Morgunblaðið - 19.09.1987, Blaðsíða 52

Morgunblaðið - 19.09.1987, Blaðsíða 52
«3 52 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. SEPTEMBER 1987 j-t— Minning: FriðþjófurB. Guð- mundsson frá Rifi Fæddur 27. október 1904 Dáinn 3. september 1987 Friðþjófur Baldur fæddist á Sel- hól í Keflavík við Hellissand 27. október 1904, sonur merkishjón- anna Guðmundar Guðmundssonar formanns og Jófríðar Jónsdóttur, hann var næstelstur í hópi átta systkina. Hann fluttist með foreldrum sínum frá Selhól að Rifi 10 ára, 1914. Foreldrar hans höfðu þá búið að Hellissandi á annan áratug. Það tímabil var Guðmundur formaður á áraskipi frá einni erfiðustu brim- lendingu landsins, Keflavíkurlend- ingu og farnaðist vel. Á Rifí bjó áður Jens Sigurðsson útvegsbóndi og formaður. Hann fluttist að Selhól, áður hús Guð- mundar. Þeir skiptu um bústaði því Jens var orðinn fullorðinn og vildi hætta búskap. Á Rifi byrjaði Guðmundur það starf sem frægt er orðið. Hann veitti mergð smáfugla, sem flogið höfðu frá Suðurskautslöndum til Rifs, vernd og vörn. Hann friðaði kríuna og varði varpsvæði hennar fyrir börnum, tófum og fullorðnu fólki. Sama gilti um selkópa sem leituðu skjóls í Rifsós. Enginn mun hafa ætlað, hvorki Guðmundur eða aðrir, að þessi smávaxni fugl, krían, svo langt að komin, yrði þess megnug að greiða kostnaðinn fyrir vernd sína, sú varð þó reyndin, því á örfáum árum græddi krían upp malarholt og óræktaða móa í afburða góð slægju- og beitariönd. Þegar Friðþjófur tók við jörðinni af föður sínum hélt hann sama sið með þeim afleiðing- um að nú er talið að í Rifslandareign sé mesta kríuvarp heims. Fátt mun betur lýsa hugarfari þeirra feðga en þessar aðgerðir til verndar hin- um smáu. Friðþjófur og systkini hans unnu með foreldrum sínum að útgerð, fiskverkun og búskap. Þegar Frið- þjófur tók við búskap í Rifi gerði hann út vélbát sem hét Óskar og verkaði sinn fisk. Hann var formað- ur eins og faðir hans, aflasæll dugnaðarmaður. 3. desember árið 1932 giftist hann Halldóru Krist- leifsdóttur, hinni mestu ágætis- konu. Voru þau mjög samhent. Friðþjófur og Halldóra hafa eignast fjögur mjög efnileg börn og tvö fósturbörn ólu þau upp frá bernsku. Elst er Ester Úranía, fædd 1933, gift Kristni Haraldssyni, þau eiga 9 börn: Sævar, fæddur 1936, giftur Helgu Hermannsdóttur, þau eiga 3 börn; Svanheiður, fædd 1939, gift Jóhanni Lárussyni, þau eiga 4 börn; Kristinn Jón, fæddur 1941, giftur Þorbjörgu Alexandersdóttur, þau eiga 6 börn. Tvo fóstursyni hafa þau alið upp frá bernsku: Sæmund- ur Kristjánsson, fæddur 1943, giftur Auði Gormsdóttur, þau eiga 3 börn; og Hafsteinn Björnsson, fæddur 1949, giftur Steinunni Júlí- usdóttur, þau eiga 4 börn. Þau hafa eignast 22 barnabörn og 14 barnabarnabörn. Árið 1950 ákvað ríkisstjórn ís- lands að byggja landshöfn í Rifi, en þvi aðeins að Rifsbóndinn gengi að þeim söluskilmálum sem ríkið setti. Verðið var æði lágt, þótt lífstíðarábúð fylgdi í kaupunum. Lágt miðað við að Rif var talin ein besta bújörð til lands og sjávar á Snæfellsnesi. Hér var úr vöndu að ráða. Friðþjófur, sem var í forsvari fyrir systkini sín, seldi ríkinu jörðina Rif gegn því skilyrði að fram- kvæmdir yrðu hafnar innan ákveð- ins tfma. Við það var staðið. Með sölu Rifs tel ég að Rifsfjölskyldan hafi lagt þungt lóð á vogarskál til heilla fyrir búendur Snæfellsness, þó einkum Hellissands. Með hafnar- gerðinni hófust þáttaskil í útgerðar- sögu Snæfellinga. Friðþjófur var stór þátttakandi í þeirri útgerðarbyltingu. Hann lét byggja stór og vönduð skip ásamt sonum sínum, sem báðir voru skip- stjórar og miklir dugnaðarmenn. Allt atvinnulíf hefur blómgast, nýtísku atvinnufyrirtæki risu. Stór og vönduð ibúðarhús og sífellt vant- ar fleira og fleira fólk til starfa. Svo sem oft vill verða um fram- taksama dugnaðarmenn hafa trúnaðarstörf hlaðist á Friðþjóf. Hann starfaði í hreppsnefnd, í fjölda ára í hafnarnefnd, söng í kirkjukór f Ingjaldshólskirkju frá 16 ára aldri og þar til hann veiktist, var 50 ár í sóknarnefnd, þar af 25 ár sem formaður, meðhjálpari um marga áratugi og þegar hann veiktist fyr- ir sex árum tók hin dugmikla kona hans, Halldóra, við þeim störfum er hann hafði áður unnið fyrir In- gjaldshólskirkjusöfnuð. t Útför eiginmanns míns og bróður, RAGNARS EINARS EINARSSONAR, Furugerði 1, sem andaðist þann 6. september í Landspítalanum, hefur farið fram í kyrrþey að ósk hins látna. Sérstakar þakkir til lækna og starfsfólks á deild 11B á Landspítalanum. Gunnhildur Pálsdóttir. og systkini hins látna. + Þökkum af alhug auðsýnda samúð og vináttu við andlát og útför eiginmanns míns, föður, tengdaföður og afa, ÓLAFS JÓNSSONAR læknis, Hamrahlíð 33. Drífa Garðarsdóttir, Edda Ólafsdóttir, Kristín Hildur Olafsdóttir, Ólafur Sverrir Kjartansson. Garðar Úlafsson, Kjartan Árnason, Sigurður Sverrisson, t Innílegar þakkir fyrir vináttu og Mýhug við andlát og útför litlu dóttur minnar, DÍÖNU MJALLAR. Sérstakar þakkir til lækna og starfsfólks á Barnaspitala Hringsins og þeirra mörgu sem studdu okkur í veikindum hennar. Siggerður Bjarnadóttir. Kynni okkar Friðþjófs hófust í barnaskóla, það var eitthvað í fari hans sem dró mig að honum. I hverjum frímínútum fórum við út til að glíma, þvf líkt var með okk- ur. Eða við fórum í það sem við kölluðum að taka mann af hest- baki. Þá lék annar hest með knapann á herðum sínum. Leikur- inn byggist á því að geta fellt sem flesta af herðum andstæðinga sinna. Okkur gekk oft vel í þeim leik. Einnig gerðum við út í félagi marga bréfbáta sem við sigldum á lækjasprænu sem rann meðfram skólanum og heitir Höskuldsá. Við fermingu skildust leiðir, Friðþjófur átti heima í Rifi, en ég úti á Sandi, en alla tíð hefur okkar vinátta hald- ist._ Árið 1930 ákvað ég að fara norð- ur að Gjðrgi á Ströndum á m/b Höfrungi, 10 tonna báti, til línu- veiða þar. Friðþjófur kom með mér ásamt fleirum. Að hverju sem Frið- þjófur sneri sér var hann útsjónar- samur, laginn og með brennandi áhuga á veiðiskapnum. Friðþjófur var greindur maður, glaður og mild- ur í viðmóti og sístarfandi meðan heilsan leyfði. Hann veiktist fyrir sex árum, dvaldi á sjúkrahúsi Stykkishólms tvö síðustu árin. Hann andaðist þar. Með Friðþjófi er fallinn f valinn einn umsvifamesti athafnarmaður Hellissands. Eftir áratugs af kynni af Frið- þjófi og bræðrum hans, Pétri og Steingrími, hika ég ekki við að segja að þeir Rifsbræður hafi verið í hópi bestu og tryggustu samferðamanna minna á langri ævileið. Nú flyst Friðþjófur síðastur þeirra yfir á eilífðarsviðin, þar sem við trúum að kærleikur, friður og réttlæti ríki. Ég votta konu hans og börnum, og öllum aðstandendum innilega samúð. Karvel Ogmundsson í dag er til moldar borinn elsku- legur afi okkar, Friðþjófur Baldur Guðmundsson frá Rifi á Snæfells- nesi. Útför hans er gerð frá Ingj- aldshólskirkju. Eftirlifandi eiginkona hans er Halldóra Krist- leifsdóttir. Bjuggu þau allan sinn búskap í Rifí með búfénað ásamt útgerð. Afi og amma voru mjög samrýnd og var hjónaband þeirra farsælt. Afi var okkur mjög kær og kynni okkar við hann voru náin þar sem við bjuggum í næsta húsi. Hann var ákveðinn í skapi, glað- lyndur og sérstaklega barngóður. Var hann ósérhlífinn við vinnu og hvar sem hann var við störf hópað- ist barnaskarinn í kringum hann. Afi var einn af þeim sem stoppaði aldrei, en á sunnudögum reyndi hann að komast hjá vinnu ef mögu- legt var, þar sem hann var trúaður og kirkjurækinn maður og jafn- framt meðhjálpari í Ingjaldshóls- kirkju í mörg ár. Alltaf var spennandi og gaman að fylgjast með og hjálpa til, ýmist við smölun á kindum eða kúm, í sauðburði, við mjaltir eða heyskap. Ef stund gafst frá búskapnum var hann farinn að aðstoða syni sína við útgerð s.s. fella net, beita og jafnvel róa með þeim. Var hann dýravinur mikill og má þar nefna að kríuna tók hann fram yfir aðra fugla. Honum var það mikið kappsmál að vernda kríu- varp á norðurhveli jarðar. Vaktaði hann varpið nótt og dag yfir há- varptímann og ef einhver dirfðist inn á svæðið var afi kominn á stað- inn. Ofarlega í huga hans var að byggja upp Rif og hvatti hann af- komendur sína að efla útgerð og byggingu á staðnum. Afi var trygg- ur sínum heimabæ og lét hann frá sér landareign til hafnarinnar til að efla sjávarútveginn sem það gerði tvímælalaust. Hér hafa verið skrifaðar örfáar minningar um okkar ástkæra afa og mun minning hans lifa í hjörtum okkar um ókomna tíð. Þökkum við allar þær mörgu og góðu stundir er við áttum með honum. Elsku amma, mi.s.sir þinn er mik- ill, megi Guð styrkja þig í sorg þinni. „Já, öldur mínar munu aftur falla að ströndinni, og þó að dauðinn skilji okkur og ég sé grafinn hinni miklu þögn, mun ég samt leita skilnings ykkar. Og ég mun leita án árangurs. Ef nokkuð af þvi sem ég hef sagt er sannleikur mun sá sannleikur birtast aftur á hreinni tungu og í orðum, sém skyldari eru hugsunum ykkar." (Khalil Gibran: Spámaðurinn.) Baldi, Elli, Dóra, Jói, Helena, Hafalda, Jófríður, Snædís og Guðbjörg. Eitt kvöld mun ég ganga til hvfldar þreytt- ur og þjáður, og þúsundir stjarna munu á himninum skína. Og þá mun ég hugsa um það allt, sem gerst hefur áður, og íhuga bljúgur og hreinskilinn tilveru mína. (Steinn Steinarr.) í dag kveðjum við afa okkar Friðþjóf Guðmundsson sem verður lagður til hinstu hvfldar í Ingjalds- hólskirkju, en hann lést þann 3. september eftir langa legu á Stykk- ishólmsspítala. Margt er það sem börnin fara á mis ef þau fá aldrei að kynnast afa sínum og ömmu og hinni eldri kynslóð. Seint munum við gleyma þeim stundum sem við dvöldum hjá afa og ömmu. Og munum við lengi búa að því. Síðan við munum eftir okkur heima í Rifi hafði afi ætíð stundað búskap og fengum við krakkarnir að vasast í öllu með honum og gera allt það sem fullorðna fólkið gerði, og þó við værum lengi við verkið var okkur alltaf sýnd þolinmæði. Afi var mjög barngóður maður og voru barnabörnin sem og önnur börn í þorpinu í kringum hann og vildu þau einnig fá að kalla hann afa. Það var stutt í gamansemina hjá honum og stríddi hann okkur oft í góðu tómi. Á maður margar góðar minningar um það. Afi var mjög sterkur persónuleiki og ákveðinn. Hann hafði mikil áhrif á allt í kringum sig. Honum þótti mjög vænt um nátt- úruna og til vitnis um það stuðlaði hann að því að það yrði kríuvarp á Rifi sem er eitt það stærsta á ís- landi í dag og sá hann um að vernda það og hlú að því. Hann varð hinn versti ef óboðnir gestir komu og gerðu usla í varpinu. Er gróður- starf sem þarna var unnið ómetan- legt. Einnig brýndi hann það fyrir okkur krökkunum að vera góð við dýrin og umgangast náttúruna með virðingu. Afi var mjög trúrækinn maður og var hann meðhjálpari í kirkjunni okkar í mörg ár og fékk maður þá oft að hjálpa til við ýmis störf og var skemmtilegast að fá að sitja hjá afa og ömmu í messu og syngja hástöfum, þó svo að maður kynni ekki textann en þó var aldrei suss- að á mann. Hann var okkur börnunum góð fyrirmynd þar sem hann bragðaði hvorki áfengi eða reykti tóbak. Hann var reglusamur maður á alla hluti og gátum við lært ýmislegt af því. Það var ekkert það verksvið sem óx honum í augum, hann smíðaði húsin sín sjálfur og einnig smíðaði hann bát. Hann var nýtinn á alla hluti og var allt notað sem nothæft var. En kæmi einhver til hans og bæði hann um eitthvað var hann boðinn og búinn til að hjálpa þeim. Hann var vinur vina sinna. Afi og amma voru mjög samrýmd hjón. Þau stóðu ætíð saman við þau verk sem verið var að vinna að. í dag er borinn til grafar merkur maður sem var þegar orðin goðsögn í lifanda lífi. Elsku amma við vonum að guð styrki þig núna þegar þú sérð á eftir þfnum ástríka eiginmanni. Við erum öll hjá þér og viljum styðja þig á þessari erfiðu stundu. Við viljum þakka Fransiskusystr- unum á Stykkishólmsspftala fyrir góða umönnun og hlýhug. Halldóra, Sæunn, Friðþjófur. í dag kveðjum við frá Ingjalds- hólskirkju Friðþjóf Baldur Guð- mundsson fyrrum bónda og útgerðarmann á Rifi á Snæfellsnesi. Friðþjófur fæddist á Selhóli á Hellissandi, næstelstur níu barna þeirra hjóna Jófríðar Jónsdóttur og Guðmundar Guðmundssonar. Tíu ára að aldri fluttist hann með fjöl- skyldu sinni í Rif. Friðþjófur ólst upp á alþýðuheimili, sem duglegir foreldrar sáu vel farborða þannig að þar leið enginn skort. Stórt heim- ili þurfti mikið og ekki veitt af hjálp elstu barnanna við öflun lífsbjargar- innar. Skólamenntun var lítil og fékk Friðþjófur einungis hina venju- legu barnamenntun þess tíma, sem reyndist honum vel á lífsleiðinni. Eftir nokkurra ára skólagöngu tók við brauðstrit þess tíma bæði til sjós og lands en Friðþjófur byrjaði tíu ára að sækja sjóinn með föður sínum. Hinn 3. desember 1932 kvæntist hann eftirlifandi konu sinni, Hall- dóru Kristleifsdóttur, ættaðri frá Efri-Húsum f Fróðárhreppi. Þau hafa því lifað í farsælu hjónabandi í tæp 55 ár. Fyrstu þrjú árin bjuggu þau á Hellissandi en hafa sfðan alla tíð búið í Rifí, fyrstu árin í sam- býli með foreldrum Friðþjófs. Þau Halldóra og Friðþjófur áttu fjögur börn, sem eru talin í aldurs- röð: Ester, sem gift var Kristni Haraldssyni, en hann andaðist f byrjun þessa árs; Sævar, kvæntur Helgu Hermannsdóttur; Svanheið- ur, gift undirrituðum; og Kristinn Jón, kvæntur Þorbjörgu Alexand- ersdóttur. Þá ólu þau hjón upp tvo drengi frá barnsaldri, þá Sæmund Kristjánsson, kvæntan Auði Grímsdóttur og Hafstein Björnsson, kvæntan Steinunni Júlíusdóttur. Barnabörnin urðu tuttugu og tvö, en af þeim lifa tuttugu. Um tvítugsaldurinn hóf FVið- þjófur sjósókn á eigin báti úr Krossavík á Hellissandi og reri hann úr Krossavíkinni allt til ársins 1950, þótt heimili hans væri í Rifí. Vond hafnaraðstaða í Krossavík gerði sjó- mönnum þessa tfma oft ansi erfítt fyrir en engin óhöpp hentu þó Frið- þjóf, enda trúi ég að hann hafí verið bæði laginn og duglegur sjómaður. Því var það merkileg tilviljun að veturinn 1956 reri Friðþjófur einn róður á mb. Hafdísi og lenti þá í sjávarháska; báturinn sökk og skipshöfninni var bjargað á síðustu stundu. Sagt hafa mér kunnugir, að oft hafi Friðþjófur rétt lítilsmeg- andi sveitungum sfnum soðningu á meðan róið var úr Krossavíkinni. Ekki verður lífsferill Friðþjófs rakinn án þess að minnst sé á lands- höfnina í Rifi. Það var árið 1950 sem Friðþjófur, systkini hans og móðir seldu ríírinu jörðina Rif á Snæfellsnesi í þeim tilgangi að þar yrði byggð landshöfn. Lög um landshöfn í Rifi voru samþykkt á Alþingi árið 1951 og hafist var handa við byggingu hafnarinnar, sem gjörbreytt hefur lífsafkomu íbúanna eins og allir vita, sem til þekkja. Margt hef ég heyrt um áhuga Friðþjófs á höfninni og grun hef ég um að enginn einn maður eigi meiri þátt í tilvist hennar en hann. Friðþjófur var mikill trúmaður. Hann söng f kirkjukórnum frá sext- án ára aldri og meðan kraftar leyfðu. Hann var f sóknarnefnd í fimmtíu ár, þar af formaður hennar
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.