karamella
7.99
JÓLALEYNDARMÁL
MATARKJALLARANS
6 réttir
að hætti kokksins
leyfðu okkur að koma þér á óvart
Eldhúsið færir þér upplifun þar sem
fjölbreytni er í fyrirrúmi
10.990 kr. 0 kr.
LJÓLIN ERU BYRJUÐ Á
MATARKJALLARANUM