Morgunblaðið - 22.10.2022, Blaðsíða 16

16 FRÉTTIR
Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 22. OKTÓBER 2022
ELTAK sérhæfir sig
í sölu og þjónustu
á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum
22. október 2022
Gjaldmiðill Gengi
Dollari 143.82
Sterlingspund 161.7
Kanadadalur 104.82
Dönsk króna 18.968
Norsk króna 13.565
Sænsk króna 12.848
Svissn. franki 143.45
Japanskt jen 0.9599
SDR 183.92
Evra 141.1
Meðalgengi/Viðskiptavog þröng 172.6685
« Full samstaða var um það meðal
allra fimm nefndarmanna peninga-
stefnunefndar Seðlabanka Íslands að
hækka meginvexti bankans um 0,25
prósentur. Nefndin hittist á fundum
3.-4. október síðastliðinn en niðurstaða
hennar var kynnt fyrir opnun markaða
þann 5. október.
Við vaxtaákvörðun, sem tilkynnt var í
september, var ekki full samstaða í
nefndinni. Þá lagði seðlabankastjóri til
hækkun vaxta um 0,75 prósentur og
var hún samþykkt en Gylfi Zoëga, einn
nefndarmanna, vildi fremur ganga
lengra og hækka vexti um 1 prósentu.
Í fundargerð nefndarinnar, vegna
fundanna í upphafi októbermánaðar,
kemur fram að bæði hafi rök hnigið að
0,25 prósenta hækkun en einnig að því
að halda meginvöxtum bankans
óbreyttum. Verðbólga hafi reynst
minni en búist var við og að verðbólgu-
horfur til skamms tíma lækkað. Þá voru
nefndarmenn einnig sammála um að
skýrari vísbendingar hefðu komið fram
á vikunum fyrir vaxtaákvörðun um að
vaxtahækkanir síðustu missera væru
farnar að hafa áhrif á almenna eftir-
spurn og umsvif á lánamarkaði.
Meginvextir Seðlabankans eru nú
5,75%. Þann 23. nóvember næstkom-
andi mun peningastefnunefnd kynna
síðustu vaxtaákvörðun sína á árinu
2022 en nefndin hefur hækkað vexti á
öllum fimm fundum sínum það sem af
er þessu ári. Nemur uppsöfnuð hækkun
ársins 3,75 prósentum.
Nefndin samstíga við
síðustu vaxtahækkun
STUTT
BAKSVIÐ
Stefán E. Stefánsson
ses@mbl.is
Sú ákvörðun fjármála- og efnahags-
ráðherra að hóta lánardrottnum ÍL-
sjóðs, áður Íbúðalánasjóðs, því að
fyrirtækið verði sett í slitameðferð
nema þeir gefi gríðarlegar fjárhæðir
eftir og taki skuldbindingar þess í
fangið, olli miklum titringi í fjár-
málakerfinu hér á landi. Margir
starfsmenn lífeyrissjóða og sjóða-
stýringafyrirtækja vöktu nær alla
aðfaranótt föstudagsins til þess að
átta sig á hvaða áhrif yfirlýsing ráð-
herra myndi hafa á verðmyndun með
skráð skuldabréf ÍL-sjóðs, þegar
markaðir opnuðu aftur í gærmorgun.
Leituðu fyrirtækin m.a. ásjár
Kauphallar Íslands og var það mein-
ing sumra að stöðva ætti viðskipti
með skuldabréfin, svo mikil óvissa
væri komin upp varðandi vænt upp-
gjör þeirra. Kauphöllin steig ekki
svo róttækt skref en setti bréfin á at-
hugunarlista „með vísan til óvissu
varðandi útgefandann og verðmynd-
un bréfanna,“ eins og Magnús Harð-
arson, forstjóri Kauphallarinnar,
orðaði það í svari til mbl.is.
Bjarnagreiði við landsmenn
Gagnrýnin lýtur þó ekki aðeins að
upplýsingagjöf, eða skorti á henni,
heldur þeirri ákvörðun ráðherra að
skáka í skjóli takmarkaðrar ríkis-
ábyrgðar og losa ríkissjóð þannig
undan því að standa skil á skuldbind-
ingum sem stofnun í hans nafni
stofnaði til fyrir tæpum tveimur ára-
tugum síðan.
„Málið er sett fram af fjármálaráð-
herra eins og hann sé að gera lands-
mönnum einhvern greiða með þess-
um gjörningi. Í raun og veru er
ríkissjóður með þessu að reyna að
fara í vasa almennings. Þetta er til-
raun til þess að ganga í sparnað al-
mennings, sparnað sem sem liggur í
lífeyrissjóðum og verðbréfasjóðum
sem eru í eigu landsmanna,“ segir
Davíð Rúdólfsson, forstöðumaður
eignastýringar hjá Gildi lífeyrissjóði,
einum stærsta lífeyrissjóði landsins.
Ekki liggur fyrir nákvæm greining á
því hverjir lánardrottnar ÍL-sjóðs
eru, eða hvernig tjón þeirra af fyr-
irhugðum aðgerðum mun skiptast.
Þekkingarmaður á fjármálamarkaði
segir þó í samtali við Morgunblaðið
að tjón lífeyrissjóða af aðgerðinni
muni nema ríflega 100 milljörðum
króna. Það jafngildir öllum nettó líf-
eyrisgreiðslum inn í sjóðina í heilt ár.
Þær voru 109 milljarðar á árinu
2021.
Ábendingar hafa sömuleiðis borist
um að allmargir lífeyrissjóðir hafi
búið við þrönga tryggingafræðilega
stöðu þegar kom inn á árið 2022. Sú
staða hafi síst batnað við mikið fall á
flestum fjármálamörkuðum síðustu
mánuði. Þeir muni því í mörgum til-
vikum þurfa að lækka réttindi sjóð-
félaga sinna á á nýju ári, en lög kveða
á um hvernig það skuli gert. Ákvörð-
un fjármálaráðherra hafi því í ein-
hverjum tilvikum ýtt viðkomandi
sjóðum yfir bjargbrúnina og að þeir
eigi engin tromp uppi í erminni leng-
ur til að koma í veg fyrir réttinda-
skerðingu sjóðfélaga.
Engin viðskipti voru með skulda-
bréf ÍL-sjóðs í Kauphöll í gær og er
það sagt til marks um að engin eft-
irspurn sé eftir því að kaupa þau í
þeirri óvissu sem uppi er núna. Hins
vegar hækkaði ávöxtunarkrafa á rík-
isskuldabréfum og í lengri endanum
nam hækkunin meira en 100 punkt-
um. Þá var þátttaka í útboði ríkis-
bréfa, á vettvangi Lánamála ríkisins,
sem fram fór í gær, afar dræm. Eng-
um tilboðum var tekið í flokknum
RIKB 28 1115 og tilboðum fyrir fjár-
hæð 2.430 milljónir var tekið í
flokknum RIKB 24 0415.
Rýrir trúverðugleika ríkisins
Davíð Rúdólfsson segir í samtali
við Morgunblaðið að ákvörðun fjár-
málaráðherra sé til þess gerð að
valda óþarfa usla á markaði og rýra
trúverðugleika ríkissjóðs.
„Þessi hótun um að beita lagasetn-
ingarvaldi Alþingis til að keyra ÍL-
sjóð í þrot er til þess fallin að rýra
traust og trúverðugleika ríkissjóðs
fram á veginn. Þessi vegferð er lík-
lega til að draga úr trausti fjármála-
markaðarins á öllum framtíðarútgáf-
um með ábyrgð ríkissjóðs,“ segir
Davíð.
Hefur áhrif á getu lífeyris-
sjóða til greiðslu lífeyris
Morgunblaðið/Golli
Skuldafen Fyrirséð er að ÍL-sjóður muni skila gegndarlausu tapi næstu áratugi. Því ráða alvarleg mistök sem gerð
voru við fjármögnun sjóðsins í upphafi nýrrar aldar. Áætlað er að árlegt tap hans muni nema 18 milljörðum króna.
- Sparifjáreigendur munu taka höggið af afglöpum stjórnenda Íbúðalánasjóðs
« Samskiptafyrirtækið Aton.JL velti
826,3 milljónum króna í fyrra og jukust
tekjurnar um liðlega 110 milljónir milli
ára. Hagnaður félagsins á síðasta ári
nam 3,1 milljón króna og dróst verulega
saman frá 2020 þegar hann nam 35,2
milljónum. Laun og annar starfs-
mannakostnaður jókst mjög mikið
milli ára eða um liðlega 114 milljónir og
nam 562,9 milljónum. Þá hækkaði ann-
ar rekstrarkostnaður verulega og var
153 milljónir, samanborið við 67,7 millj-
ónir árið áður. Hins vegar dró mjög úr
aðkeyptri þjónustu og nam hún 87,2
milljónum, samanborið við 140,8 millj-
ónir árið áður.
Auknar tekjur en minni
hagnaður hjá Aton.JL
STUTT
« Hlutabréf Icelandair Group lækkuðu
um 3,9% í viðskiptum í Kauphöll í gær í
viðskiptum sem námu 385 milljónum
króna. Kemur lækkunin í kjölfar þess að
félagið skilaði uppgjöri fyrir þriðja árs-
fjórðung með 7,7 milljarða hagnaði. Eft-
ir lækkun gærdagsins eru bréf félagsins
aðeins 2,2% hærri en þau voru um
áramót og 4,6% lægri en þau voru fyrir
sex mánuðum síðan.
Flest félög lækkuðu í viðskiptum á
markaði í gær að undanskildum Brimi
og Íslandsbanka sem hækkuðu og Ice-
land Seafood sem stóð í stað. Marel
lækkaði um 3,48% og standa bréf þess
49,3% lægra en um nýliðin áramót. Þá
lækkuðu bréf Haga um 2,8% í 177 millj-
óna króna viðskiptum. Önnur félög
lækkuðu minna.
Icelandair lækkar tals-
vert í kjölfar uppgjörs