Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 31

Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 31
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 22. DESEMBER 1988 31 FORN FINNA Bókmenntir Jóhann Hjálmarsson Antti Tuuri: VETRARSTRÍÐIÐ. Njörður P. Njarðvík íslenskaði. Setberg 1988. Vetrarstríðið sem svo margir fínnskir rithöfundar hafa skrifað um var háð milli Finna og Rússa og stóð frá 30. nóvember 1939 til 13. mars 1940. „Þeir sem upplifðu Vetrarstríðið, munu aldrei gleyma þeirri einstöku þjóðareiningu og fórnarvilja sem þá voru ríkjandi", skrifar sendiherra Finna á Islandi, Anders Huldén, í greinargóðum eft- irmála íslensku útgáfunnar á sögu Antti Tuuris. Um friðarskilmálana segir Huldén að þeir hafi falið í sér „þjakandi fórn fyrir finnsku þjóð- ina. Menn urðu að sjá af tíunda hluta landsins og ámóta mikill hluti þjóðarinnar varð heimilislaus, og honum þurfti að koma fyrir á ný í skörðu landi. En sjálfstæðinu var borgið. Þess vegna þóttust Finnar ekki hafa beðið ósigur, þrátt fyrir allt." í þessu stríði féllu 25.000 Finnar og að minnsta kosti 200.000 Rúss- ar. Antti Tuuri fann að eigin sögn þann frásagnarstíl sem hæfði efh- inu þegar hann hlustaði á lýsingu manns sem þekkti stríðið af eigin raun. I sögunni er hann bóndinn Martti frá Austurbotni sem ásamt bróður sínum og mörgum sveitung- um er sendur til Kirjálaeiðis til að berjast þar í fremstu víglínu og freista með því að verjast innrás rússnesku herjanna. Martti er óbrotinn hermaður og segir sögu sína að hætti alþýðu- manns sem engan dóm leggur á sögulegan eða stjórnmálalegan þátt stríðsins. Stundum kemur hann að vísu með skýringar, en þá er venju- lega tekið fram að hann hafi heyrt þær. Skoðanir höfundar og viðhorf til stríðsins birtast aðeins í frásögn iMarttis, en eru þó síst af öllu dul- búnar. Hann leynir ekki beiskju hermannanna sem barist hafa við ofurefli liðs og unnið mörg afrek á vígstöðvunum, en verða eftir friðar- skilmálana að „þramma í þrjá sólar- hringa heimleiðis, áður en við kom- um að nýju landamærunum". Antti Tuuri vinnur enn á í Vetr- arstríðinu. Sagan er engin venjuleg stríðssaga með hetjum og stór- brotnum sigurhátíðum eða ævintýr- um á milli bardaga. Hér er lýst þreyttum .og óhreinum mönnum. sem ekki leyna óttanum, en láta þó ekki bugast. Lýsingar stríðsins eru átakanlegar, en fela í sér það æðruleysi sem í raun er eina völ hermannsins. Þegar Martti kemur að yngri bróður sínum, Paavo, fölln- um er komist þannig að orði: „ . . . Sprengjuvarpa hafði hitt beint í gröfína og sprengjan fallið á bakið á Paavo bróður og sprung- ið þar sem hann skreið eftir botnin- um á hlaupagröfinni. Hann lést samstundis. Mittið á honum var algerlega horfið og hafði tæst út um botn og veggi á hlaupagröf- inni. Fæturnir og neðri hluti búks- ins var heilt, og efri hlutinn fyrir ofan brjóstið. Mér féllust hendur. Mig langaði mest til að reyna að setja hann saman, en ég sá strax á staðnum að það vantaði svo mik- ið, að afgangurinn passaði engan veginn. Að það væri ekki hægt að fá hann heilan aftur. Ég dró efri og neðri hluta bróður míns í átt að vaktinni. Annar vaktmaðurinn kom til mín og hjálpaði mér að færa bróður minn." Kaldhæðni er víða áberandi í Vetrarstríðinu og í frásögn Marttis beinist hún jafnt að Rússum og Anttí Tuuri Finnunum sjálfum. Óbeit hans á Rússum kemur glöggt í ljós og með líkum hætti og hann sem Austur- botningur finnur Kirjálum ýmislegt til foráttu. Með því að halda frásögninni innan vissra marka og glata ekki þeim tóni sem einkennir frásögn Marttis verður sagan heilsteypt. Hún er vissulega tilbreytingarlítil á köflum; en lesandinn fínnur að með því móti er stríðinu rétt lýst. Vetrarstríðið er sjálfstæð saga, en engu að síður hluti þeirra skáld- sagna Antti Tuuris sem segja frá fólki í Austurbotni eða fólki ættuðu þaðan. Sama fjölskyldan og lesend- ur þekkja úr verðlaunasögunni, Dagur í Austurbotni, skipar stærst rúm í Vetrarstríðinu. Martti er fað- ir bræðranna sem mest láta að sér kveða í Degi í Austurbotni. Enn hermir frá þessari fjölskyldu í nýrri verkum. Njörður P. Njarðvík, þýðandi Vetrarstríðsins, nær þeim tal- málsstíl sem sagður er einkenna frumtextann. Þýðing hans er hin trúverðugasta. Njörður þýddi einnig Dag í Austurbotni. Vonandi fáum við að kynnast betur fjölskyldusögu Antti Tuuris í þýðingu Njarðar. Schiesser® Velur^gallar Velur-sloppar Laugavegi 26, s. 13300 — Glæsibæ, s. 31300 SVERRIR STORMSKER Einn frumlegasti, afkastamesti og listfengasti tónlistarmaður landsins kveður sér hljóðs að nýju með tveimur plötum. i> e tt \ t íierrtr §t$tm§\$tt á@ðÉ6 iiertir NÚ ER ÉG KLÆDDUR OG KOMINNA ROKK OG ROL Hvaða krakki á íslandi kann ekki utanað lagið Sókrates (þú og þeir), jafnvel betur en eigið nafn og heimilisfang? Það væru þá helst fóstur. Núna er komin út 14 laga barna- plata eftir þennan dáða tónlistarmann, plata, sem börn jafnt sem fullorðnir hafa beð- ið eftir með óþreyju. Allir geta verið sammála um að þetta sé ein sniðugasta og skemmtilegasta barnapoppplata sem út hefur komið, enda eru nú þrjú lög plötunnar þegar farin að njóta vinsælda: „Fullorðinn og orðinn fullur" með Stormsker og Rakel Axelsdóttur, „Útó-pía" með Stormsker og Ladda, og „Bless" með Stormsker og Öldu Ólafsdóttir. Meðal annarra flytjenda má nefna Axel Einarsson (höfund lagsins „Hjálp^ um þeim") og Stefán Hilmarsson, en hann syngur á plötunni m.a. ensku útgáfuna af Sókrates. Við fyrstu hlustun gæti maður haldið að hérna væru um „the best of" plötu að ræða. Við aðra hlustun virkar hún sem „greatest hits". Við þriðju hlustun virkar hún sem „the very best of greatest hits". ÚRVALS PLATA SEM ALLIR MANNALEGIR KRAKKAR OG KRAKKALEOIR MENN VERÐA AÐ EIQNAST L NOTNABORÐHALD Óvenjulegri plata frá hendi popptónlistarmanns hefur ekki komið út á íslandi frá upphafi. Platan hefur að geyma leikin, melodísk píanóverk í klassískum stíl, róleg- ar, tregablandnar perlur, sem aðeins er á færi tónsnillinga að skapa. Hver hefði trúað því að „strigakjafturinn hann Stormsker" væri megnugur skapari svo gullfallegra meistaraverka sem þessara. Með plötu þessari brýtur Sverrir Storm- sker blað í íslenskri tónlistarsögu og tekur af allan vafa um það, hver sé hinn ókrýndi konungur tónsköpunarinnar á íslandi. Einu oröin sem megna að einhverju leyti að lýsa þessari plötu eru orð Kristjáns Albertssonar sem hann hafði um fyrsta sanna snilldarverk Laxness: „Loksins, loksins". Stormskerer Laxness tónlistarinnar. TÓNLISTARUNNENDUR ÆTTU AÐ SKAMMAST SÍN FYRIR PLÖTUSÖFN SÍN, EF ÞESSA PLÖTU VANTAR. Útgefandi: Stöðin (Axel Einarsson) Dreifing: Steinar hf. -
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.