Skógræktarritið - 15.05.1999, Page 77

að því að Hekla spillir nú á degi
hverjum byggðum og afréttum,
heldur en að gjörast henni líkir
og eyða bæði skóglendi og
grasi.10
Páll Melsteð fól þeim Guðmundi
Magnússyni hreppstjóra á Minna-
Hofi, Guðmundi Þorsteinssyni í
Hlíð og Ólafi Höskuldssyni f Haga
að framfylgja friðunarráðstöfun-
um frá 1831 og tilkynna sýslu-
manni ef einhver dirfðist að
brjóta á móti aðvörun þeirra.
Nú liðu tvö ár. Þremenningarn-
ir fylgdust með Skriðufellsskógi,
og þótti þeim yrking hans meiri
en hann gat þolað. Að hvötum
sýslumanns riðu þeir að Skriðu-
felli 16. október 1847 ogyfirlitu
skóginn. í vandaðri skýrslu kemur
fram að hjá Ólafi gamla er víðast
hvar sæmilega gengið um skóg-
inn, og þótt smávegis sé ábóta-
vant megi þar ekki um kenna
hirðuleysi „heldur þar hann er
maður orðinn gamall, sem ekki
getur séð svo grannt yfir alla sem
hann ljær skóginn."
„Hjá Jóni er ólíkt unnið að verk-
um þessum", segir svo í skýrsl-
unni, „og álítum vér að hvergi
megi heita stór missmfði eða
mjög vondur frágangur á skógar-
yrkingunni"."
Erfið hjónalýsing
Nú flækjast hinir undarlegustu
atburðir saman við yrkingu
Skriðufellsskógar. Ólafur og Guð-
rún á Skriðufelli áttu dótturina
Guðrúnu, erverið hafði f þingum
við vinnumann á Ásólfsstöðum.
Átti hún með honum þrjú börn í
óþökk foreldra sinna. Létu þeir
þó undan og hjónaefnin fóru að
Vælugerði í Flóa og bjuggu þar í
eitt ár. Þá varð maðurinn úti. Fór
Þá Guðrún Ólafsdóttir aftur að
Skriðufelli og gerðist bústýra
föður síns.
Varð þá fyrir henni maður sá er
Sigurður hét Ásmundsson úr
Holtum. Er hér var komið sögu
var hann heitmaður Guðrúnar og
hugðist flytja að Skriðufelli. „Það
líkaði Jóni Sigurðssyni illa", segir
Brynjúlfur lónsson frá Minna-
Núpi. „Þóttist standa nær að fá
alla jörðina og þurfa þess."12
Hið mesta fár var nú. Þann 7.
janúar 1847 ritar Páll Þórðarson
Melsteð hreppstjóra Gnúpverja-
hrepps og segir „að það væri hið
mesta óráð, er horfði til almenn-
ings óheilla og skaða....samt til
eyðileggingar fyrir Skriðufells-
skóg, ef Sigurði Ásmunds-
syni...væri þangað innsleppt til
þúskapar."13
Séra Guðmundur Vigfússon og
Guðmundur Magnússon hrepp-
stjóri tóku undir þessa ósk
sýslumanns. Þeim var illa við
áframhaldandi tvíbýli á Skriðu-
felli og vildu að |ón Sigurðsson
fengi allt ábýlið eftir Ólaf karl.
Guðrúnu Ólafsdóttur yrði þá
útvegað viðunanlegt býli eftir
ástæðum hennar og ef hún gift-
ist Sigurði. Þau fengju ókeypis
skóg í Skriðufellsskógi eftirtil-
vísan |óns. Og Jóni verði skylt að
kalla bæði vor og haust á skóg-
verndarnefndina að yfirlíta skóg-
inn. Síðan segir:
Guðmundur Þorsteinsson, hreppstjóri
í Hlíð.
Fyrir áðurnefnda fyrirhöfn sína
skal skógverndarnefndin í
Gnúpverjahrepp fá skóg til kol-
gjörðar handa sjálfri sér ókeyp-
is í Skriðufellsskógi á þeim stað
sem ábúandinn vísar til.14
Nú urðu hreppstjóraskipti í
Gnúpverjahreppi. Guðmundur
Þorsteinsson í Hlíð tók við emb-
ætti af Guðmundi Magnússyni.
Þann 14. september 1848 skrifaði
hann sýslumanni og kvað bráð-
um koma til lýsingar með þeim
Sigurði Ásmundssyni og Guð-
rúnu Ólafsdóttur „ef jarðnæði
fæst og svaramenn". Taldi hann
vfst að „Gamli- Ólafur" myndi
útvega þeim þá hálflendu Skriðu-
fells er hann byggi á. Þann 10.
október sama ár var Ófeigur ríki
Vigfússon í Fjalli staddur hjá
sýslumanni og lofaði að fengi
ekki SigurðurÁsmundsson að
stofna búskap á Skriðufelli myndi
hann „innistanda hönum fyrir
jarðnæði annars staðar á kom-
andi vori".15
Aldrei kom til þess. Sigurður
Ásmundsson fékk bæði Guðrúnu
og hálft Skriðufellið. „Fylgdi svo
góður skógur að Sigurður gat ár-
lega keypt nægileg heyföng fyrir
skógvið. Bjó hann þartil elli",
segir Brynjúlfur frá Minna-Núpi.
Sigurður lét af búskap 1868 en dó
árið 1880.
Friðun Búrfellsskógar
Skógverndarnefndin í Gnúpverja-
hreppi sneri sér nú að afréttar-
skógunum. í desember 1847 gaf
hún skýrslu um skógarleifar í
Gljúfurleit og taldi að þar hefði
verið góður skógur til kola um
1810 en farið að minnka upp úr
1820. Sama var að segja um
Fitjarskóga. „í Hólaskógi sjást
litlar eftirstöðvar af fjalldrapa og
kalviður hefur verið þar í kring á
bökkum sem árlega blása upp og
eru þegar eyddir." Nefndin dregur
ástandslýsingu sína saman f
einni setningu: „Hvörgi í hér
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
75