Morgunblaðið - 19.09.1987, Blaðsíða 30

Morgunblaðið - 19.09.1987, Blaðsíða 30
30 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. SEPTEMBER 1987 AFVOPNUNARSAMKOMULAGIÐ í WASHINGTON Ronald Reagan Bandarikjaforseti ræðir við Eduard Shevardnadze (t.v.), utanríkisráðherra Sovétrikjanna, í Hvíta húsinu á fimmtudag. George Shultz (t.h.), utanrikisráðherra Bandarikjanna, fylgist grannt með. Viðræður Shultz og Shevardnadze á fimmtudag drógust á lang- inn og þegar ráðherrarnir komu út af fundi sínum höfðu þeir i höndum bráðabirgða samkomulag um upprætingu meðaldrægra og skammdrægra kjarnorkuflauga. í gær var skýrt frá efnisatriðum samkomulagsins. Vestræn ríki fagiia sam- komulagi risaveldanna Skorað á risaveldin að snúa sér að langdrægum flaugnm London, New York, Washinffton, BrUssel, AP og Reuter. RÍKI Vestur-Evrópu og Asíu fögnuðu í gær ákvörðun Sovét- manna og- Bandaríkjamanna um að skrifa undir bráða- birgðasamkomulag um að eyða meðaldrægum og langdrægum kjarnorkuflaugum og voru risaveldin hvött til að takmarká kjarnorkuvígbúnað sinn frekar. „Framlag V-Þjóðverja mikilvægt Kristilegir demókratar, flokkur Helmuts Kohl, kanslara Vestur- Þýskalands, lýsti yfir því að í Evrópu væru vonir bundnar við að þetta samkomulag myndi greiða götu fyrir frekari samningum og leysa annan vanda varðandi tak- mörkun vígbúnaðar. Volker Rtihe, ráðgjafi Kohls og háttsettur emb- ættismaður í flokki kristilegra demókrata, sagði að risaveldin ættu nú að snúa sér að viðræðum um langdrægar flaugar, kjarnorkuvopn á vígvöllum, sem draga allt að 500 km. og hefðbundnum herafla. Hann bætti þvf við að yfirlýsing Kohls í ágúst um að stjórnin í Bonn væri reiðubúin til að eyða þeim 72 Pers- hing lA-flaugum, sem eru í eigu vestur-þýska flughersins, hefði ver- ið „mikilvægt framlag" til viðræðna Bandaríkjamanna og Sovétmanna. Carrington lávarður, fram- kvæmdastjóri Atlantshafsbanda- lagsins, sagði að samkomulag gæti gerbreytt stöðu öryggismála í Evr- 6pu og „ef til vill haft meiri breyt- ingar í för með sér en orðið hafa í heilan mannsaldur". Bæði Carring- ton lávarður og bandarískir herfor- ingjar hafa lýst yfir áhyggjum vegna þess að samkomulag gæti haft í för með sér að Atlantshafs- bandalaginu yrði aukin hætta búin af mætti Sovétmanna í hefðbundn- um vígbúnaði. Atlantshafsbandalagið Talsmaður Atlantshafsbanda- lagsins sagði ánægjulegt að gert hefði verið samkomulag um megin- atriði afvopnunarsáttmála: „Við höfum um langt skeið reynt að ná samkomulagi og vonum að hér sé upphafið að því að dregið verði úr vígbgúnaði án þess að öryggi verði skert," sagði talsmaðurinn. „Hvorir tveggja virðast hafa gert sér grein fyrir því að of mikið er í húfí," sagði evrópskur stjórnarer- indreki í höfuðstöðvum Atlants- hafsbandalagsins í Brussel. „Þrætur ráðamanna í Washington og Moskvu um skilyrði fyrir sam- komulagi virðast nú vera til lykta leiddar og virðist vilja hvors tveggja ekki skorta." Belgar hætta við stýri- flaugar Wilfried Martens, forsætisráð- herra Belgíu, sagði að stjórn sín ætlaði að láta af áætlunum um að setja upp 32 bandariskar stýriflaug- ar til viðbótar um leið og samkomu- lagið hefði verið undirritað. Sagði hann að ekki yrði beðið eftir því að þing risaveldanna staðfestu það. Martens sagði við blaðamenn að þær sextán stýrflaugar, sem þegar hefur verið komið fyrir í Belgíu samkvæmt áætlun NATO, yrðu fjarlægðar samkvæmt fyrirhugaðri áætlun ríkja bandalagsins. Frakkar slá varnagla Stjórnir kjarnorkuveldanna Kína og Frakklands vildu ekkert láta hafa eftir sér um bráðabirgðasam- komulagið, sem George Shultz, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, og Eduard Shevardnadze, utanrík- isráðherra Sovétrfkjanna, undirrit- uðu í Washington á fimmtudag. Aftur á móti rifjaði talsmaður frönsku stjórnarinnar það upp að Jacques Chirac forsætisráðherra hefði í ávarpi hjá Sameinuðu þjóð- unum sagt að Frakkar myndu ekki sætta sig við samkomulag um kjar- orkuvopn, sem tæki til flauga Frakka, svo lengi sem risaveldin héldu yfirburðum sínum. Ætti þetta einnig við um bann við kjarnorku- vopnatilraunum. Chirac sló varnagla í Bordeaux síðar í gær og sagði að þrátt fyrir samkomulag um meðaldrægar og langdrægar kjarnorkuflaugar myndu Sovétmenn og Bandaríkja- menn áfram búa yfir stórum kjarnorkuvopnabúrum. „Ég vil ekki að við látum blekkjast og halda að náðst hafi sögulegur áfangi í örygg- ismálum," sagði Chirac við þing- flokk gaulista. „Mestu máli skiptir að fækka þeim kjarnorkuvopnum, sem öllum heiminum stafar ógn af." Hann sagði að í Bandaríkjunum og Sovétríkjunum væru 24 þúsund kjarnaoddar, en í Evrópu væru milli fímm og sex hundruð. Skoraði hann á risaveldin að takmarka langdræg- ar flaugar sínar og bætti við að Frakkar myndu halda fast við áætl- anir sínar um að efla og bæta kjarnorkuvfgbúnað sinn. Sir Geoffrey Howe, utanríkisráð- herra Bretland, sem einnig er kjarnorkuveldi, sagði að samningur myndi draga úr hættu á því að til átaka komi milli austurs og vest- urs. í kjölfar hans ætti að sigla samkomulag um hefðbundin vopn í Evrópu. Howe sagði í sjónvarps- viðtaii að yfirburðir Sovétmanna hvað varðar hefðbundin vopn í Evr- ópu væru talsverðir. „Eftir því sem nær dregur sam- komulagi um kjarnorkuvopn eykst nauðsyn þess að einnig verði samið um hefðbundin vopn," sagði Howe. Hann vildi ekki segja á hve löngum tíma bandarískar stýriflaugar á Bretlandi yrðu fjarlægðar sam- kvæmt samkomulagi risaveldanna. Hann sagði að samkomulag um meðaldrægar og langdrægar flaug- ar risaveldanna myndi ekki breyta kjarnorkuáætlun Breta. Breska stjórnin ætlaði að koma fyrir Trid- ent-flaugum í stað úreltra Polaris- flauga á næsta áratug. „Fælingar- stefnan verður í fullu gildi í fyrirsjáanlegri framtíð," sagði Howe. Frá Tókíó barst sú yfirlýsing úr utanríkisráðuneytinu að Japanar væru vongóðir: „Við vonum að árangur náist og fylgjumst grannt með framgangi samninga," sagði í yfírlýsingunni. Ingvar Carlsson, forsætisráð- herra Svíþjóðar, sagði við sænska dagblaðið Aftonbladet að sam- komulagið í Washington væru „góðar fréttir" og Uffe Elleman- Jensen kvað það vera sögulegt. Hollendingar lýstu yfir því að ánægjulegt væri að samkomulag hefði tekist með risaveldunum. Loka- þáttur samning- anna Washington, AP í STUTTU máli eru þetta þau atriði, sem samningamenn Kandarikjanna og Sovétrikj- anna eiga eftir að koma orðum að og taka afstöðu til á lokastigum samningavið- ræðna sinna: Meðaldrægar eldflaugar Stefnt er að því að taka niður allar meðaldrægar kjarnorku- eldflaugar og stýriflaugar í Evrópu og Sovétríkjunum. Eft- irlitsmenn færu á staðinn til að staðreyna að flaugarnar hefðu verið fjarlægðar. Taka þarf lokaákvarðanir um framkvæmd eftirlitsins. Eftirlit Ronald Reagan hefur sagt, að tillögur Bandaríkjamanna hafi að geyma „ströngustu ákvæði um eftirlit í nokkru afvopnunar- samkomulagi sögunnar." Niðurstaða hefur ekki fengist um það, hvernig eftirlitinu skuli háttað. Þá á eftir að ganga frá því, hve hratt skuli gengið til verks við niðurrif eldflauganna. Bandaríkjamenn vilja, að Sovét- menn gangi hraðar til verks en þeir sjálfir, þar sem sovésku flaugarnar séu tvisvar sinnum fleiri en hinar bandarísku. Bandaríkjamenn ætla að geyma 72 kjarnaodda í Pershing 1-A flaugar Vestur-Þjóðverja í vopnabúrum í Bandaríkjunum og halda þeim utan samkomu- lagsins. Bandaríkjamenn vilja að meðaldrægu flaugarnar hverfi úr sögunni á þremur árum en skammdrægar flaugar Sovétmanna á einu ári. Eyðing kjarnaodda Aðilar eru sammála um að sprengjuhleðslur kjarnaodd- anna verði fluttar til heima- landa sinna um leið og eldflaugarnar eru teknar í sund- ur. George Shultz segir, að farið verði að tillögu Helmuts Kohl, kanslara, að því er varðar Pers- hing 1A flaugar Vestur-Þjóð- verja. Flaugarnar verði fjarlægðar og kjarnaoddarnir 72 verði í höndum Bandaríkja- manna utan samkomulágsins. Viktor P. Karpov, fyrirliði so- vésku samningamannanna, hefur gefið til kynna, að Sovét- menn drægju til baka tilboð sitt um að eyðilegga 130 skamm- drægar eldflaugar, ef Band- atíkjamenn settu ekki kjarnaoddana 72 undir sam- komulagið. Shevardnadze, utanríkisráðherra Sovétríkjanna: „Sameiginlegur sig- ur alls mannkyns" Washington, Reuter. „Samkomulagið er sameiginleg- ur sigur alls mannkyns, alls hins siðmenntaða heims," sagði Edu- ard Shevardnadze, utanrfkisráð- herra Sovétríkjanna, á blaðamannafundi í sovéska sendiráðinu f Washington. Var hann haldinn nokkrum mínútum eftír að Ronald Reagan Banda- ríkjaforseti hafði skýrt frá fvrirhuguðum samningum stór- veldanna um meðaldrægu eld- flaugarnar og nýjan leiðtoga- fund. „Leiðin að markinu, þessu sam- komulagi, reyndist torfarnari en nokkurn óraði fyrir," sagði She- várdnadze. „Á þessum þremur dögum bærðust ólíkar tilfinningar í brjósti okkar, stundum settist kvíðinn að en í annan tíma réð eftir- væntingin ríkjum. í fyrradag sagði ég við Shultz utanríkisráðherra, að nú væri tími til að koma uppsker- unni í hús og það gerðum við." Shevardnadze sagði að síðustu, að „í fyrsta sinn í sögunni hefur náðst samkomulag um að uppræta tvær kjarnorkuvopnategundir. Við höfum stigið fyrstu skrefin. Við og bandarískir viðsemjendur okkar treystum því, að samningurinn verði undirritaður fyrir áramót".
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.