Morgunblaðið - 19.09.1987, Blaðsíða 51

Morgunblaðið - 19.09.1987, Blaðsíða 51
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. SEPTEMBER 1987 51 ólikindum og kom fram í ótrúleg- ustu hlutum löngu eftir að hún varð blind og fjörgömul. Þannig gat hún komið mörgu góðu til leiðar fram á síðustu ár. Sjálfur naut ég þessara eiginleika hennar sumarið 1975. Hún tók mig þá á eintal og sagði mér að sér væri sérstaklega annt um að ég bæri Margréti nokk- urri Jónsdóttur kveðju sína. Þessa konu hafði ég aldrei hitt og hélt að frænka mín ætti margra annarra betra kosta völ til að koma kveðju til þessarar vinkonu sinnar. En mér fór sem fleirum að undan óskum Jónínu varð ekki vikist, enda stend ég nú í ævarandi þakkarskuld við frænku mína fyrir þetta tiltæki. Alblind hafði hún að sjálfsögðu séð það sem mig óraði ekki fyrir, það er að segja konuefni frænda síns. Mér er alls ókunnugt hvort Jónína prófaði hjúskaparmiðlun í fleiri til- vikum en hitt er víst að í þetta skipti tókst henni afburðavel þótt komin væri á níræðisaldur. Nú þegar leiðir okkar Jónínu skiljast er mér efst í huga þakk- læti til forsjónarinnar fyrir að hafa átt hana að frænku. Blessuð sé minning hennar. Jakob Jakobsson húsinu varð íverustaður hennar. Meðan hún gat hreinsaði hún dún- inn á hverju vori, prjónaði sokka og vettlinga, hafði ofan af fyrir barnabarnabörnunum, lagði veður- spána á minnið fyrir þá sem voru í útiverkunum og ansaði i símann. Simaþjónusta á tilteknum tíma þótti henni út f hött. Fólki gat legið á og slys borið að höndum hvenær sem var. Henni þótti verst að geta ekki skráð símtölin en hún var stál- minnug og á síðari árum fékk hún óvænta aðstoð þegar hún sinnti símanum í viðlögum. í allmörg ár var Guðbjörg frá Sellandi, sem nú er látin, heimilisföst á Syðri-Þverá. Hún treysti sér ekki lengur til þess að vera einsetukona í torfbæ og átti hvergi höfði sínu að halla. Hana bar að garði á Syðri-Þverá og þar er engum úthýst. Guðbjörg varð eins konar próventukona og undi hag sinum vel. Þær skemmtu sér konunglega, gömlu konurnar, þeg- ar þær sátu við litlu sveitasímstöð- ina og bættu hvor aðra upp. Jónína blind en hafði afburðaheyrn; Guð- björg hálfheyrnarlaus en sá vel. Jónína afgreiddi símtölin, Guðbjörg skrifaði þau niður. Jónína lét sér ekki nægja að sinna þeim verkum sem hún gat leyst af hendi heldur fylgdist hún með öllu sem gerðist. Hún kunni skil á vara- hlutum í alls konar nýtísku hey- vinnuvélar sem hún hafði aldrei séð. Hún lét lýsa öllu fyrir sér, hverjum viðardrumbi, sem rak á Ulugastaðafjörur, skýjafari og snjó í fjöllum. Hún vissi hvar hafís var fyrir landi og hvaða vegir í sýslunni voru holóttastir. Þegar gest bar að garði fór hún á kostum. Hún naut þess að tala við fólk, fræðast og fræða. Hún kunni ósköpin öll af kveðskap utan- bókar, ljóð þjóðskálda, stökur og tækifæriskvæði eftir hagyrta sveit- unga sína. Hún var höfðingleg í sjón og raun. Tilfinningarík var hún en þó stillt og fáguð. Hún þjáðist með þeim sem áttu bágt og brosti með þeim sem glöddust. Þeim, sem þekktu hana, duldist ekki að blind sá hún betur en margir alsjáandi. Ég varð henni einu sinni samferða fram Vatnsnes. Hún var á tíræðis- aldri, á leið á sjúkrahúsið á Hvammstanga frá jarðarför Hrólfs sonar síns á Tjörn. Hún var ör- magna og sárþjáð en gat stytt sér stundir með því að rifja upp alla leiðina, hverja þúfu við veginn, hvert sker undan ströndinni. Hún vissi að hún átti eftir að fara hjá Illugastöðum einu sinni enn á leið til Tjarnar og hún hlakkaði til þeirr- ar ferðar. Hún var sannfærð um að þá yrði hún sjáandi aftur. í dag fer hún þessa ferð og við sem fylgj- um henni stuttan spöl skynjum návist hennar við hvert fótmál. Margrét E. Jónsdóttir Mér er ljúft að minnast Agnar Jónínu Gunnlaugsdóttur frá Illuga- stöðum, fædd 31. ágúst 1894, dáin 13. september 1987. Hugur minn reikar aftur til vors- ins þegar unglingurinn kom úr Reykjavík til Illugastaða að vera þar í sveit. Húsmóðirin Jónína tók á móti með bjartan svip og bros á vör, kvikk í hreyfingum í dökkrós- óttum kjól og svuntu með sveip í hári og síðar fléttur sem vafðar voru tvo hringi um höfuðið. Þannig sá ég hana fyrst og þann- ig var hún aila daga. Jónína var hluti af Vatnsnesinu og Illugastöðum, skerjunum, klöpp- unum, berginu, víkunum, æðarfugl- inum og hafínu. Einnig voru rætur hennar sterkar til fólksins sem hafði Dyggt þessa sveit mann fram af manni til samferðafólks sem allir voru frændur í andlegum og verald- legum skilningi. Unglingurinn leitaði skjóls hjá Jónínu sem gaf, miðlaði og kenndi. Samveran var náin. Alla daga gekk Jónína í öll þau verk sem gera þurfti, bæði úti sem inni. Má þar nefna vorverkin; raka skftinn af túninu, breiða taðið til þerris á melunum, ganga æðarvarpið, þar sem Jónína þekkti fuglinn og fugl- inn þekkti hana, og hún hlúði að honum með mikilli ástúð og vænt- umþykju. Með Jónínu er genginn einn af þeim síðustu fulltrúum gamla tímans á íslandi, þar sem fólkið og landið voru eitt, hin fagra og óbliða náttúra, sem bæði gaf og tók. Elsku Jónínu kveð ég með þakk- læti f huga. Auðbjörgu, Jóhannesi og börnunum sendi ég kveðju mína. Rut Rebekka Sigurjónsdóttir Hún var orðin gömul kona þegar fundum okkar bar fyrst saman. Hún stóð í dyrunum á símaherberginu á Syðri-Þverá og spurði mig, gest- komandi þar í fyrsta skipti, hvert ferðinni væri heitið. Ég var á leið- inni austur á land þar sem ég ætlaði að hitta gamla ömmu mína og ferð- ast með henni um bernskuslóðir hennar. „Hefur hún góða sjón?" Ég jánkaði því og andlitið í dyra- gættinni ljómaði. Jónína Gunn- laugsdóttir gladdist innilega með jafnöldru sinni sem hún þekkti ekk- ert. Sjálf hafði hún verið svipt siðustu skfmunni. Tveimur árum síðar kom ég aftur að Syrði-Þverá og enn kemur upp í hugann mynd af Jónínu þar sem hún stóð í dyrunum á símaherberg- inu og hallaði sér upp að dyrastafn- um. „Þú verður að komast til Illugastaða núna meðan veðrið er svona gott og æðarkollurnar liggja á." Ég taldi á því öll tormerki, bíllaus og bæjarleiðirnar margar. En hún lét sig ekki. Hún var búin að bíta það í sig að Illugastaði skyldi ég sjá í fyrsta skpti í glamp- andi sólskini og fjöruna iðandi af lífi. Hún átti það til að vera dálítið ýtin yæri það öðrum til framdrátt- ar. Áður en ég vissi af var hún búin að útvega mér far. Þegar ég kom aftur frá mér numin brosti hún sfnu heillandi brosi og engin gat merkt að glampandi augun voru blind. Allan tímann hafði hún verið með mér, gengið með mér um fjör- una, farið út f Smiðjusker, strokið æðarkollu, hlustað á teisturnar ýla á hálfhrundum veggjum dúnkofans gamla og tekið örlítinn kríuunga í lófann. Seinna um sumarið sátum við niðri í fjóshlöðu með dúngrind á hnjánum. Vinnulúnar hendurnar urðu svo ótrúlega fimar þegar þær snertu dúnhnoðrana og neru þá á grindinni til þess að ná úr þeim skurni og óhreinindum. Við mösuð- um saman eins og jafnöldrur þótt aldursmunurinn væri nærri því hálf öld. „Þú ættir að bera honum Jak- obi frænda mínum fyrir sunnan kveðju mína. Hann getur sagt þér svo margt um IUugastaði." Eg dró ekki dul á að mér þótti uppá- stungan fráleit. „Jæja, góða min," sagði hún og á henni mátti heyra að málið var ekki útrætt. Hún átti það til að vera dálítið þrjósk væri það öðrum í hag. Hún hafði lfka skilningarvit, sem ekki er öllum gefið, og því kunni hún að beita öðrum til láns. Margur hefði lagt árar í bát í sporum Jónína þegar hún varð að fara frá Illugastöðum af því að hún missti sjónina. En slfkt hvarflaði aldrei að henni. Hún var hógvær, allra helst þegar hún sjálf átti í hlut, en jafnframt var henni gefið sjálfstraust. Hún fann sér ný verk- efni. Hún hefði sjálfsagt getað fengið bestu vistarveruna fyrir sig hjá dóttur sinni og tengdasyni á Syðri-Þverá, en hún vildi vera f erlinum. Símaherbergið inni af eld- Skeifan 3h Sími 82670
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.