Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 68

Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 68
68 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 22. DESEMBER 1988 Prófessor Guðmund- urBjömsson verk- fræðingur- minning í dag kveðjum við hinztu kveðju Guðmund Björnsson, verkfræðing, sem lést í Englandi þann 13. þ.m. Árið 1963 stofnaði Guðmundur, ásamt Kristjáni Flygenring, föður mínum, Verkfræðistofu Guðmund- ar og Kristjáns og hafa þeir unnið sleitulaust og af mikilli ósérhlífni að uppbyggingu verkfræðistofunn- ar, sem í dag er meðal þeirra stærstu á landinu. Hefur samvinna þeirra verið til fyrirmyndar alla tíð og einkennst af gagnkvæmu trausti og virðingu. Fregnin um fráfall Guðmundar kom sem reiðarslag. Einmitt nú, þegar hann hafði ákveðið að minnka við sig vinnu og gefa áhugamálun- um meiri tíma er hann hrifinn svona fyrirvaralaust á brott. Guðmundur og Guðlaug kona hans, höfðu nýver- ið fest kaup á landi og ætluðu sér að byggja sumarbústað þar. Hafa þau nú þegar gróðursett mikinn fjölda trjáplantna þar, en Guðmund- ur var mikill áhugamaður um trjá- rækt. Var auðheyranlegt að hann hlakkaði til að geta sinnt þessu áhugamáli og öðrum með fjölskyld- unni. Guðmundur Björnsson er ein sú heilsteyptasta persóna sem ég hef kynnst. Hann var sérlega vandað- ur, heiðarlegur og góður maður, skarpgáfaður, með sterka réttlætis- kennd, fágaður og kurteis í allri framkomu og nákvæmur í öllum sínum gerðum. Hann var dulur maður sem flíkaði ekki tilfinningun- um sínum og sumum kann að hafa fundist hann þurr á manninn stund- i um. Það kann að stafa af því, að allt smjaður og óþarfa orðagjálfur voru honum ekki eiginleg. Guðmundur var mjög góður vinnuveitandi, því kynntist ég er ég hóf störf á verkfræðistofunni fyrir nokkrum árum. Hann veitti starfsfólki sínu gott aðhald og var óspar á réttmæta gagnrýni. Hann krafðist þess af starfsfólki sínu að það skilaði fyrsta flokks vinnu og sýndi heiðarleika í starfi, líkt og hann gerði ávallt sjálfur. Munum við, sem með honum unnu, ávallt búa að því er hann miðlaði okkur. Guðmundar verður sárt saknað af okkur starfsfólkinu á verkfræði- stofunni og þó sérstaklega af þeim Kristjáni Flygenring, sem nú sér á eftir nánum starfsfélaga og vini í gegnum 30 ár og Runólfi Maack, meðeiganda þeirra sem starfað hef- ur við við hlið Guðmundar undan- farin ár. Elsku Gulla, ég votta þér, börn- um ykkar og fjölskyldum þeirra sem og öðrum aðstandendum mínar dýpstu samúðarkveðjur og bið al- góðan Guð að styrkja ykkur. Erna Flygenring Guðmundur frændi er dáinn! Þetta virðist ótrúlegt. Við máttum ekki missa hann, sem var aðaldrif- fjöðrin í því, sem við unnum sam- an. Maður verður gangtekinn ein- hverjum dofa við að fá svo harða áminningu um hve dauðinn er ávallt nálægur. Okkar samvinna var við fiskeld- isfyrirtækið Arlax hf. þar sem hann var stjórnarformaður frá upphafi, auk þess að vera hönnuður þess og tæknilegur ráðgjafi. A stuttum férli þessa fyrirtækis hafa fjölmörg vandamál komið upp og sum þess eðlis, að einhverjum hefði fallið all- ur ketill í eld. Hann sagði alltaf að vandaihálin væru til þess að leysa þau og að lítið væri varið í þetta líf, ef ékki þryfti að berjast. Hann lá heldiir ekki á liði sínu og lét aldr- ei bilbug á sér finna. Stundum grunar mig þó að áhyggjur hafi haldið fyrir honum vöku. Þegar leitað var til hans með einhver mál þagði hann gjarnan svolitla stund, eftir að hafa hlustað á erindið, og horfði beint fram, sínum haukfrán augum. Byrjaði síðan að greiða úr flækunni, eins og honum var lagið. Hann var kenn- ari, fyrst og fremst, og vel máli farinn. Guðmundur var strangur maður og kröfuharður. Mestri hörku beitti hann þó sjálfan sig. Hann vann heill að öllum verkum og var sístarf- andi. Vandur var hann að virðingu sinni og samviskusamur, dulur og fjasaði ekki um sjálfan sig. Með honum er genginn leiðtogi, sem bjó yfír ómetanlegri reynslu og kunn- áttu og taldi aldrei eftir sér að miðla öðrum. Hann var störfum hlaðinn og þegar eitthvað sérstakt stóð til, svo sem að undirbúa aðalfund með vandaðri ársskýrslu, unnum við oft heilu næturnar. Það var dýrmætur skóli að fá að starfa með Guð- mundi þessi rúmlega 3 ár.r Fyrir aðeins nokkurum vikum sagði hann okkur Markúsi Stefáns- syni að eiginlega væri hann búinn að breyta um lifnaðarhætti. Hann hefði nýleg kennt lasleika og tæki nú lyf þess vegna. Þessi léttstigi ákafamaður þurfti nú stundum að hvfla sig á leiðinni þaðan sem hann lagði bílnum sínum á morgnana og einnig á leiðinni upp stigana þar sem skrifstofan hans var á 4. hæð, en þetta hafði hann hlaupið nokkrum mánuðum áður. Hann sagði okkur frá þessu eins og hann væri að tala um einhvern annan mann og ekki hef ég trú að því að hann hafi, frekar en okkur, grunað að svo stutt væri eftir. Við, sem næst honum störfuðum, erum nú öll vængbrotin, en þegar við náum áttum á ný veit ég að krafturinn, sem hann miðlaði okk- ur, leiðir okkur ótrauð til að Ijúka því verki, sem hann hafði lagt grunninn að. Að leiðarlokum þakka ég honum samfylgd og leiðsögn. Gullu og börnunum sendi ég inni- legustu samúðarkveðjur. GÞL í dag verður jarðsettur frá Dóm- kirkjunni Guðmundur Björnsson verkfræðingur. Mikill sjónarsviptir er að Guð- mundi mjög um aldur fram. Hann dó skyndilega 13. des. sl. á Eng- landi þar sem hann var í heimsókn hjá dóttur sinni. Með honum er genginn ðtull og hreinskiptinn at- hafnamaður sem lagði gjörva hönd á flesta þætti sérsviðs síns í verk- fræði. Sviplegt fráfall hans kom okkur vinum hans í opna skjöldu og skilur eftir sig stórt skarð sem erfitt verður að fylla. Guðmundur var Þingeyingur, fæddur 2. nóvember 1925 á Kópa- skeri. Foreldrar hans voru Björn Kristjánsson, alþingismaður og kaupfélagsstjóri þar, frá Víkinga- vatni, látinn 1973 og Rannveig Gunnarsdóttir frá Skógum í Öxar- firði, hún dvelur nú á Borgarspítal- anum í Reykjavik. Guðmundur átti því til gáfaðra og duglegra að telja, enda sór hann sig f ættirnar. Við urðum sambekkingar er Guð- mundur kom til náms í Menntaskól- anum á Akureyri 1940. Hefur sá hópur haldið saman síðan og kveðj- um við hann nú með söknuði. Guðmundur var framúrskarandi námsmaður og lauk stúdentsprófi með ágætiseinkunn 1945. Hann hélt síðan til náms f vélaverkfræði í Stokkhólmi og lauk þaðan mast- ersprófi 1949. Eftir heimkomu sama ár kenndi harin við MA. Jafn- framt því sem hanh vann hjá vél- smiðju KEA að verkfræðistörfum. 1953 ræðst hann jtil Landssmiðj- unnar í Reykjavík og starfar þar til 1960, lengst aí sem yfirverk- fræðingur. Á þessuiii árum dvaldist hann eitt ár hjá sænska fyrirtækinu Finnshyttan við gerð vatnshverfla. Meðal verkefna sem unnin voru undir hans stjórn má nefna smíði og uppsetningu sfldarverksmiðja og framleiðslu á litlum vatnshverflum sem víða voru settar upp. Um tíma starfaði Guðmundur hjá Asíufélag- inu hf. en 1963 stofnsetti hann ásamt Kristjáni Flygenring verk- fræðisstofu Guðmundar og Krist- jáns sf. sem starfað hefur síðan á sviði vélaverkfræði og hefur lengi verið öflugasta verkfræðistofan hérlendis á sínum sérsviðum. Guðmundur kenndi við verk- fræðideild HÍ 1955-1956 og síðar samfellt 1962-1975, síðustu 6 árin sem prófessor. Á þessum árum var kennslan og stjórnsýsla henni tengd hans aðalstarf. 1968-1970 var hann formaður undirbúningsnefndar að BS-námi í vélaverkfræði við HÍ sem í framhaldi af því var hrundið í framkvæmd. Síðustu tvö árin sem hann kenndi var hann forseti verk- fræði- og raunvísindadeildar HÍ. Frá 1975 til dauðadags var aðal- starf Guðmundar á verkfræðistofu VGK. Af störfum hans síðasta ára- tuginn ber hæst verkefnisstjórn og yfirumsjón við hönnun og byggingu jarðvarmavirkjana á háhitasvæðum í Kröflu, Svartsengi og á Nesjavöll- um. Þessi mannvirkjagerð er á ýmsan hátt einstök þar sem lausn ýmissa vandamála sem tengjast virkjun jarðhita var óþekkt. Hafa Guðmundur og samstarfsmenn hans unnið merkilegt brautryðj- endastarf við byggingu þessara virkjana, sem ástæða er að halda á lofti. Þá hefur Guðmundur jafnan sinnt sérgrein sinni í smíði og við- haldi vatnshverfla fyrir orkufyrir- tæki landsins. Hann var oft kvadd- ur til meðdómarastarfa við bæjar- þing Reykjavíkur og gerðardóm VFÍ, og til matsgerðar á vegum margra aðila, m.a. sat hann í þriggja manna nefnd 1974-1976 sem mat eignir Flugfélags íslands hf. og Loftleiða hf. þegar fyrirtæk- in voru sameinuð. Guðmundur tók þátt í stofnun nokkurra fyrirtækja. 1954 stofn- setti hann ásamt fleirum bygginga- fyrirtækið Verklegar Framkvæmdir hf., en það fyrirtæki hefur nú hætt starfsemi. 1982 stofhaði hann ásamt fleirum til tilraunareksturs á laxeldi í Kelduhverfi. Eftir góðan árangur af þeim rekstri var fyrir- tækið Árlax hf. stofnað 1984. var hann stjórnarformaður þess fyrir- tækis frá upphafi til dauðadags og sá um verklega hönnun og fram- kvæmdír á þess vegum. 1969 var Guðmundur einn af stofnendum Virkis hf. og tók virkan þátt í starf- semi þess fyrstu árin. Hann var stjórnarformaður 1969-1971 ogátti síðar sæti í stjórn þess. Ekki fór hjá því að til Guðmund- ar yrði leitað um störf að félagsmál- um. Hann átti sæti í stjórn Félags fslenskra stúdenta í Stokkhólmi 1946-1947. Fyrir Stéttarfélag verkfræðinga starfaði hann í samn- inganefndum um kjaramál og var formaður félagsins 1956—1957 og 1959—1960. Hann átti sæti í stjórn Verkfræðingafélags íslands 1963—1965 og var formaður þess 1974-1976. Guðmundur ávann sér mikils trausts sinna viðskiptavina og fé- laga úr stétt verkfræðinga. Hann bar gæfu til að vinna uppbyggjandi starf bæði við uppfræðslu verðandi verkfræðinga og á svið hagnýtrar verkfræði. I samstarfi sínu við aðra var hann afar hreinskiptin og þoldi mönnum illa ef þeir brugðu út af siðareglum stéttarinnar eða fóru sínar leiðir án samráðs við sam- starfsaðila. Guðmundur kvæntist Guðlaugu ólafsdóttur 1948. Börn þeirra eru: Borghildur arkitekt gift Roger Stanton, búsett á Englandi, þau eiga tvö börn. Rannveig skrifstofu- maður gift Bjarna Ólafssyni mark- aðs- og sölustjóra, þau eiga eitt barn. Björn matvælafræðing kvæntur Sigrúnu Guðjónsdóttur sjúkraþjálfara, þau eiga þrjú börn. Guðrún arkitekt ógift. Ólafur jarð- eðlisfræðingur kvæntur Bryndísi Birnir lífeðlisfræðingur, nú búsett í Bandaríkjunum, þau eiga eitt barn. Við bekkjarsystkin og starfsfé- lagar Guðmundar munum sakna hans lengi. En sárastur harmur er þð kveðinn að fjölskyldu hans, Guð- laugu og börnum þeirra, aldraðri móður og systkinum. Vottum við þeim okkar innilegustu samúð og biðjum þeim Guðs blessunar. Jóhann Indriðason Nokkur fátækleg orð til að minn- ast eins traustasta manns, sem ég hef kynnzt á lífsleiðinni, Guðmund- ar Björnssonar verkfræðings frá Kópaskeri, manns, sem í öllu dag- fari sínu og starfi var lýsandi dæmi um það bezta, sem prýða má ein- stakling í lýðræðisþjóðfélagi, yfir- vegaðan, vel að sér um flesta hluti, ákveðinn en þó þjáll og velviljaður. Ég kynntist honum fyrst í Menntaskólanum á Akureyri fyrir margt lðngu, þar sem hann var afburðanámsmaður og þar sem við nutum uppfræðslu og uppeldis hinna ágætustu manna undir hand- leiðslu öldungsins Sigurðar skóla- meistara, manna eins og dr. Trausta Einarsson, Halldórs Hall- dórssonar, svo að raunvísindamaður og húmanisti séu til nefndir, að ekki sé minnzt á Þórarin Björnsson, frænda Guðmundar. Ég veit, að það var um Guðmund eins og fleiri, að hann kunni æ betur að meta sína gömlu kennara sem lengra leið á ævina. Hann var alvarlega hugsandi maður, en þó glaður á góðri stund, og við áttum margar skemmtilegar stundir saman hér áður, þar til börnin stækkuðu, og verkefni hins daglega lífs tóku meiri og meiri tíma. Alltaf hittumst við þó við og við og ræddumst við, en sjálfsagt hefðu fundirnir orðið fleiri, ef mann hefði órað fyrir því, að hans af- markaði tími var á enda runninn. Maður ætti víst aldrei að fresta ræktun vináttunnar til morguns. Þegar ég nú kveð vin minn og svila, minnist ég hans með ánægju og gleði, minnist velunninna starfa hans á ýmsum vettvangi og þakka samfylgdina. Guðlaugu, börnunum og barnabörnunum sendum við Katrín innilegar samúðarkveðjur, en ég legg áherzlu á, að góðs drengs er gott að minnast. Guðni Guðmundsson Guðmundur Björnsson verkfræð- ingur andaðist að morgni 13. þ.m. á sjúkrahúsi I Englandi, eftir að hann veiktist skyndilega í heim- sóknarferð til dóttur sinnar og tengdasonar sem þar eru búsett. Guðmundur fæddist 2. nóvember 1925 á Kópaskeri. Faðir hans var Björn Kristjánsson alþingismaður og kaupfélagsstjóri á Kópaskeri, ættaður frá Víkingavatni í Keldu- hverfi. Móðir hans var Rannveig Gunnarsdóttir frá Skógum í Öxar- fírði. Hann var kominn af kunnum þingeyskum ættum. Eftir stúdentspróf á Akureyri 1945 hélt Guðmundur til náms í vélaverkfræði í Stokkhólmi og lauk prófi 1949. Eftir heimkomuna var hann kennari við Menntaskólann á Akureyri í tvö ár, en sumarið 1953 gerðist hann verkfræðingur hjá Landssmiðjunni, þar sem hann starfaði til 1960. Síðan var hann hjá Asíufélaginu til ársins 1963 er hann ásamt Kristjáni Flygenring stofnaði Verkfræðistofu Guðmund- ar og Kristjáns. Guðmundur var kennari við Há- skóla íslands 1955-56 og 1962-66, en þá varð hann dósent og skipaður prófessor 1969. Hann var forseti verkfræði- og raunvfsindadeildar Háskólans 1973-1975, en þá hætti hann þar og hóf störf á ný í atvinnulífi þjóðar- innar við sitt gamla fyrirtæki, sem hann veitti forstöðu til dauðadags. Guðmundi voru falin mörg trún- aðarstörf og var hann t.d. formaður Verkfræðingafélags íslands 1974- 1976. Ég kynntist Guðmundi Björns- syni fyrst, þegar hann réðst til Landssmiðjunnar sumarið 1953. Þar voru smíðuð ýmis tæki og vélbúnaður fyrir atvinnuvegina, einkum sjávarútveg og landbúnað. Guðmundur hafði m.a. lagt stund á hönnun vatnsaflsvéla í skóla, en nú varð að samkomulagi að hann færi til starfa og framhaldsnáms á þessu sviði til Svíþjóðar og dvaldi hann þar næsta vetur við verk- fræðistörf hjá Finnshyttans Bruk AB, A næstu árum voru smíðaðir margir litlir vatnshverflar af ýms- um gerðum og stærðum í Lands- smiðjunni og hefur það glatt mig að rekast á þessar rafstöðvar Guð- mundar víðs vegar um landið allt fram á þennan dag. Margt annað var smíðað í Landssmiðjunni, hey- blásarar, beina- og sfldarverksmiðj- ur, frystitæki, soðkjarnatæki, lýsis- bræðslur, bflavogir, skip og bátar og ótal margt annað. Guðmundur varð yfirverkfræð- ingur smiðjunnar eftir eins árs starf þar og hafði stjórn og umsjón með ailri hönnun og verkefnaþróun. Hann reyndist einstaklega góður verkfræðingur. Öll verkefni voru leyst af hendi af tæknilegri kunn- áttu og öryggi. Verkefnaskýrslur Guðmundar voru svo skýrar og nákvæmar sem frekast varð á ko- sið. Þar var þó ekkert málæði að finna og engri tölu ofaukið. Með honum var gaman að vinna. Eftir að Guðmundur hætti hjá Landssmiðjunni höfðum við minna saman að sælda, en hittumst þó stöku sinnum. Þegar ég átti sæti í nefnd til endurskoðunar tækni- og verkfræðimenntunar í landinu, var Guðmundur deildarforseti 5 Háskól- anum. Þá kynntist ég á ný hinum vönduðu vinnubrögðum hans við skipulag verkfræðikennslunnar, en þau störf hvfldu að mestu leyti á herðum hans á meðan hann sinnti kennslustörfum við Háskólann. Fyrirtæki hans hefur unnið að mörgum veigamiklum verkefnum, m.a. hönnun orkuvera. Helst ber þar að nefna Kröfluvirkjun, orkuver við Svartsengi, Laxárvirkjun, hraunhitavirkjun í Vestmannaeyj- um og Nesjavallavirkjun. Við siðasttalda verkefnið hittumst við Guðmundur aftur þótt báðir höfum við nú skilað því í hendur annarra. Guðmundur var með afbrigðum greiðvikinn og hjálpsamur við þá, sem til hans leituðu. Hann var góð- ur kennari og fús að miðla öðrum af kunnáttu sinni og reynslu og dró þá ekkert undan, sem skipti máli. Hann var maður kurteis og hleypi- dómalaus. Ungur að árum kvæntist Guð- mundur gáfukonu, Guðlaugu dóttur Ólafs Sveinssonar kaupmanns á Eskifirði og síðar verslunarstjóra Áfengisverslunar ríkisins í Reykjavík og Guðnínar Ingvars- dóttur frá Norðfirði. Afar Guðlaug- ar, heiðursmennirnir Sveinn í Firði og Ingvar Pálmason, voru alþingis- menn Sunnmýlinga á fyrri hluta þessarar aldar. Þeir eru mér minnis- stæðir frá bernskuárum mínum. Þau hjónin eignuðust fimm myndarböm, sem öll eru uppkomin. Stórt skarð er höggvið í raðir verkfræðinga á íslandi með dauða Guðmundar Björnssonar fyrir aldur fram. Hans mun lengi minnst sem framúrskarandi verkfræðings og góðs drengs. Við hjónin vottum konu hans, börnum og öðrum aðstandendum innilega samúð. Jóhannes ZoSga I dag er til moldar borinn Guð- rnundur Björnsson, verkfræðingur. Guðmundur fæddist á Kópaskeri, sonur hjónanna Björns Kristjáns- sonar, kaupfélagsstjóra þar, og
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.