Morgunblaðið - 22.11.1987, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 22.11.1987, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLAÐBD, SUNNUDAGUR 22. NÓVEMBER 1987 Þorsteinn Pálsson í ræðu á flokksráðsfundi í gær: HOFUÐVERKEFNIOGMEGIN- MARKMJÐ AÐ SAMEINA SJALFSTÆÐISMENN Á NÝ Þorsteinn Pálsson, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, flutti setningarræðu á flokksráðsfundi Sjálf- stæðisflokksins á Selfossi í gær. Ræðan fer hér á eftir í heild: Við komum hér saman á Selfossi í dag, forystumenn Sjálfstæðisflokksins, flokksráð og formenn félaga og flokkssamtaka. Óhætt er að fullyrða að fundur okkar hér í dag er haldinn við óvenjulegar aðstæður. Á þessu ári höfum við gengið í gegnum meiri þreng- inar en áður í tæplega 60 ára sögu flokksins. Þetta er fysti fundur flokksráðs og for- manna eftir klofning í okkar röðum sl. vor og mikið áfall í kosningum skömmu síðar. Flokksráðið hefur áður rætt þá atburði, sem leiddu til klofningsins, og var þá ein- huga í afstöðu sinni til þeirra mála. Ekki er því ástæða til að rekja þau ítarlega hér og nú. En hitt gat engum dulist, að þessir atburðir gjðrbreyttu stöðu flokksins í miðri kosningabaráttunni. Við höfðum alltrausta stöðu eftir farsælt stjórnarsamstarf, þó að það hafi öðru hvoru einkennst af upphlaup- um, óyfirveguðum yfirlýsingum og ágrein- ingi milli stjórnarflokka. En góðærið gerði það að verkum, að stjórninni auðnaðist að skila ætlunarverki sínu. Klofningurinn varð þess á hinn bóginn valdandi að Sjálfstæðisflokkurinn gat ekki um stund gefið með sannverðugum hætti fmynd hins trausta afls og hinnar styrku stoðar, sem hann hefur jafnan verið og mun verða í íslenskum stjórnmálum. Við urðum því að horfast í augu við versta kosninga- áfall flokksins frá upphafi. Það var ekki málefnalegur ágreiningur sem réð því að leiðir skildu með sjálfstæðis- mönnum, en nú hefur afl þeirra verið slitið í sundur. Við bentum rækilega á það í kosn- ingabaráttunni að slíkt gæti einungis leitt til upplausnar í íslenskum stjórnmálum og veikari stjórnarhátta. Við gerðum þjóðinni rækilega grein fyrir því að blikur væru á lofti, þó að miklurn árangri hafí verið náð, er kölluðu á festu og öryggi í stjórnarháttum. Við sögðum skýrt og skilmerkilega að reynslan hefði sýnt að þriggja flokka stjórnir væru ávallt veikari en tveggja flokka stjórnir. Allt þetta hefur nú komið á daginn og enginn efast nú um að við höfðum rétt fyrir okkur þegar þessi aðvörunarorð voru töluð. En hvað sem því líður, hlýtur allt okkat starf, bæði innan flokks og á vettvangi Al- þingis, að taka mið af þeim aðstæðum sem við búum við og þeim markmiðum sem við viljum keppa að. Hér á landi hafa borgara- öflin verið sameinuð I áratugi meðan þau hafa verið sundruð í mörgum flokkum á hinum Norðurlöndunum. Þetta hefur gefið okkur afl og styrk til þess að hafa meiri áhrif á mótun íslensks þjóðfélags en skoð- anabræður okkar og -systur hafa megnað á hinum Norðurlöndunum. SAMEINUMST UNDIR EINUMERKI Og með því að við vitum með fullri vissu að það var ekki skoðanaágreiningur, sem leiddi til þess að klofningsflokkur var stofn- aður út úr Sjálfstæðisflokknum, hljótum við að einsetja okkur það sem meginmarkmið og höfuðverkefni, að það fólk, sem um svo langan tíma hefur átt hugsjónalega sam- leið, geti tengst saman á ný. Við höfum að vísu heyrt að fyrrum félagar okkar segist skuldbundnir fólki úr öðrum fiokkum eftir kosningabardagann og þær skuldbindingar hindri áform af þessu tagi. Um það ætla ég ekki að deila. En sjálfstæðismenn geta ekki til lengri tíma veikt sameiginlega krafta sína vegna skuldbindinga við fólk úr öðrum flokkum. Við getum ekki og viljum ekki gera flokkinn að verslunarvöru til þess að ná þessu mark- miði. Sjálfstæðismenn allir, saman og hver fyrir sig, þurfa að bera þetta undir sam- visku sína og sannfæringu. Á báða bóga hljóta atburðir liðins árs að snerta dýpstu tilfinningar allra þeirra sem svo lengi hafa starfað sameiginlega í þágu sjálfstæðisstefnunnar. En ekkert okkar má þó láta reiði, sárindi eða vonbrigði koma í veg fyrir að við stefnum ótvírætt að því marki, að sameina undir einu merki alla þá sem áfram vilja vinna að þjóðlegri umbóta- stefnu, atvinnufrelsi og einstaklingsfrelsi, svo sem við höfum gert og munum gera. í mínum huga er það breið fylking fólks, karla og kvenna, sem stendur upp úr miðju ísienskrar þjóðfélagsgerðar og á sér sameig- inlegar pólitískar rætur. Þetta er fólkið, sem hefur staðfasta trú á frelsi og ábyrgð ein- staklingsins, menningarlegri reisn þjóðar- innar, kristilegu siðgæði, lögum og reglum hollustu og þjóðfélagsíegum metnaði. I störfum okkar megum við aldrei missa tengslin við þetta fólk. Þá fyrst er við fáum ekki næringu úr þessum jarðvegi stöndum við frammi fyrir frambúðarhættu. Við get- um orðið fyrir tímabundnu áfalli, en við náum styrk okkar á ný svo lengi sem við höggvum ekki á þessar rætur. Eg er hvorki að boða miðjumoð né stjórn- lynda stofuspeki. Ég er aðeins að vísa til þeirrar grundvallaaratriða, sem sameina mikinn meirihluta íslensku þjóðarinnar, sem í áratugi hefur byggt upp breiðfylkingu sjálfstæðismanna, en auðvitað skilið frá sérskoðunarhópa einkum til vinstri. Sjálfstæðisflokkurinn er og hefur verið margslungin hreyfing. En hún byggist á sameiginlegri hugsjón og á sameiginlega rót í íslensku þjóðfélagi. Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið frjálslyndur og um margt rót- tækur breytingaflokkur, en hvergi gengið fram með þeim hraða eða því óraunsæi að hann standi ekki um leið vörð um varðveislu- stefnuna, stöðugleika og manngildishug- sjónina. Sjálfstæðisflokkurinn er samsteypa hags- muna, stétta og tilfinninga. Auðvitað höfum við innan okkar vébanda hópa fólks sem leggja mismunandi þunga áherslu á ólíka þætti sjálfstæðisstefnunnar. Slíkur marg- breytileiki er einn helsti styrkur flokks okkar. Frjáls og fjölbreytt skoðanaskipti eru hvort tveggja í senn aflvaki og farvegur nýrra hugmynda og framþróunar. Allir þess- ir hópar leita sátta og samkomulags um sameiginlega niðurstöðu sjálfstæðisstefn- unnar. Sjálfstæðismenn eru einstaklings- hyggjumenn en sameiginlega mynda þeir allir sem einn hið mikla gangverk sjálfstæð- isstefhunnar. Okkar verkefni er ekki að gera sósíal- ismann eða miðjumoðið þolanlegra í framkvæmd, en í höndum þeirra sem hafa þá hugsjón, heldur að standa vörð um ein- staklingsfrelsið og atvinnufrelsið f landinu. ÍMYND FLOKKS OG ÞDVG- FLOKKS ÞARF AÐ STYRKJA Engum getur blandast hugur um að vígstaða Sjálfstæðisflokksins er verri eftir kosningar en áður. f sérhverju atkvæði er fólgið afl, í sérhverjum þingmanni er fólgið afl til þess að knýja á um hugsjónir okkar. Hvert atkvæði sem tapast, hver þingmaður sem við missum gerir það því að verkum, að við höfum ekki sömu aðstöðu til þess að koma málum okkar fram. Við verðum að gera kröfur til okkar sjálfra í samræmi við þetta. Þessar aðstæður gera það að verkum, að við þurfum að sýna meiri innri styrk en í annan tíma. Því er ekki að leyna að ég hef orðið fyr- ir nokkrum vonbrigðum með þá ímynd sem flokkurinn og þingflokkurinn hefur sýnt á síðustu mánuðum að þessu leyti. Flokks- fólkið hlýtur eðlilega að gera auknar kröfur um traust samstarf og heilindi þegar þann- ig stendur á. Við verðum, þingmennirnir, hver fyrir sig og allir í einu lagi, að horfa Þorsteinn Pálsson flytur ræðu sina á flokksráðsfundi Sjálfstæðisflokksins á Selfossi í gær. í eigin barm. Þessa ímynd þarf að styrkja. Við finnum að afl okkar vex á ný úti í þjóð- félaginu. Við verðum í sameiningu að veita þá styrku forystu sem af okkur er krafíst. Þ6 að við lifum í þjóðfélagi breytinga og umróts hefur sjaldan verið jafnmikil þörf á festu og ábyrgð eins og nú. Þó að aðstæður hafi á marga lund breyst og aðstaða okkar sé ekki hin sama og fyrr, er það eigi að síður hlutverk okkar að vera kjölfestan í íslenskum stjórnmálum. Það hlutverk getur enginn annar flokkur tekið að sér og við látum engum það eftir. En til þess að við getum risið undir þessu merki þarf sérhver sjálfstæðismaður að leggja meira af mörk- um nú en fyrr. Það á jafht við um forystu- sveitina og hina óbreyttu liðsmenn. Okkur var mikill vandi á höndum að kosn- ingum loknum, þegar meta þurfti hvort, og þá með hvaða hætti, við ættum að ganga til samninga um myndun ríkisstjórnar. Við ræddum það verkefni ýtarlega hér I flokks- ráðinu þegar aðild flokksins að núverandi ríkisstjóm var samþykkt. En ég vil hér minna á nokkur höfuðatriði, sem við þurfum að hafa f huga. ÁBYRGÐ STJÓRNAR- FLOKKANNA Eðlilegt var að gefa öðrum flokkum, sem betri árangri höfðu náð í kosningunum, svigrúm og möguleika til stjórnarmyndun- ar. Þegar í stað kom í Ijós, að veruleg vandkvæði voru á að þessir flokkar gætu komið sér saman. Eftir langvarandi stjórn- arkeppu var einsýnt að annaðhvort yrði mynduð þriggja flokka ríkisstjórn með Sjálf- stæðisflokknum, ellegar að gengið yrði til nýrra kosninga á haustdögum. Það hefði fyrst og fremst orðið á ábyrgð Sjálfstæðis- flokksins að framlengja þannig óvissu- ástandið og stjórnarkreppuna. Við tókum því þann kost að skorast ekki undan ábyrgð í samræmi við stöðu okkar sem stærsti þing- flokkurinn. Með nokkrum sanni má segja að sama grundvallarviðhorf hafí legið að baki þeim samningum um stjómarmyndun, sem fiokksráðið fjallaði um síðastliðið sumar, og Bjarni Benediktsson lýsti í Iandsfundarræðu sinni 1969 með þessum orðum: „Oft hefur verið sagt að kjarni lýðræðis sé samkomulag eða afsláttur á alla vegu ... Það er rétt að oft er betri hálfur skaði en allur. Iðulega þarf að halda á þrotlausri þolinmæði og sveigjanleik til að ná því fram sem mestu varðar, enda varða leikslok meir en vopnaviðskipti. Sá sem ekki er reiðubú- inn að berjast til úrslita, og ef á þarf að halda, að standa og falla með málstað sínum, kemur þó sjaldan miklu fram." Þessi rfkisstjórn er hvorki veikari né sterkari en þriggja flokka ríkisstjóm getur verið. En við höfum tekið að okkur það vandasama hlutverk að vera þar í forystu. í því felst, að markvisst verður að vinna að því að ná þeim meginmarkmiðum sem um var samið og við blasa. Um leið hvílir það öðru fremur á okkar herðum að við- halda þeim sáttum, sem rfkja þurfa á milli ólíkra stjórnmálaflokka sem tekið hafa höndum saman um setu í ríkisstjórn. Þess verður á hinn bóginn ekki krafist af okkur að við fómum meiru en aðrir í þessu sam- starfi. En til okkar eru og verða gerðar meiri kröfur um heilindi og við skulum sýna að undir þeim rísum við. Yfírborðsmennska nútímafréttamennsku gerir smáatriði oft að aðalatriðum. Skoð- anaágreiningur í stjórnarsamstarfi kemur nú allur upp á yfírborðið, en var hulinn áður fyrr. Þó að snurður hafí á stundum hlaupið á þráðinn í samstarfínu síðustu vik- ur er það ekkert meira eða dýpra en oft og tíðum gerðist á ferli fyrri ríkisstjórnar. Það ættu menn að muna. Þó að pólitfk sé öðrum þræði dægurfluga. Ekki er óeðlilegt að sum þeirra atvika, sem upp hafa komið í stjómarsamstarfínu, veki upp spumingar hjá flokksmönnum um það hvort full heil- indi séu af hálfu okkar samstarfsflokka. Því er til að svara, að samstaða okkar, festa, sveigjanleiki og heilindi, sem í forystu erum, mun ráða mestu um það hvað sam- starfsflokkarnir leyfa sér í þeim efnum. Enginn stjórnarflokkanna mun leika sér að því að sýna þjóðinni ábyrgðarleysi. Þjóðin veit að það eru ólíkir flokkar sem eru í sam- starfi, en hún ætlast til þess fyrst og fremst að þeir sýni ábyrgð. Hana skulum við sýna þá náum við mestum árangri. HVATMNGTTL NÝRRARSÓKNAR Aðstæður í íslenskum stjómmálum hafa breyst á margan hátt upp á síðkastið. Ég hef þegar minnst á klofninginn í okkar röð- um sem hefur veikt stöðu okkar. Á hinn bóginn er hugsjónalegur grundvöllur rót- fastur og hefur augljósa skfrskotun til viðhorfa meginþorra fólksins í landinu. Alþýðubandalagið hefur verið í mikilli upplausn. Persónustyrjaldir þar innan dyra -eru þó í sjálfu sér aukaatriði í ljósi þess, að flokkurinn hefur nánast misst pólitfskan tilgang. Sósfalisminn á sér tæpast nokkra formælendur lengur. Hann er ekki trúverð- ug stjórnmálastefna, hann er verðlaus á markaðstorgi reynslunnar. Þess vegna skrif- ar ritstjóri Þjóðviljans í nýlegri blaðagrein: „Hvers vegna ættu allir bankamir að vera ríkisbankar? Er sjálfgefíð að Alþýðu- bandalagið sé á móti hinum svokölluðu frjálsu fjármagnsmörkuðum? Af hverju ætti að þjóðnýta tryggingarfélögin? Gæti hugs- ast að skortinn á dagvistunarheimilum mætti leysa eða létta með aðstoð markaðar- ins? Kynni Æ.t.v. að vera hægt að halda úti dagvistunarheimilum, sem væru rekin f öðru formi en hinu hefðbundna, þar sem ríki og sveitarfélög sjá um reksturinn, án þess að hagsmunum foreldra og bama væri stefht í hættu? Gæti verið að einkavæðing í ein- hvers konar formi á einhverjum sviðum ætti rétt á sér gagnvart okkur, sem f senn erum skattborgarar og neytendur?"
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.