Borgfirðingabók - 01.12.2006, Blaðsíða 10

8
Borgfirðingabók 2006
Með þessum titli teflir Júlíana hversdagsleikanum gegn hefðinni og
snýr henni á haus, en svipuð átök má sjá í skáldskap íslenskra kvenna
bæði fyrr og síðar. Upphafsljóð Stúlku hefst á orðinu „lítil“, en með
slíku myndmáli smæðar lýsa konur gjaman skáldskap sínum um leið
og þær bera hann þó fram í von um að einhver vilji heyra:
Lítil mær heilsar
löndum sínum,
ung og ófróð,
en ekki feimin;
leitar gestrisni
góðra manna
föðurlaust barn
frá fátækri móður.2
Sú litla mær sem þama heilsar er bókin sjálf. Hún er munaðarlaus
í karllegri hefð og aðeins með fátæka kvennahefð að baki. Hún biður
auðmjúk um góðar móttökur, en reyndin var að hún fékk engar. Bók-
arinnar var hvergi getið í blöðum og um hana kom enginn ritdómur.
Þetta urðu Júlíönu mikil vonbrigði, og skömmu síðar fluttist hún
alfarin til Vesturheims.
En hlýði stúlkur mínar
Þegar Júlíana gaf út Stúlku höfðu aðeins örfá ljóð eftir nafngreind-
ar konur birst á prenti. Ber þar fyrst að nefna tvö ljóð eftir þingeysku
skáldkonuna Guðnýju Jónsdóttur frá Klömbrum (1804-1836) sem
birtust í Fjölni 1837 og Norðurfara 1848.3 í fyrstu útgáfu Snótar er
eitt ljóð eftir konu, skáldsagnapersónuna Ketilríði í Víglundarsögu,
þar sem hún harmar týndan unnusta. í annarri útgáfu hefur verið
bætt við hálfri vísu eftir Ragnheiði Stefánsdóttur (1795-1866), sem
í registri er kynnt sem „amtmanns, biskupsfrú“, og tveimur vísum
eftir systur hennar Sigríði Stefánsdóttur (d. 1844), sem einnig er
„amtmanns“ og kona „amtmanns“. Þær Ragnheiður og Sigríður eru
dætur Stefáns Stephensen, amtmanns á Hvítárvöllum, og heyra því
til borgfirskra skáldkvenna. Eru vísur þeirra rammaðar inn af frá-
sögn sem algengt er um ljóð kvenna og sýnir að þau eru fyrst og
fremst tækifærisljóð sem kastað er fram munnlega. I þessu kemur
einnig skýrt fram mismunandi staða kynjanna gagnvart munnlegri