Skógræktarritið - 15.12.1993, Qupperneq 35

Lerkifrægarður í gróðurhúsi að sumar-
!agi.
áhugaverðir fyrir Suður- og Vest-
urland þar sem rússalerki hefur
feynst lakara vegna vorkals.
Með tilkomu fræræktartilrauna
í gróðurhúsi opnast möguleikar á
að búa þessa kynblendinga til.
Eitt evrópulerki og eitt sifjalerki
eru með í fyrsta foreldrahópnum
og sennilegt að nokkrum verði
bætt við. lapanslerki er vart til á
Islandi, var sáð á Hallormsstað
en drapst allt í uppeldisbeðum
(Sigurður Blöndal, munnl. uppl.).
Ef nota á japanslerki til kyn-
blöndunar þarf að rækta það frá
fræi í gróðurhúsi. Sjálfsagt er að
búa til nokkra systkinahópa af
þessum þremur kynblendingum
°g prófa þá með rússalerki í af-
kvæmatilraunum. Reynist þeir
vel má síðan athuga með að
fjölga þeim frekar.
Fjallalerki
Fjallalerki (Larix lyallii) vex við
skógarmörk í Klettafjöllum sitt
hvorumegin landamæra Banda-
rfkjanna og Kanada. Á þeim slóð-
um vex tegundin í afar rýrum
jarðvegi, þolir stutt vaxtartímabil
(júní-september, þurrk og frost í
öllum mánuðum ársins) (Arno
Evrópulerki sem erað hefja 5. vaxtar-
tímabil eftir ágræðslu. Það er 3,5 m
hátt og ber um 200 köngla.
1992). Þrátt fyrir erfið skilyrði vex
fjallalerki örugglega, er yfirleitt
beinvaxið og getur orðið stórvax-
ið (30 m). Örfáir einstaklingar af
fjallalerki eru til á íslandi, þeir
elstu frá 1970 á Hallormsstað.
Þar hafa þeir vaxið hægt en ör-
ugglega þrátt fyrir illa meðferð
(gleymdust lengi í skugga og eru
enn undir birkiskermi, en
fjallalerki þolir ekki skugga frekar
en aðrar lerkitegundir) og báru
köngla 1992.
Þetta er afar athyglisverð teg-
und, einkum til landgræðslu, og
er vel hugsanlegt að hún geti
þrifist hér í 200-500 m hæð. Teg-
undin er ekki nytjuð og fræmynd-
un á heimaslóðum er stopul
þannig að fræöflun er ómöguleg
nema með því að gera út sér-
staka leiðangra. Eina örugga
leiðin til að afla fræs er að fram-
leiða það hérlendis. Eitt fjalla-
lerki er með í fyrsta foreldra-
hópnum og verða fleiri. Vanda-
málið er að vegna erfiðleika með
að ná fræi eru trén frá 1970 hugs-
anlega hálfsystkin og eins þau
sem voru gróðursett 1981 á Vögl-
um og Mógilsá. Fræsending
barst frá Montana f Bandaríkjun-
Fjailalerki innan um blágreni og fjalla-
þin í Klettafjöllum Norður-Ameríku.
Athyglisverð tegund fyrir ísland.
um s.l. haust en það fræ var allt
tínt af sama tré. Það er þvf líklegt
að allt fjallalerki sem hingað hef-
ur borist sé undan þremur móð-
urtrjám. Verði fleiri en eitt tré úr
hverri fræsendingu valið til
undaneldis þarf að stýra víxlun
til að forðast skyldleikarækt. Ætl-
unin er að reyna að fjölga þessari
tegund sérstaklega en jafnframt
þarf að leggja áherslu á að fá
hingað fræ frá fleiri stöðum.
Lokaorð
Ef allt gengur samkvæmt óskum,
munu þær tilraunir sem fyrirhug-
aðar eru og hér er lýst leiða til
þess að hér verði hægt að fram-
leiða fræ af vel aðlöguðu og fal-
legu lerki. lafnframt eigum við að
halda áfram að afla fræs frá
Rússlandi þegar tækifæri gefst.
Þannig aukum við fjölbreytni,
fáum ný kvæmi, og þar með
meira efni til að moða úr við kyn-
bætur.
Myndir: greinarhöfundur.
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1993
33