Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 44

Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 44
44 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 22. DESEMBER 1988 Bráðabirgðalögin; Borgaraflokkuriiin var klofinn í afstöðu sinni Óli Þ. Guðbjartsson (B/Sl) og Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir (B/Rvk) gerðu ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar kleift að koma bráðabirgðalögunum í gegnum neðri deild Alþingis. Þau ýmist sátu hjá eða greiddu atkvæði með stjórnarþingmönnum í annari umræðu, þegar fram fór atkvæðagreiðsla um einstakar greinar laganna. Atkvæðagreiðslunnar var beðið með nokkurri eftirvæntingu, þar sem þingstyrkur stjórnar og . stjórnarandstöðu í neðri deild er jafn og því ljóst, að frumvörp til staðfestingar á bráðabirgðalögun- um yrðu ekki samþykkt, nema með fulltingi einhverra þingmanna stjórnarandstöðunnar. Svo fór, að tveir þingmenn Borgaraflokksins, þau Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir og Óli Þ. Guð- bjartsson veittu bráðabirgðalögun- um brautargengi. Þau ýmist sátu hjá, eða greiddu atkvæði með stjórnarliðum, þegar gengið var til atkvæða um einstakar greinar frumvarpanna. Aðrir þingmenn Borgaraflokksins í deildinni, Al- bert Guðmundsson, Hreggviður Jónsson og Ingi Björn Albertsson, greiddu hins vegar atkvæði gegn bfaðabirgðalögunum. Afstaða Aðalheiðar og Óla varð ljós þegar við upphaf atkvæða- greiðslunnar. Þá lýsti Óli því yfir, að vegna stöðunnar í efnahags- stjórn og atvinnumálum lands- manna væri ábyrgðarleysi að koma í veg fyrir samþykki bráða- birgðalaganna. Vegna þessarar afstöðu þeirra voru allar breytingartillögur stuðningsmanna ríkisstjórnarinn- ar samþykktar en.tillögur Sjálf- stæðisflokks og Kvennalista felld- ar. Hreggviður Jónsson hafði lagt fram nokkrar breytingartillögur í nafni Borgaraflokksins, en dró þær til baka, þegar greiða átti um þær atkvæði. Þegar það hafði gerst nokkrum sinnum lýsti Albert Guðmundsson því yfir, ,að hann vildi gera þessar tillögur að sínum og flytja þær við þessa umræðu. Kjartan Jóhannsson forseti neðri deildar komst að þeirri niðurstöðu í samráði við Friðrik Ólafsson, skrifstofustjóra Alþingis, að það væri ekki mögulegt. Hins vegar gæti Albert flutt þessar tillögur við 3. umræðu um málið. Albert lýsti því þá yfir, að hann hefði með þessari ósk sinni viljað draga athygli manna að því, að mikil stefnubreyting hefði átt sér stað hjá Borgaraflokknum. Nokkrar umræður urðu um þennan úrskurð forseta. Friðrik Sophusson (S/Rvk) og Matthías A. Mathiesen (S/Rn) töldu hann stangast á við þingsköp, en Sig- hvatur Björgvinsson (A/Vf) studdi úrskurðinn og sagði að þingmaður gæti ekki flutt tillögu eftir að at- kvæðagreiðsla væri hafin. Hregg- viður Jónsson tók til máls í þess- ari umræðu um atkvæðagreiðsl- una og sagðist ætla að flytja breyt- ingartillögurnar við þriðju um- ræðu, eins og gert hefði verið í Morgunblaðið/Bjarni Frá afgreiðslu bráðabirgðalaganna í neðri deild í gær. Aðalheiður Bjarnfreðsdóttir les þinggögn á meðan þingmenn srjórnarandstöð- unnar greiða atkvæði á móti. efri deild. Albert Guðmundsson sagðist ánægður að heyra þetta, þar sem það hefði ekki komið fram áður. Eftir þessar umræður dró Hreggviður ekki fleiri tillögur til baka. Síðar um daginn hófst þriðja umræða um bráðabirgðalögin en henni var frestað fljótlega eftir að hún hófst. Vörugjaldsfirumvarpið: Vísitöluhúsið hækkar um 200.000 kr. FRUMVARP ríkisstjórnarinnar um vörugjald kom tíl annarrar um- ræðu í neðri deild í gær. Gagnrýndu stjórnarandstæðingar frum- varpið og töldu að verið væri að koma á tilvUjanakenndri skatt- heimtu. Þá kom fram i umræðunum að kostnaður við vísitöluhúsið hækkar um 200.000 kr. við þessa breytingu á vörugjaldinu. Geir H. Haarde (S/Rvk) sagði vantaði heilmikið upp á ef þetta þetta annað veigamesta skatta- hækkunarfrumvarp ríkisstjórnarinn- ar vera sama marki brennt og tekju- skattsfrumvarpið. Verið væri að níðast á þeim sem síst skyldi. Efnis- lega væri það að segja um þetta frumvarp að það væri hinn mesti „bastarður". Hverfa ætti frá þeim meginsjónarmiðum í skattheimtu sem Alþingi hefði markað stefnu um á sfðasta þingi. Nú ætti aftur að koma á tilviljanakenndri skatt- heimtu eftir því sem ráðamenn teldu henta hverju sinni. Varðandi hið sérstaka gjald á syk- urvörur þá myndi það bæði lenda á hollustuvörum og vörum sem ekki væru kenndarvið sætindi. Einnig ætti að vera sérstakur sætindaskatt- ur. Ekkert hefði heldur komið fram um hvernig ætti að innheimta þenn- an skatt þegar um innflutning væri að ræða. Ætti að mæla sykurmagn í sælgæti sem kæmi til landsins eða láta allá greiða sama gjaldið? Ef síðari' kosturinn yrði fyrir valinu þá væri þarna um að ræða tilviljana- kennda skattheimtu sem ekki byggðist á neinu nema peningag- ræðgi Alþyðubandalagsins sem vildi skattleggja allt og alla. Gjaldið legðist ekki bara á sæl- gætisiðnaðinn heldur líka aðrar at- vinnugreinar s.s. byggingariðnað- inn. Hefði það verið upplýst að þessi breyting á vörugjaldinu hefði það í för með sér að byggingarkostnaður vísitöluhússins hækkaði um 200.000 krónur og hefði í för með sér 3,2% hækkun byggingarvísitölu qg 1,3% hækkun lánskjaravísitölu. A sama tíma og verið væri að tala fagurlega um að koma til móts við húsbyggj- endur virtist það vera sérstök stefna að þeim yrði stórlega íþyngt. Samkeppnisstaða innlendrar framleiðslu yrði líka lakari við þessa breytingu og virtist það vera sérstök stefna að hygla innflutningi á kostn- að hennar. Lýsti þingmaðurinn furðu sinni á því hvernig frumvarpinu hefði verið breytt innlendri framleiðslu í óhag og sagði þarna vera komna stefnu stjómarinnar í hnotskurn gagnvart íslensku atvinnulífi. Kristín Halldórsdóttir sagði Kvennalistann ekki vera á móti sköttum en það væri óforsvaranlegt við núverandi aðstæður að sam- þykkja skatta sem myndu leggjast á heimilin. Mótmælti hún einnig meðferð málsins og sagði engan tíma hafa gefist til að vinna í fjár- hags- og viðskiptanefnd með þær tillögur sem meirihlutinn hefði íagt fram munnlega i nefndinni og síðan skriflega á óskiljanlegan hátt eftir að nefndin lauk störfum. Ingi Björn Albertsson gagnrýndi einnig málsmeðferðina og sagði að málið þyrfti að fara aftur til nefnd- ar. Varðandi frumvarpið sjálft taldi hann að gera þyrfti athugasemdir við fjölmörg tollnúmer sem leggja ætti nú vörugjald á. Það væri t.d. mjög athyglisvert að í allri sykur- skattsstefnunni þá ætti að setja vörugjald á sælgæti sem hvorki inni- héldi sykur né kakó. Óskaði hann eftir því að fá skýringar á þessu. Þá mætti nefna öikelduvatn, edik og vörur til lækninga. Minnihluti fjárhags- og viðskiptanemdar: Ríkissljórnin hefur uppi blekkingar og fals GEIR H. Haarde og Ingi Björn Albertsson segja rfkisstjórnina hafá haft uppi „falsanir" og „blekkingar" varðandi frumvarp um tekju- og eígnaskatt. Benda þeir m.a. á að í frumvarpinu sé gert ráð fyrir að hætta viðmiðun ýmissa stærða við lánskjaravísitölu og miða þess í stað við skattvisitölu. Þetta hafí hvergi verið út- skýrt og fjármálaráðherra aldrei minnst á hvernig tekjuskattar 1989 hefðu orðið samkvæmt núgildandi lögum. Þegar það væri gert kæmi i ljós að um griðarlega skattahækkun væri að ræða. Hér væri um að ræða slíka fölsun að þeir þekktu engin dæmi slíks. Páll Pétursson, formaður fjár- hags- og viðskiptanefndar neðri deildar, mælti fyrir nefndaráliti meirihlutans sem leggur til að frum- varpið verði samþykkt með breyting- um sem meirihlutinn flytur. Breyt- ingarnar eru þær að ákvæði gildandi laga um gjafir til menningarmála haldist óbreyttar, heimilt verði fyrir- tæki að yfírtaka annað, enda sé það í skyldum rekstri ellegar fyrirtækið haldi áfram rekstrinum, skatthlut- fall hækki um 2,3% frá gildandi lög- um, . persónuafsláttur hækki í 214.104 kr., barnabætur hækki til samræmis við gildandi lög, bárna- bótaauki hækki til samræmis við gildandi lög, eignarskattur af eign umfram 7 milljónir króna verði 2,7%. Þeir Geir H. Haarde og Ingi Björn Albertsson mynduðu fyrsta minni- hluta nefndarinnar. Geir H. Haarde mælti fyrir nefndaráliti þeirra þar sem segir að með frumvarpi þessu séu lagðar til gífurlegar þyngingar tekjuskatts einstaklinga, tekjuskatts fyrirtækja og eignarskatts einstakl- inga. Af hálfu fjármálaráðherra hafi með ýmsum hætti verið látið í veðri vaka að skattahækkanir þessar væru minni en frumvarpið gerði í raun ráð fyrir og væru slíkar blekk- ingartilraunir vítaverðar. Varðandi tekjuskatt einstaklinga þá væri það sérstaklega ámælisvert að fjármálaráðherra skyldi í greinar- gerð með frumvarpi, í framsögu- ræðu og fjölmiðlum hvergi minnast á hvernig tekjuskattar einstaklinga hefðu orðið á næsta ári samkvæmt gildandi lögum heldur einungis borið saman skattbyrði ársins 1988 og áætlaða skattbyrði frumvarpsins. í gildandi tekjuskattslögum væru ákvæði sem væru þess valdandi að skattbyrði lækkaði með minnkandi tekjum en hækkaði með vaxandi tekjum. í frumvarpinu væri gert ráð fyrir að breyta þessu með því að afnema viðmiðun persónuafsláttar, húsnæðisbóta, barnabóta og fleiri liða við lánskjaravísitölu en miða þessar stærðir við skattvísitölu ár hvert. Hér væri um að ræða slíka fölsun að undirritaðir nefndarmenn þekktu ekki dæmi slíks. Forsendum núverandi kerfis væri breytt í grund- vallaratriðum áður en það væri bo- rið saman við afleiðingar frumvarps- ins og án þess að það væri útskýrt. Gengið hefði verið úr skugga um að hér væri ekki um að ræða mistök í framsetningu heldur vísvitandi föls- un. „Slíkt siðleysi í vinnubrögðum og málflutningi er bæði til vitnis um spillt hugarfar í stjórnmálum og ömurlegan málstað í því máli sem um ræðir," segir í nemdarálitinu. Skattfrelsismörk einstaklinga lækkuðu skv. frumvarpinu frá því sem verið hefði í janúar nk. skv. gildandi lögum úr 50.681 kr. í 47.513 kr. Sú breyting sem meiri- hluti nefndarinnar legði til í persónu- afslætti hækkaði mörkin um 65 krónur á mánuði og væri slík hækk- un þvflík háðung að hún hefði betur verið látin ógerð. Skattþynging ann- arra hópa en einstaklinga væri síst minni. Varðandi tekjuskatta fyrirtækja segir að sýnt sé að leitað hafi verið allra hugsanlegra leiða í skattalög- um til að þyngja tekjuskatt lögaðila. Væri jafnvel gengið svo langt að týnd væru til smáatriði sem á sínum tíma hefðu verið sett inn í lögin til einföldunar og til þess að hreinsa út illframkvæmanleg eldri ákvæði. Væri í þetta ráðist í frumvarpinu þótt vitað væri að slíkar breytingar myndu torvelda fyrirtækjum og skattayfirvöldum framkvæmd og að auki skila litlum peningum í ríkis- sjóð. Skatthlutfall fyrirtækja, sem legðu í sjóði, væri hækkað úr 33,6% í 42,5% og steininn tæki úr í blekk- ingum þegar þvi væri haldið fram í greinargerð með frumvarpinu að þetta væri í samræmi við stefnu fyrri ríkisstjórnar, sem stefnt hefði að lækkun heimilda til að leggja í fjárfestingasjóði og raunar lækkað hlutfallið úr 40% í 30% í fyrra. Marg- yfirlýst væri að stefnan hefði verið að þrengja þessar heimildir í tengsl- um við lækkun skatthlutfallsins. Nú ætti hins vegar að hækka hlutfallið samtímis takmörkun þessara heim- ilda. Þá gerði frumvarpið ráð fyrir verulega þrengri möguleikum til fyminga í atvinnurekstri en verið hefði og væri það í samræmi við afstöðu þeirra sem teldu að afskrift- ir væru í eðli sínu óeðlilegar og óþarfar. Loks mætti nefna að í frumvarp- inu væru ákvæði til þess ætluð að koma í veg fyrir að hlutafélög láni hluthöfum eða stjórnarmönnum og framkvæmdastjórn fé. Virtust stjórnarflokkarnir telja í lagi að önn- ur félög, s.s. samvinnufélög, gætu lánað sínurn forstjórum fjármuni á vildarkjörum. Að dómi undirritaðra væri rétta leiðin til að sporna gegn misnotkun i þessu efni sú að skylda aðila til að reikna markaðsvexti af slíkum lánum og láta eitt yfir öll félagaform ganga. Meirihlutinn hefði ekki fallist á að gera breyting- ar í þessa átt. Varðandi ákvæði frumvarpsins um eignaskatta einstaklinga segir í nefndaráliti fyrsta minnihiuta að gert sé ráð fyrir gríðarlegum hækk- unum. Svo miklum að jafnvel meiri- hluta stjórnarflokkanna í fjárhags- og viðskiptanefnd blöskraði og flytti nú^breytingartillögu um að hækka viðmiðunarmörk í ráðgerðu stór- eignaskattsþrepi úr 6 í 7 milljónir króna. I nefndarálitinu segir að í frum- varpinu sé gert ráð fyrir því að ein- staklingur í Reykjavík sem nú búi í skuldlausri eign að fasteignamati 8 milljónir króna greiði á næsta ári 17.100 krónur á mánuði í eignar- skatta til ríkis og borgar. Væri mið- að við það tekjuskattshlutfall sem frumvarpið gerði ráð fyrir, 37,5%, að meðtÖldu útsvari, jafngilti þetta því að slíkur einstaklingur greiddi sjálfum sér 45.600 krónur í húsa-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.