Skógræktarritið - 15.05.1999, Side 118

Gagnrýni
Þegar kom fram á áttunda áratug-
inn fór að bera á gagnrýni á
þessa miklu nýskógrækt. Gagn-
rýninni var ekki beint að skóg-
ræktinni sem slíkri, heldur hvern-
ig henni væri háttað og hvernig
hún væri skipulögð. Skipuleggj-
endur skógræktarinnar voru sér-
staklega gagnrýndir fyrir það að
taka ekki tillit til annarra þátta en
að hámarka viðarframleiðslu
skóganna. Tengdist þessi gagn-
rýni einnig almennari umhverfis-
vitund almennings þess tíma.
Gagnrýnt var hversu skógarnir
væru einsleitir og reglulegir og
féllu þannig illa að landslaginu.
Einnig kom fram hörð gagnrýni á
það að gróðursett væri á vist-
Dunkeld er frægur staður í skógræktar-
sögunni en þangað er rakin saga sifja-
lerkis en það er kynblendingur
evrópu- og japanslerkis. Arið 1738 voru
gróðursettar nokkrar evrópulerkiplönt-
ur við kirkjuna í Dunkeld af greifanum
af Atholl. Hann átti gríðarmikla Iandar-
eign og hafði mikinn áhuga á skógrækt.
Fræ af þessum trjám voru notuð til
þess að gróðursetja í um 4000 ha á
landareigninni. Af upprunalegu
evrópulerkitrjánum frá 1738 lifir eitt
enn í dag og er því 271 árs (sjá myndj.
Árið 1861 flutti maðurað nafni j.G.
Veich inn japansierki frá Fuji-fjalli og
gróðursetti nærri Dunkeld. Árið 1904
fundust síðan fyrstu kynblendingarnir
milii japans- og evrópulerkis, sem
kallast hafa sifjalerki á Islandi. Á Bret-
landseyjum vex þessi blendingur
betur en báðir foreldrarnir og hefur
einnig þann mikilvæga eiginleika að
vera þolinn gagnvart átusveppum.
Hingað til lands hefur sifjalerki verið
flutt. Notkun þess hefur verið svo lítil
að erfitt er að segja til um möguleika
þess hér. Það eru þó vísbendingar um
að það geti spjarað sig sunnan lands
og vestan. Ljósm.: ).G.P. (S.f).
fræðilega mikilvægum svæðum,
ekki síst með tilliti til fuglalífs.
Tengdist þessi gagnrýni einnig
styrkjakerfi skógræktarinnar. Gátu
margir illa fellt sig við að efna-
menn gætu dregið fjármuni frá
skatti með því að leggja skosku
hálöndin undir iðnaðarskóga
eins og lýst hefur verið hér að
ofan.
Einnig var ræktunartæknin
gagnrýnd, sérstaklega djúp-
ristandi plógar, mikil notkun á til-
búnum áburði, einhliða trjáteg-
undaval og notkun á eiturefnum
til eyðingar illgresi. Allt atriði sem
tengdust því að hámarka viðara-
frakstur skóganna án þess að taka
tillit til annarra umhverfisþátta.
Auðvelt er fyrir gest í Skotlandi
í dag að skilja þessa gagnrýni.
Hornrétt flæmi einsleitra skóga
f Skotlandi þarf að girða svæði fyrir
gróðursetningu. Girðingarnar verða að
halda frá sauðfé, hjörtum, dádýrum og
kanínum og þurfa því að vera svona
rammgerðar eins og sést á þessari
mynd. Ljósm.: I.G.P. (S.í).
116
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999