Morgunblaðið - 02.12.1986, Qupperneq 47

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 2. DESEMBER 1986
47
2. Herflutningar Bandaríkjanna og
NATO til Evrópu á hættu- eða
stríðstímum verða svo umfangs-
miklir að útilokað er að eldsneytis-
flugvélar geti veitt öllum þeim
flugvélum eldsneyti sem á ferðinni
verða. Bandaríski flugherinn ráð-
gerir því að skammdrægar orrustu-
flugvélar (1500 vélar) „stikli á
eyjum“ á leiðinni til Evrópu, ýmist
um Kanada, Grænland, Island og
Bretlandseyjar eða Flórída,
Bermúda og Azoreyjar. Bandaríkja-
her telur því mikilvægt að hafa
„varaflugvöll" á íslandi þar sem
olíubirgðastöð og önnur þjónusta
verður fyrir hendi hvað sem líður
fullyrðingum íslenskra stjómvalda
um eitthvað annað.
Forsætisráðherra sagði á dögun-
um að stærð „varaflugvallarins"
myndi ráðast af þörfum farþega-
flugs. DC-8-þotur Flugleiða þurfa
a.m.k. 2500 metra langa flugbraut
og slík braut nægir bandarískum
orrustuþotum, Orion-kafbátaleitar-
vélum og jafnvel AWACS-vélunum.
Ekki er samt ólíklegt að farið verði
fram á að lögð verði 3000 metra
löng braut eins og þær sem em í
Keflavík en það þýðir að jafnvel
langdrægar sprengiþotur gætu lent
á Sauðárkróki.
Áhugi Bandaríkjahers og NATO
á „varaflugvelli" takmarkast síður
en svo við Sauðárkrók. „Varaflug-
brautir" hafa verið lagðar við
fjölmarga herflugvelli í Evrópu.
Skipulagsuppdrættir fyrir Keflavík-
urflugvöll gera ráð fyrir slíkri
aukaflugbraut.
Flugvöllur við Sauðárkrók er alls
ekki eini herflugvöllurinn sem ætl-
unin er að gera á Norður-Atlants-
hafssvæðinu. I Stomoway á
Suðureyjum á Bretlandi hófust fyr-
ir nokkrum ámm framkvæmdir við
herflugvöil sem mun skapa aðstöðu
fyrir breskar og bandarískar her-
flugvélar 300 kílómetrum nær
GIUK-hliðinu en áður var. í Færeyj-
um hafa skyndilega skotið upp
kollinum hugmyndir sem em mjög
í stíl við Sauðárkróksumræðuna,
þ.e. að gera „alþjóðlegan" flugvöll
á Glyvursnesi.
Mannvirkjasjóður
NATO styrkir aðeins
hernaðarframkvæmdir
Það hefur ítrekað komið fram
að áformað sé að mannvirkjasjóður
NATO fjármagni framkvæmdir við
hinn fyrirhugaða „alþjóðaflugvöll"
á Sauðárkróki. En hvað þýðir það
að mannvirkjasjóðurinn ætlar að
leggja fé í þessar framkvæmdir?
I fyrsta lagi að íslendingar eiga
ekkert fmmkvæði að þessum fram-
kvæmdum. íslendingar eiga ekki
aðild að mannvirkjasjóðnum og
hafa hvorki ástæðu né rétt til að
sækja um fjárveitingu úr honum.
Bandarísk hemaðaryflrvöld fara
fram á það við mannvirkjasjóðinn
að hann leggi fé í herflugvöll á
Sauðárkróki á þeirri forsendu að
bandarískt þjóðaröryggi kreíjist
þess. Hlutskipti íslenskra stjóm-
valda er aðeins að samþykkja
ákvörðun sem þegar hefur verið
tekin — og eins og marg oft hefur
komið á daginn þarf ekki einu sinni
að bera málin undir Alþingi.
í öðru lagi kostar mannvirkja-
sjóðurinn eingöngu hemaðar-
framkvæmdir, t.d. kom ekki til
greina að hann veitti fé í flugstöðv-
arbygginguna á Keflavíkurflugvelli,
sem á þó að gegna tvíþættu hlut-
verki í þágu hemaðar og almenns
farþegaflugs. M.ö.o. þá verður
„varaflugvöllur“ við Sauðárkrók
fyrst og síðast hemaðarmannvirki.
Oskammfeilið að nota
aimannaheill
sem yfirskin
Það er ekki ástæða til að draga
í efa að varaflugvöllur fyrir herflug-
vélar geti einnig komið að notúm
fyrir almennt millilandaflug og það
kemur sér reyndar mjög vel að
geta notað almennar flugsamgöng-
ur sem skjöld fyrir hemaðarstarf-
semi. Mannvirkjasjóður NATO mun
hins vegar ekki borga neina mann-
virkjagerð sem á að þjóna almenn-
ingi eingöngu og því skal fullyrt
að þessar framkvæmdir koma ekki
til með að spara eina einustu krónu
fyrir okkur íslendinga.
Málið snýst hins vegar ekki um
það hvort íslensk flugfélög geti
haft not af „varaflugvelli" Banda-
ríkjahers við Sauðárkrók eða ekki.
íslenskar millilandaflugvélar hafa
haft þörf fyrir varaflugvöll í áratugi
án þess að íslensk stjómvöld hafí
haft af því miklar áhyggjur. Ástand
öryggismála við íslenska flugvelli
hefur alla tíð verið til skammar og
sömu sögu er að segja um þann
aðbúnað sem farþegum víðast hvar
um landið er boðið upp á. Það lýsir
því ótrúlegri óskammfeilni og
mannfyrirlitningu að yfírvöld skuli
hvað eftir annað leyfa sér að nota
ferðaöiyggi íslensks almennings til
að réttlæta bandarískar hemaðar-
framkvæmdir.
Staðreyndir málsins em þær að
ósk um „varaflugvöll" við Sauðár-
krók er komin frá flotastjóm NATO
sem þýðir í reynd að hún er komin
frá Bandaríkjaher. Við staðarval
hefur verið farið eftir erlendum
hemaðarhagsmunum en ekki tekið
mið af íslenskum aðstæðum, t.d.
byggðaþróun á Norðurlandi, eins
og gert hefði verið ef um íslenskt
frumkvæði hefði verið að ræða.
Ekki hefur veríð gerð minnsta
tilraun til að leggja sjálfstætt
mat á það hvort þessar hernaðar-
framkvæmdir og stefnan að baki
þeim þjóni vamarhagsmunum
okkar Islendinga.
Ráðamenn hafa g'leymt
barnalærdómnum
Hvert skólabam veit að íslend-
ingar glötuðu sjálfstæði sínu á 13.
öld ekki síst vegna þess að þeir
réðu ekki lengur siglingum til lands-
ins; þeir urðu háðir erlendu valdi
um aðdrætti. Stofnun Eimskipafé-
lags íslands var stór áfangi í sjálf-
stæðisbaráttu þjóðarinnar vegna
þess að hún sýndi að íslendingar
ætluðu að ráða samgöngum sínum
sjálfir; þeir ætluðu ekki að endur-
taka mistökin. Vamir samgöngu-
leiða eru einmitt grundvallaratriði
í vamarstefnu sérhverrar þjóðar.
Því miður virðist ein alvarlegasta
afleiðing 35 ára erlendrar hersetu
hér á landi vera sú að ráðamenn
landsins hafa glejrmt bamalær-
dómnum; stefnan virðist vera sú
að færa öll ráð samgöngumála okk-
ar í hendur erlendu valdi.
Tvö helstu skipafélög okkar hafa
brennt sig á því að verða um of
háð flutningum á vegum Banda-
ríkjahers með alvarlegum afleiðing-
um. Alþjóðlegar flugsamgöngur
okkar fara um bandarískan herflug-
völl og marga dreymir um að
miðstöð innanlandsflugs verði flutt
þangað líka; Bandarílqaher getur
lokað þessari samgönguleið okkar
hvenær sem honum þóknast. Við
tökum þátt í að reisa flugstöðvar-
byggingu sem Bandaríkjaher getur
yfírtekið hvenær sem hann telur
vera hættutíma (við skulum hafa
hugfast að forsendan fyrir dvöl
Bandaríkjahers hér á landi er að
nú séu ekki friðartímar). Við emm
háðir bandarískum hemaðarrat-
sjám um flugumferðarstjóm og
siglingatæki íslenskra skipa og
flugvéla eru upp á náðir banda-
rískrar Lóranstöðvar komin, sem
nú er verið að ræða um að leggja
niður. Landhelgisgæslan og önnur
öryggis- og björgunarstarfsemi eru
í Qársvelti vegna þess að treyst er
á að Bandaríkjaher bjargi okkur.
Og nú á að treysta á það að milli-
landaflugvélar okkar geti notað
bandarískan herflugvöll á Sauðár-
króki fyrir varaflugvöll.
Svo verða menn hissa þegar
herraþjóðin kemur fram við okkur
eins og nýlendu! Hvar er sjálfs-
forræði okkar? Er ekki kominn tími
til að við förum að móta sjálfstæða
íslenska öiyggis- og vamarstefnu?
Höfundur er einn af forsvara-
mönnum herstöðvaandstæðinga
og situr í stjómamefnd Friðar-
sambands Norðurhafa (North
Atlantic Network).
„JOLATILBOÐ
FJOLSKYLDUNNAR
FRA PANASONIC
Nú, þegar fjölskyldan slær saman í
eina veglega jólagjöf, ermikið atriði að
vanda valið. Á tímum gylliboða er
nauðsynlegt að staldra við og hugsa
sig vel um, því nóg er framboðið og
ekki vantar hástemmdu lýsingarorðin.
Við viljum þess vegna benda ykkur á
Panasonic sem vænlegan kost,
sérstaklega þegar það er haft í huga,
að Panasonic myndbandstækin fara
sigurför um heiminn og eru í dag
lang-mest keyptu tækin. Einnig má
minna á, að sem stærsti myndbands-
tækjaframleiðandi heims, eyða þeir
margfalt meiri peningum í rannsóknir
og tilraunir en nokkur annar framleið-
andi. Það þarf því engum að koma á
óvart að samkvæmt umfangsmestu
gæðakönnun sem framkvæmd hefur
verið hjá neytendasamtökum í sjö
V-Evrópulöndum varð niðurstaðan sú,
að myndbandstækin frá Panasonic
biluðu minnst og entust best allra
tækja. Þessar staðreyndir segja meira
en hástemmt auglýsingaskrum.
Jólatilboð á NV-G7 frá
37.850-
m
WJAPIS
BRAUTARHOLT 2 SÍMI 27133