Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 30

Morgunblaðið - 22.12.1988, Blaðsíða 30
30 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 22. DESBMBER 1988 msegT fCSÆí óíl^ íggggí' UttY^ \s\aote- sfi- BókaúfgáfdJÍSÍ finft hnk Pr nprQÞmi ^1ENNING4RSJÓDS Ui VU UUlA Ul UUIDUllll SKÁLHOLTSSTlG 7 • REYKJAVfK . SÍMI 621822 Ur bréfum kven- réttindakonu Békmenntir ErlendurJónsson Bríet Héðinsdóttir: STRÁ í HREIÐRIÐ. 352 bls. Svart á hvítu. Reykjavík, 1988. Fortíðin fruslapoka nefnist fyrsti kafli þessarar bókar. Heitið vísar að sönnu til atviks en ber, hygg ég, einnig að skilja svo að Bríeti Héð- insdóttur þyki lítil rækt hafa verið lögð við minning ömmu sinnar og er það eflaust hverju orði sannara. Saga hennar er merkileg frá mörgu sjónarmiði séð en merkilegust fyrir þá sök að Bríet var brautryðjandi; bar fram málefni sem síðan hafa orðið æ brýnni í samfélaginu: kven- réttindi, jafnrétti karla og kvenna. Bríet Héðinsdóttir leggur sjálf mik- ið til bókar þessarar en byggir ann- ars mest á bréfum ömmu sinnar. En sendibréf eru oft aðalheimildin — og líka besta heimildin — um fólk og atburði á fyrri tíð. Fæstum, sem settu saman bréf, kom til hug- ar að þau kynnu nokkru sinni að koma fyrir almennings sjónir á prenti. A bréf var oftast litið sem einkamál, tveggja manna tal. Því voru bréfritarar opinskáir og sögðu margt sem þeir hefðu aldrei borið á torg ef t.d. blaðaviðtöl hefðu þá tíðkast; drápu meðal annars á fjöl- skyldumál sem aðeins varðaði allra nánustu. Eigi að síður var greindu fólki metnaðarmál að stfla bréf sín sem listilegast. Briet Bjarnhéðins- dóttir var baráttukona. Af bréfum hennar má þó ráða að hún hafi í raun verið þýður persónuleiki; til- finninganæm og nærgætin. Auk þess hefur hún mátt hugga sig við, þrátt fyrir kröpp kjör, að málstaður sá, sem hún barðist fyrir, væri rétt- ur og sanngjarn. Þar var ekki verið að ganga á hlut nokkurs manns. »Heldri konur« létu að vísu nokkuð á sér bera á hennar tíð en þá ein- vörðungu á afmörkuðum sviðum sem töldust kvenlegri en svo að karlar vildu koma nálægt þeim. Bríet Héðinsdóttir segir að amma ' sín hafi alltaf verið »mótfallin þeirri tilhneigingu kvenna að sameinast helst um góðgerðarstarfsemi, gera slík mál að einkavettvangi sínum.« «»»»«««: Bríet Bjarnhéðinsdóttir Auðvitað stefndi hún hærra — að fullkomnu og óskoruðu jafnrétti þar sem völdum og ábyrgð væri jafnt skipt. Eftir að Bríet Bjarnhéðinsdóttir hóf baráttu sína mátti hún vita að ýmislegt yrði um sig sagt, og ekki allt á skilningi byggt. En hún virð- ist strax í upphafi hafa gert sér það ljóst; ennfremur einsett sér að láta ekkert þess háttar á sig fál Enda þótt Bríet Bjarnhéðins- dóttir sé aðalpersónan í bók þessari má segja að þetta sé að nokkru leyti fjölskyldusaga. Og í síðasta kaflanum, Amma heitir hann stutt °g laggott, lýsir Bríet yngri því hvernig amma sín komi sér fyrir sjónir í endurminningunni. Hún minnist á valtarann sem eftir henni var heitinn en þykir hart að »þegar út kemur námsbók um sögu Reykjavíkur árið 1987 og þessi gamli valtarabrandari er það ítar- legasta sem sagt er um störf nok- kurrar konu, skilst hvað klukkan slær.« Stundum gerist Bríet Héðins- dóttir bitur og harðorð í meira lagi vegna skilningsleysis þess sem hin- ar fyrstu kvenréttindakonur máttu þola. Réttlát er sú reiði vafalaust. En þetta er allt liðin tíð sem enginn fær breytt. Hún hefði því mátt halda í heiðri það sem amma henn- ar setti sér: að láta ómerk orð ekki hagga sér. Þroska- saga Bókmenntir Jóhann Hjálmarsson Doris Lessing: DAGBÓK GÓÐR- AR GRANNKONU. Þuríður Baxter þýddi. Forlagið 1988. Dagbók góðrar grannkonu hefur þá kosti að vera samin af nokkurri leikni og hafa mannlegan boðskap að flytja. í skáldsögunni segir frá konu sem er orðin4eið á framapoti og sjálfsdekri, spilltu lífi fíns fólks. Hún hittir gamla konu og fer að venja komur sínar til hennar, veita henni liðsinni f bágindum ellinnar. Gamla konan sýnir henni inn í heim sem hún þekkir ekki og hin unga kona breytir um stefnu, þroskast af þessum kynnum, verður önnur manneskja. Doris Lessing sem íslenskum les- endum er af góðu kunn stundar ansi miklar málalengingar f Dagbók góðrar gránnkonu. Eg veit að þessi saga höfðar til margra og fólk get- ur eflaust lært af henni. En mér þótti hún f langdregnara lagi og ekki beint skemmtilestur. Efnið verkar ekki heldur þannig á mig áð það hafi nein ný sannindi fram að færa og efnistök eru vægast sagt hefðbundin. Kannski skiptir þessi skáldsaga meira máli á öðrum Doris Lessing stöðum. Á frummálinu kom hún út 1983 og hafði eflaust á þeim tfma mikilvægari félagslegan boðskap að flytja en nú. Hún er meira að segja f anda þeirra félagslegu bók- mennta sem nú virðast hafa að mestu runnið sitt skeið. Ég býst við að þægilegur rabb- stíll þessarar skáldsögu, nákvæmar lýsingar og góður vilji höfundar til að takast á við samfélagsvanda fái hljómgrunn ótal lesenda. En Dag- bók góðrar grannkonu þykir mér ekki sýna styrkleika jafn ágæts rit- höfundar og Doris Lessing. Þýðing Þuríðar Baxter er lÍRur og eðlileg, að því er virðist vandað verk.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.