Úrval - 01.06.1964, Síða 56

Úrval - 01.06.1964, Síða 56
46 URVAL urinn, og sést þá lítið i yfirborð plánetunnar, en undir vetrar- lokin hverfur skýjaþykknið, og kemur þá i ljós, að hjarnsvæðin ná allt að 60. breiddargráðu. Á vorin taka að myndast dökk- ar rákir í snjóasvæðin. Smám sarnan myndast eins konar hjarneyjar, sem hverfa smám saman, eftir þvi sem líður á sumarið, og jafnvel hjarnhett- ur skautanna hverfa að inestu. Svo haustar að, og þær hyljast hvitum skýjum á nýjan leik. Þessar hjarneyjar koma allt- af í Ijós á sömu stöðum á yfir- borðinu, og liggur beinast við að ætla, að þar séu hásléttur eða fjöll. Á Marz munu þó ekki fyrirfinnast fjöll hærri en tveir km. Þegar gætt er þeirra miklu breytinga, sem verða á snjóa- svæðunum yfir sumarið, geta snjóalögin ekki verið mjög þykk, ef til vill er þar ekki um snjó að ræða, heldur eingöngu hrím. Um það ieyti sem snjórinn eða hrímið þiðnar örast, má greina dökkar rákir kringum þau svæði. Ekki hefur fengizt nein viðhlítandi skýring á þess- um rákum. Mætti halda, að þær mynduðust á þann hátt, að leys- ingarvatnið gerði jarðveginn dökkan, þar eð rök jörð er dekkri en þurr. En þá ber þess að gæta, að loftþrýstingurinn á yfirborð plánetunnar er svo ó- verulegur, en loftið svo þurrt, að gera má ráð fyrir, að leys- ingavatnið gufi upp jafnóðum, eða öllu heldur að snjólagið eða hrímið gufi upp, án þess að vatn myndist við þiðnunina. Dökkgráu flekkirnir, sem eins og áður er getið, mynda einn fjórða liluta af yfirborði plá- netunnar, taka og ýmsum sjáan- leg'um breytingum eftir árstíðum, bæði að stærð og lit. Á veturna gætir þeirra harla litið, og lit- ur þeirra lýsist, eða hann verður blár eða grænleitur; með vor- inu kemur í ljós brún rák við jaðar hjarnskautanna og teygir brátt úr sér í áttina að miðbiki og nær ef til vill alla leið þang- að. Á sumrin verða dökku fleklc- irnir rauðbrúnir, geta orðið fjólubláir eða jafnvel rauðir. Þessir dökku flekkir færast einkum í aukana meðfram eins konar sprungum eða skurðuin, sem að því er virðist eru eins konar framlenging dökku rák- anna við hjarnskautin. Það gæti sýnzt mjög sennileg skýring, að þessi litbrigði og aukning dökku flekkjanna stöfuðu af einhvers- konar gróðri, sem yrði þá mest- ur meðfram sprungum i yfir- borðið, eða áveituskurðum, sem leysingarvatnið fyllti. Iin eins og þegar er fram tekið, er ólík- legt, að þar myndist nokkurt leysingavatn, vegna þess hve loft-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172

x

Úrval

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Úrval
https://timarit.is/publication/1841

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.