Morgunblaðið - 15.10.2022, Blaðsíða 18

18 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 15. OKTÓBER 2022
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
Til greina kemur að íbúar á dreifbýl-
um svæðum geti sjálfir tekið að sér
vegagerð og flýtt þannig samgöngu-
framkvæmdum sem tæpast þola bið.
Ríkið gæti svo tekið vegina yfir í
fyllingu tímans,
enda sé gerð
þeirra í upphafi
samkvæmt
ákveðnum skil-
yrðum. Þetta er
kjarni hugmynda
um samfélags-
vegi, sem Har-
aldur Benedikts-
son, þingmaður
Sjálfstæðis-
flokksins, kynnti
á fundi á Hvammstanga á dögunum.
Íbúar í Húnaþingi vestra eru
langeygir eftir úrbótum á Vatnsnes-
vegi, sem er 70 kílómetra löng mal-
arbraut. Samkvæmt umferðartaln-
ingu fara að jafnaði um 500 bílar á
dag um veginn á degi hverjum, en
þarna eru ferðamannastaðir svo
sem selalátur við Illugastaði og
klettadrangurinn Hvítserkur. Einn-
ig umferð heimafólks, svo sem
vegna sóknar í skóla og til vinnu,
flutninga aðfanga til og frá sveita-
bæjum og svo framvegis.
Uppgreiddur vegur
afhentur ríkinu
Gildandi samgönguáætlun gerir
ráð fyrir að Vatnsnesvegur verði
endurbættur á næstu fimmtán ár-
um, sem heimamenn telja of seint.
Þeir vilja sjálfir og sveitarstjórnin í
byggðinni taka málið í sínar hendur,
sem lög heimila ekki. Því vill Har-
aldur Benediktsson breyta.
„Kjarni hugmyndar þeirra sem ég
kynnti í Húnaþingi vestra er að
heimamenn geti sjálfir tekið frum-
kvæðið, svo miklu sem þau skipta
fyrir mannlíf og atvinnu,“ segir Har-
aldur. Útfærsla málsins er að sveit-
arfélögum verði heimilt að standa
fyrir stofnun á samgöngufélögum
eftir atvikum í félagi með öðrum og
leita fjárfesta. Gerður yrði samn-
ingur við ríkið og Vegagerðina um
verkefnið. Skilyrðin sem sett yrðu
gætu þá verið til dæmis þau að fyrir-
huguð vegaframkvæmd sé á sam-
gönguáætlun til 15 ára, sveitarfélag-
ið og fjárfestar geti komið með
stofnframlag. Einnig að mælingar
sýni að umferð um veginn sé sú að
fjárfesting beri sig.
Samningurinn við Vegagerðina sé
þá að samgöngufélagið fái þau fram-
lög, að hluta eða öllu, sem þegar er
búið að merkja umræddu verkefni.
Ríkið leggi vissulega fé í fram-
kvæmd, en veggjöld og hlutafé flýti
fyrir. Að þessu fengnu geti sveitar-
félagið flýtt vegaframkvæmdum
hugsanlega um einhver ár án þess
að útgjöld ríkisins aukist eða sam-
gönguáætlun sé aftengd.
Að framkvæmdum loknum geti
viðkomandi félag innheimt veggjöld
fyrir notkun á veginum, sem upp-
greiddur verður afhentur ríkinu. Í
raun er þetta sama fyrirkomulag og
gilti með Hvalfjarðargöngin. Þau
voru grafin, gerð og rekin af Speli
hf. sem afhenti þau ríkinu til eignar
og afnota árið 2018, það er eftir tutt-
ugu ára gjaldheimtu, utan hvað
Hvalfjarðargöng fengu aldrei fram-
lög skv. samgönguáætlun.
„Hugmyndin byggist á hóflegri
gjaldtöku og á móti kemur mun
betri búsetukostur með góðum sam-
göngum og sterkari innviðum,“ seg-
ir Haraldur Benediktsson. „Stund-
um er umferð ekki svo mikil að hún
verði með öllu greidd með veg-
gjöldum eingöngu. Því er hug-
myndin sú að umrætt verkefni fái fé
samkvæmt samgönguáætlun á áætl-
uðum framkvæmdatíma.“
Framkvæmd bæti aðstæður
Haraldur segir áhuga fjárfesta og
lánveitenda í verkefnum sem þess-
um væntanlega ráðast af því hve
góða þeir telji fjárfestinguna. Sjálf-
ur hafi hann góðar vonir um að
áhuginn sé til staðar.
„En ég vil ekki bara leggja vegi
heldur að framkvæmdin bæti að-
stæður bænda, íbúa á svæðinu og
ekki síst ferðamanna. Að samhliða
séu byggðir áningarstaðir, full-
komin fjarskipti og aðstaða fyrir ný-
orkubíla. Þetta er fjárfesting í upp-
lifun ferðamanna sem koma frekar á
svæði þar sem samgöngur eru
greiðar og gott aðgengi að náttúru-
perlum. Við verðum að hugsa sam-
félagsvegi sem mótvægi við að
byggð gefi eftir og einnig með tilliti
til þess hvernig ferðamenn dreifast
um landið, en spár gera ráð fyrir
mikilli fjölgun þeirra á næstu ár-
um,“ segir Haraldur og heldur
áfram:
„Ef heimafólk á hverjum stað vill
flýta vegaframkvæmdum og er
tilbúið að greiða veggjöld og inn-
heimta þau af öðrum vegfarendum á
ríkið ekki að standa í vegi fyrir slíku,
sé Alþingi á annað borð búið að setja
í samgönguáætlun að eigi að laga
veginn. Ég held einmitt að þessi leið
geti virkað vel víða í dreifbýlinu, þar
sem vegir svara ekki kröfum nú-
tímans. Slíkt er raunin víða til dæm-
is í Norðvesturkjördæmi þar sem ég
þekki best til, en ég hef einnig skoð-
að með sama hætti að ráðast í
endurbætur á Skógarstrandarvegi –
sem er þá vegur sem stækkar veru-
lega atvinnusvæði í landshlutanum.“
Malarvegum verður að fækka
Haraldur Benediktsson segir að
nú þegar hafi með samgöngusátt-
mála höfuðborgarsvæðisins verið að
nokkru opnað fyrir þá hugmynda-
fræði sem samfélagsvegirnir bygg-
ist á. Í borginni eigi að fara í um-
fangsmiklar framkvæmdir en úti á
landi séu málin í heldur minna broti.
„Malarvegum í sveitum verður að
fækka. Ég mun leggja fram þingmál
þar sem opnað er fyrir þessa samn-
inga. Mér finnst þingið ekki geta
sagt nei ef íbúar vilja taka málin í
eigin hendur. Með því erum við að
valdefla sveitarfélög og leyfa þeim
að ráða meiru um þróun sinnar
byggðar. En ekki bara sitja eftir og
vonast eftir að röðin komi að þeim
eftir mörg ár. Og nú gerjast þessi
hugmynd sem fékk góðar viðtökur í
Húnaþingi vestra og sama var í
sveitarstjórn Dalabyggðar. Þar er
beðið eftir úrbótum á Skógarstrand-
arvegi en eftir til vill gæti hug-
myndin um samfélagsvegi virkað
þar,“ segir Haraldur sem fór fyrir
verkefninu Ísland ljóstengt. Í krafti
þess voru settar út ljósleiðarateng-
ingar víða í dreifbýlinu, sem þar hef-
ur gjörbreytt búsetuskilyrðum og
skapað ný atvinnutækifæri. Sú
reynsla hafi sannfært sig um að
heimamenn á hverjum stað séu
bestir í að skilgreina þarfir sínar og
koma með góðar útfærslur á málum.
Mikilvægt sé að byggja á þeirri
reynslu, nú í vegamálum.
Íbúar taki frumkvæði í vegamálum
- Talað fyrir nýrri nálgun - Stofnuð verði samgöngufélög í sveitum - Veggjöld og hlutafé flýti fyr-
ir nauðsynlegum framkvæmdum - Sterkari innviðir - Betri búsetukostur með góðum samgöngum
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Vatnsnes Hlykkjóttur malarvegur sem ekki ber mikla umferð. Heimafólk þrýstir á um úrbætur, en biðin er löng.
Hvammstangi Samfélag í örri þróun og vexti. Íbúar í kauptúninu eru nú um
það bil 620, eða um það bil helmingur þess fólks sem býr í Húnaþingi vestra.
Haraldur
Benediktsson
Karlotta Líf Sumarliðadóttir
karlottalif@mbl.is
Lögreglustjórinn á Vestfjörðum hef-
ur ákveðið að hætta rannsókn á til-
drögum andláts farþega bifreiðar
sem hafnaði utan vegar á Óshlíð árið
1973. Niðurstaða rannsóknarinnar
er sú að ekkert bendi til annars en að
farþeginn hafi látist af afleiðingum
umferðarslyss.
Frá þessu greindi lögreglan á
Facebook-síðu sinni síðdegis í gær.
Auk ökumanns voru tveir farþegar í
bifreiðinni sem hafnaði utan vegar,
annar í framsæti og hinn í aftursæti.
Hinn látni, sem var í aftursæti, hét
Kristinn Haukur Jóhannesson og
var aðeins nítján ára gamall.
Lögreglan á Vestfjörðum hefur
undanfarið verið með ákveðna þætti
til rannsóknar, svo sem ljósmyndir
af bílflakinu sem blaðaljósmyndarar
tóku á sínum tíma. Lögregla gerði
einnig kröfu um að heimilað yrði að
grafa upp líkamsleifar hins látna,
með vitund og samþykki ættingja.
Líkamsleifar hins látna voru færð-
ar til rannsóknar hjá réttarlækni
sem hefur nú skilað lögreglu ítar-
legri skýrslu um dánarorsök. Hefur
lögregla sem fyrr segir ákveðið að
hætta rannsókn málsins, með hlið-
sjón af niðurstöðu réttarlæknis og
öðrum þáttum sem rannsakaðir
voru.
Atvikið var á sínum tíma rannsak-
að sem umferðarslys, en í aprílmán-
uði í fyrra óskuðu nánustu ættingjar
hins látna eftir því að málið yrði tek-
ið upp á ný þar sem rannsókn máls-
ins hefði verið ábótavant. Lögreglu-
stjórinn á Vestfjörðum hafnaði þeirri
beiðni sökum þess að engin ný gögn
hefðu borist. Ættingjar kærðu þá
ákvörðun til ríkissaksóknara sem
lagði fyrir lögregluna á Vestfjörðum
að skoða ákveðna þætti málsins.
Hætta rannsókn á
slysi á Óshlíðarvegi
- Réttarlæknir
skilaði af sér ít-
arlegri skýrslu
Ljósmynd/Ljósmyndasafn Ísafjarðar
Slys Bílflakið í fjörunni undir Ós-
hlíðarvegi í september árið 1973.