Morgunblaðið - 30.04.1981, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 30.04.1981, Blaðsíða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ..FIMMTUDAGUR 30. APRÍL 1981 Hver eru áhrif nýrra verðlagshafta á atvumureksturirai RÍKISSTJÓRNIN hefur lagt fram á Alþingi frum- varp til laga um „verðlagsaðhald, lækkun vörugjalds og bindiskyldu innlánsstofnana" eins og það heitir, þar sem ríkisstjórnin bannar verðhækkanir, nema innan þeirra marka, sem hún setur út þetta ár. Nú 1. maí mun ætlunin að heimila 8% hækkun, þ.e.a.s. takmarkið er að halda hækkunum innan þeirra marka. Af þessu tilefni, þar sem ríkisstjórnin hefur með þessu ákveðið að halda áfram hinni ströngu verðstöðvun, sem sett var á um áramót, leitaði Morgunblaðið til nokkurra forráðamanna í einka- og opinberum rekstri og spurðist fyrir um stöðu þeirra fyrirtækja, sem þeir reka og hvernig þessar ráðstaf- anir kæmu við þau. Svörin birtast hér á síðunni. Ottó Schopka skrifstofustjóri Kassagerðarinnar: Þýðir ekkert að svelta fyrirtæk- in á þennan hátt Þetta endar með stöðvun þeirra „Það þýðir ekkert að svelta fyrirtækin á þennan hátt, því þau verða þá rekin með bullandi tapi og þetta endar með stöðvun þeirra. Það liggur hjá verðlagsráði beiðni frá okkur um hækkun upp á 27%. Það verður alvarlegt mál ef hún fæst ekki afgreidd fljótlega, en hún er búin að liggja þar nokkuð lengi. Til viðbótar þessari þörf er; fyrirsjáanleg til viðbótar hækkun á hráefnisvörum nú í maímánuði. Það vantar mikið upp á að sá rammi um hækkanir sem ríkis- stjórnin boðar sé fullnægjandi", sagaði Ottó Schopka skrifstofu- stjóri Kassagerðarinnar. „Við þurfum 27% og ef við fáum ekki nema 9% þá blasir ekkert við nema að loka því við erum að gefa Áframhaldandi erf iðleikar ef ekki fást umbeðn- ar hækkanir — segir Þórir Sveinsson, skrifstofu- stjóri Skipaútgerðarinnar Jóhannes Soéga hitaveitustjórí: Minni framkvæmdir og lélegri þjónusta — ef við fáum ekki umbeðna hækkun Kristján Jónsson forstjóri RARIK: með vörunni og eins gott að hætta þessu. Við höfum ekki sama aðgang að ríkissjóði og ríkisfyrirtæki til að fá lán til að bjarga rekstrinum frá degi til dags." Þá sagði Ottó að komið hefði fram í frumvarpinu að ríkisstjórn- in teldi að auka ætti hlutdeild iðnaðarins í rekstrar- og afurða- lánum Seðlabankans. „Það er ánægjulegt en þess ber að gæta, að enginn atvinnurekstur getur til lengdar gengið á lánsfé eingöngu. Hann þarf að hafa skilyrði til þess að skila eðlilegum hagnaði." „I FJÁRHAGSÁÆTLUN okkar fyrir þetta ár gerðum við ráð fyrir 18% hækkun 1. febrúar sl. og svo 10% hækkun nú 1. maí. Þessar hækkanir hafa ekki fengizt og á grundvelli þess höfum við óskað eftir 35% hækkun. Það er hins vegar allt mjög óljóst um hver verður framgangur málsins og ef við fáum þessa hækkun ekki alla, er ljóst að um áframhaldandi erfið- leika verður að ræða," sagði Þórir Sveinsson, skrifstofustjóri Skipa- útgerðar ríkisins, í samtali við Mbl., er hann var inntur álits á hinu nýja verðstöðvunarfrumvarpi ríkisstjórn- arinnr. „Einu leiðirnar, sem við höfum út úr þessum vanda, væri annars vegar, að útvega okkur aðra flutninga, eða þá hins vegar, að fá aukið framlag frá ríkinu til að mæta auknum tilkostn- aði, eins og t.d. olíuverðshækkuninni á dögunum og launahækkunum," sagði Þórir Sveinsson ennfremur. Aðspurður sagði Þórir, að eina haekkunin sem Skipaútgerðin hefði fengið á þessu ári, hefði verið 10% hækkun 1. janúar, sem væri í raun gömul hækkun frá síðasta ári. Þórir sagði ennfremur aðspurður, að hann væri ekki svo svartsýnn, að hann héldi að Skipaútgerðin fengi ekki nema 9—10% hækkun eins og gert er ráð fyrir sem hámarkshækkun í verðstöðvunarfrumvarpi ríkisstjórn- arinnar. „ÉG VIL nú ekkert um þetta segja fyrr en ég veit hvort og á hvern hátt þetta bitnar á Hita- veitunni" sagði Jóhannes Zoéga forstjóri Hitaveitu Reykjavíkur. Jóhannes sagði að hækkana- beiðni HR næmi 43% en sagðist ekkert vita hver afgreiðsla þeirrar beiðni yrði. „Ég vil nú síður vera að fást við spámennsku, en auðvitað kæmi það niður á því, að við yrðum með minni framkvæmdir og lélegri þjónustu, ef við fengjum ekki umbeðna hækkun." Þá væri verið að ýta vandanum á undan sér Hækkanabeiðni frá 14,6% upp í 21,3% miðað við afgreiðslu lánamála „ÞAO táknar þá rekstrarhalla sem við verðum að leysa með lántökum, og yrðu það þá væntanlega erlendar lántökur. Þá væri verið að ýta vandanum á undan sér," sagði Kristján Jónsson forstjóri Raf- magnsveitna ríkisins, er hann var spurður hvað það myndi þýða fyrir RARIK, ef fyrirtækið fengi ekki nauðsynlegar hækkanir nú um mán- aðamótin. Þá sagði Kristján: „Ég get nú i rauninni afskaplega lítið um þetta sagt. Við höfum sett fram okkar Aðalsteinn Guðjohnsen forstjóri Rafmagnsveitu Reykjavikur: Þá blasir ekkerí við nema tilraun- ir úí á óheillabrautina, lántökur „ÉG TEL að það blasi varla annað við, ef þetta a áu haida svona áfram, en farið verði á ný inn á braut erlendra lántaka, sem kostar svo aftur enn þá meiri hækkanir, sem koma alltaf við og við, og þegar upp er staðið verður verðið enn hærra en ella væri", sagði Aðal- steinn Guðjohnsen forstjóri Raf- magnsveitu Reykjavíkur. „Svo fremi sem þessar ráðstafan- ir tákna það sem manni sýnist, sem er áframhaldandi verðstöðvun, þá teljum við þetta ákaflega slæmar ráðstafanir því fjármál okkar, eins og annarra rafveitna sveitarfélaga hafa komist í mikinn ólestur með tilkomu verðstöðvunarlaganna á sínum tíma og hafa verið það meira og minna síðan. Áður voru sveitar- félögin frjáls að því að setja gjaldskrár fyrir sínar gekk þetta vel. Dæmið er nú ekki veitur og þá flóknara en það í raun og veru, að það kemur alltaf að því að hað þarí að ieiörétta þetta, annars stöðvast allt. Þetta er þjónustustarfsemi sem ekki verður stöðvuð. Kröfunni um næga raforku verður ekki vikist undan, því þetta er undirstöðuatriði í mannlífinu bæði á heimilum og í atvinnulífinu. Þess vegna finnst mér að starfsemi þessi eigi alls ekki að vera háð neinu verðlagseftirliti. Það er nú kjarni málsins. Hækkanabeiðni okkr var sett fram sem 29,8% en þó fallist á að lækka hana niður í 20,8% frá og með 1. maí með þeim ráðstöfunum að skipta greiðslu láns niður á tvö ár, en það lán neyddumst við til að taka fyrr á árinu, þegar allt var að fara í strand vegna áramótaaðgerð- anna. Ef við fáum 9—10% hækkun eða þaðan af lægri, þá biasir ekkert við nema tilraunir út á óheillabrautina, lántökur. Þá er þess að geta að til viðbótar þessari hækkun myndi koma einhver hækkun samfara hækkunum Landsvirkjunar sem selur okkur orkuna. Aðalsteinn sagðist ekki hafa neina hugmynd um hver hækkunin yrði. Þeir hefðu bæði rætt við gjaldskrárnefndarmenn og fulltrúa iðnaðarráðuneytis en aðeins fengið gefið í skyn að hækkanirnar yrðu aðeins lítið brot af því sem þeir hefðu farið fram á. Aðspurður sagðist hann ekki vita hvað tekið yrði til bragðs, ef svo færi. „Ég veit ekki hvað okkar stjórn eða borgaryfirvöld gera, en ég veit að það er mjög lítill hugur í mönnum að leggja út í frekari lántökur." tiHógur um gjaldskrárbreytingar frá 1. maí og þær eru nokkuð mismun- andi eftir tímasetningu og forsend- um, sem kemur til af lánamálum. En þetta er frá 14,6% upp í 21,3% hækkun 1. maí, eftir því hver af- greiðsla lánamála verður. Þetta er sú hækkun sem við þurfum frá 1. maí og út árið til að ná rekstrarjöfnuði. Síðan mætti skipta þessu niður í tímabil. Við vitum ekki, hver afgreiðsla verður á mörkunum þannig að ekki er hægt að segja til um það núna. Ef því yrði skipt, þyrfti náttúrlega minni hækkanir 1. maí en síðan þyrftu þá að koma til hækkanir 1. ágúst og 1. nóvember. Það er líka breytilegt eftir því hvaða afgreiðslu okkar lánamál fá, en þau eru tilkom- in vegna orkuskerðingarinnar í vetur og hins háa olíukostnaðar sem því fylgdi." Kristján sagði í lokin, að þeir hjá RARIK hefðu engar fregnir um hvernig að þessum málum yrði stað- ið.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.