Læknaneminn


Læknaneminn - 01.04.1986, Blaðsíða 83

Læknaneminn - 01.04.1986, Blaðsíða 83
Bronchiolitis Gylfi Óskarsson læknanemi Inngangur Bronchiolitis er neðri loftvegasýking, sem er algeng hjá börnum undir 2 ára aldri, og nær alltaf orsökuð af veiru. Flestir sjúklinga sent fá bronchiolitis ei'u á aldursbilinu 2-9 mánaða.2 Frarnan af öldinni varþessi sjúkdóm- ur almennt álitinn lungnabóiga, og það var fyrst árið 1941 að minnst var á bronchiolitis í tímariti (British Me- dical Journal), og ekki fyrr en 1954 að sjúkdómurinn hlaut umfjöllun í kennslubók í barnalæknisfræði. Bronchiolitis einkennist kliniskt af nefrennsli, hósta, hraðri öndun, inn- dráttum á thorax og öndunarerfiðleik- unt, ásamt hvæsi í útöndun og dreifð- um slímhljóðum við lungnahlustun. Orsakir bronchiolitis Respiratory syncitiai veiran (RSV) er aðalorsakavaldur bronchiolitis, og er talin ábyrg fyrir um 50% allra bron- chiolitis-tilfella, en allt að 80% til- fella á tímabilinu des.-mars þegar hinn árlegi RSV-faraldur gengur yf- ir.2 Parainflúensu-veiran (týpa 1-3) er talin orsaka unr 25%, en adenoveir- an, rhinoveirur, inflúensuveirurnar (A & B) og mycoplasm pneumoniae hver um sig 5% tilfella.2 Minna en 5% allra tilfella eru orsökuð af en- teroveirum, herpes-veirum og hettu- sóttarveirunni.2 Auk þess er spurning hvort sum öndunarfæraeinkenni í smábörnum, sem talin eru bronchio- litis, séu í raun fyrstu einkenni asthma. Faraldsfræði Bronchiolitis er fyrst og fremst sjúk- dómur smábarna, og meðalaldur barna, sem leggjast á sjúkrahús vegna bronchiolitis, er =£6 mán., eða sá aldur sem flestar sýkingar eru heft- ar af mótefnum (ig G) frá móður.1 Sýnt hefur verið fram á tengsl milli reykinga móður og aukinna líkna þess að fá neðri loftvegasýkingu af völdum RSV, svo og tengsla ntilli fjölskyldustærðar og líka þess að fá neðri loftvegasýkingu af völdum RSV.6 Tíðnitölur fyrir bronchiolitis í börnum undir 2 ára eru mismunandi, eða frá 2.2-10% per ár.1-2 Það má áætla, að 1 % barna þurfi að leggjast á sjúkrahús vegna bronchiolitis á 1. ári ævinnar. Sjúkdómurinn kentur í árlegum faröldrum, sem vara 2-4 mánuði yfir vetrartíniann, og fara santan við tíðni RSV í þjóðfélaginu. Á sama tíma eykst einnig tíðni tveggja annarra sjúkdómseinkenna eða sjúkdóma sem tengjast RSV, þ. e. apnö í börnum yngri en 2 nrán. (einkum fyrirburum), og viral pneu- moniu í eldri börnum.1 RSV hefur einnig verið tengd svokölluðum vöggudauða, en slík tengsl hafa þó ekki verið sönnuð. í eldri börnum veldur RSV nefkvefi og hálsbólgu með hita, og oft fylgir otitis media í kjölfarið. RSV-sýking hjá fullorðn- um veldur saklausu nefkvefi án hita.8 Áhættuhópar fyrir slærnan bron- chiolitis og lungnabólgu af völdum RSV eru smábörn með meðfædda galla á hjarta eða öndunarfærum og fyrirburar sem hafa verið lengi í öndunarvél.1 RSV og ónæmissvar líkamans RSV er RNA-veira, og virðist vöxtur hennar bundinn við þekju öndunar- færanna. Incubationstíminn er stutt- ur, eða4 dagar.8 Á yfirborði veirunn- ar eru glycoprótein sem talin eru aðalmótefnavakar hennar, og eitt þeirra er talið valda santruna frumu- himna og myndun ntargkjarna fruma eða syncytia sem eru einkennandi fyrir RSV.1 Það er aðeins til ein sero- týpa af RSV, en engu að síður geta ntenn sýkst oft af þessari veiru, þrátt fyrir háan mótefnatíter gegn RSV í serrni. Þeirri spurningu hefur ekki verið svarað hvers vegna börn á fyrsta ári verða verst úti við sýkingu af völdum RSV. Langflest þessara barna hafa Ig G mótefni gegn RSV, fengin frá móður gegnum fylgju, en hins vegar lítil eða engin Ig A mótefni, þar sem þau komast ekki yfir fylgjuna.8 Ig A er að líkindum eini mótefnaflokkur- inn sem er verndandi gegn RSV- smiti,8 en Ig A er taliö hindra viðloð- un veirunnar við slímhúð öndunar- færanna. Ljóst er að Ig G mótefni veita enga vörn gegn RSV sýkingu, en gætu verið hluti af orsök bronchiolitis. Sumir hafa haldið frant að bronchio- litis sé ofnæmissvörun af týpu 3, og að veiru-mótefna komplexar falli út í bronchiolum.8 Tilraun, sem gerð var til að framleiða bóluefni gegn RSV, styður þessa kenningu. Reynt var formalín-inactiverað bóluefni, gefið parenteralt, sem gaf háan serum Ig G mótefnatíter. Börn, sem fengu þetta bóluefni, fengu hinsvegar mjög LÆKNANEMINN yi9S5- '/|9S6- 38.-39. árg.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Læknaneminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.