Skógræktarritið - 15.12.1993, Síða 32

Köngulmyndun á þessari grein af jap-
anslerki er svar við gibberellingjöf.
Vatns- og áburðarmagn verður
að vera f góðu lagi. Best er að
vökva oft og mikið en þá þurfa
pottarnir að leiða vatn vel og
moldin að vera gljúp svo ekki
verði súrefnisskortur við ræturn-
ar. Fylgjast þarf vel með ástandi
trjánna og senda moldarsýni úr
pottunum í efnagreiningu tvisvar
til þrisvar á ári.
Ætlunin er að trén vaxi í pott-
um í gróðurhúsi til framþúðar.
Þá þarf að umpotta yfir í stærri
potta er trén stækka, og skerða
rætur þeirra og skipta um mold á
þriggja til fjögurra ára fresti eftir
það. Eftir 3-4 ár þarf að klippa
trén talsvert árlega til að haida
þeim í viðráðanlegri stærð.
Blómgun
Er trén hafa náð 2-3 m hæð má
fara að örva blómgun. Ég nota
orðið 'blómgun' þótt það eigi
strangt til tekið ekki við um ber-
frævinga, því orðið 'könglun’ er
svo ljótt. Myndun könguibruma
á sér stað í júní-júlí árið fyrir
blómgun, hugsanlega í maí-júní
á trjám sem vaxa f gróðurhúsi.
Aðgerðir til að örva blómgun eru
framkvæmdar um þetta leyti eða
fyrr. Vaxtarstjórnandi efnið
gibberellin (GA4/7) er notað til
að örva blómgun barrtrjáa.
Evrópulerki, mýralerki (Larix
laricina (Du Roi) K.Koch) og
japanslerki (Larix leptolepis (Zieb.
& Succ.) Endl.) hafa öll svarað
GA4/7 með aukinni blómgun
(Bonnet-Masimbert 1982,
Eysteinsson og Greenwood
1990). Efninu er sprautað í holu
sem boruð er niður á ská f stofn
trésins um það leyti sem lenging
sprota er að hefjast að vori. í
gróðurhúsi ætti þetta að vera
seint í apríl eða snemma í maí.
Gibberellin hefur ekki verið
reynt á Larix sibirica eftir því sem
ég best veit. Þess vegna þarf að
gera tilraunir með tímasetningu
GA4/7 gjafar og magn. Einnig
getur verið munur á svörun eftir
aldri trésins (Þröstur Eysteinsson
1992). Ekki er þó ástæða til að
ætia að rússalerki bregðist öðru-
vísi við en evrópulerki eða jap-
anslerki. Ýmsar tegundir álags
örva blómgun barrtrjáa en þær
sem helst eru notaðar eru rótar-
skerðing að vori og þurrkur og
hár hiti fyrripart sumars. Verða
þessar aðferðir einnig prófaðar
samfara GA4/7.
Frjódufti safnað í pappírsbáta.
Frævun - fræmyndun
Lerki er tvíkynja og ber kven-
köngla yfirleitt ofarlega í krón-
unni og utarlega á greinum en
karlköngla neðar og innar. Þó
geta karl- og kvenkönglar mynd-
ast hlið við hlið á sömu grein.
Köngulbrum myndast oftast á
enda eins til fimm ára gamalla
smásprota en geta einnig mynd-
ast sem hliðarbrum á langsprot-
um. Mjög er misjafnt hversu
frjósamir einstaklingar eru. Sum-
ir blómstra mikið nær árlega en
aðrir nánast aidrei eða bera mjög
fáa köngla. Hlutfall kynjanna er
einnig misjafnt eftir einstakling-
um, í sumum tilvikum þannig að
eingöngu myndast könglar af
öðru hvoru kyninu og er þá hægt
að tala um karltré eða kventré.
Einnig breytist hlutfallið með
aldri þannig að hlutfall karl-
köngla eykst. Ung lerki eru oft að
mestu kvenkyns en gömul tré
karlkyns (Eysteinsson og
Greenwood 1993, Greenwood
o.fl. 1989, Clark 1983).
Lerki blómstrar mjög snemma
vors og opnast köngulbrum
tveim til þrem vikum á undan
nálarbrumum. í gróðurhúsi geta
köngulbrum farið að þrútna í
30
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1993