Morgunblaðið - 19.09.1993, Page 48

N • A • M • A • N
Landsbanki
íslands
Bankí allra landsmanna

FORGANGSPÓSTUR
UPPLÝSINGASÍMI 63 73 00
MORG UNBLÁÐW, KRINGLAN 1, 103 REYKJAVlK
SlMI 091100, SÍMBRÉF 691181, PÓSTHÓLF 3040 / AKUREYRI: HAFNARSTRÆTI 85
SUNNUDAGUR 19. SEPTEMBER 1993 VERÐ í LAUSASÖLU 125 KR. MEÐ VSK.
•• +
Orn Kjærnested formaður Verktakasambands Islands
Gjaldþrota fyrirtæki á
markaðnum mjög tíl baga
ÖRN Kjærnested, formaður Verktakasambands íslands, segir að það
sé tvennt sem einkum valdi atvinnugreininni erfiðleikum, annars
vegar svört atvinnustarfsemi og hins vegar, og það sé kannski stærra
vandamál, fyrirtæki sem hafi verið rekin nánast gjaldþrota árum
saman, skipt um nafn og kennitölur og haldið áfram rekstri. Skatt-
rannsóknastjóri segir í Morgunblaðinu í gær að byggingaverktakar
segi að þeir séu ekki lengur samkeppnishæfir vegna þess að aðrir
verktakar bjóði verk niður á grundvelli svartrar atvinnustarfsemi.
Loðnuaflinn í haust
Verðmæti
3 milljarð-
arumfram
áætlanir
LOÐNUAFLINN á sumar- og
haustvertíðinni stefnir í að verða
sá mesti í áratug og allar líkur
eru á að 720.000 tonna kvóti náist
fyrir áramót. Þar með yrði ársafl-
inn 1.200.000 tonn eða 400.000
tonn umfram það sem lagt var til
grundvallar í þjóðhagsspá í maí.
Þessi 400.000 tonn auka útflutn-
ingsverðmæti íslendinga um 3
milljarða króna á árinu og hafa
þau áhrif að hagvöxtur verður
jákvæður en ekki neikvæður eins
og spáin gerði ráð fyrir.
Hásetahluturinn á góðu loðnu-
skipi sem aflað hefur um 20.000
tonna sl. tvo og hálfan mánuð er
um hálf milljón króna á mánuði. Er
þá miðað við að 4.400 krónur fáist
fyrir tonnið og að 15 manns séu á
skipinu.
Kvótinn aukinn
Við síðustu mælingar á loðnu-
stofninum kom í ljós að hann er
gríðarlega sterkur. Samkvæmt upp-
lýsingum frá Hafrannsóknarstofnun
eru allar líkur á að kvótinn verði
aukinn eftir mælingar í október og
þá jafnvel svo mikið að ekki takist
að veiða hann allan á vetrarvertíð-
inni.
Sjá bls. 6 „Loðnuaflinn...“
—..-. ♦-------
Bílar lentu á
umferöareyju
FJÓRIR bílar stórskemmdust á
Reykjanesbrautinni í fyrrinótt er
þeir lentu upp á umferðareyjum
á miklum hraða og bókstaflega
flugu yfir hana. Unnið er að vega-
framkvæmdum á einum kafla
brautarinnar og sett höfðu verið
upp blikkandi aðvörunarljós.
Óhöppin urðu eftir að einhveijir
stálu ljósunum.
Að sögn lögreglunnar í Keflavík
urðu óhöppin við Voga og við Grinda-
víkurafleggjarann. Verið er að
breikka Reykjanesbrautina á þessum
stöðum og setja upp umferðareyjur
á henni. Engin slys urðu á fólki í
þessum óhöppum.
Örn sagði að þegar húsum sé til
dæmis skilað tilbúnum undir tréverk
sé nánast allt sem gert sé eftir það
unnið af aðilum sem ekki borgi
skatta. Þá séu hús einnig byggð og
fengin til þess húsnæðislán og lóða-
úthlutanir án þess að það sé nokk-
urt eftirlit með því hvort skilað sé
sköttum og öðrum gjöldum af því
sem verið sé að framleiða og selja.
„Þetta hefur náttúrulega verið at-
vinnugreininni til mjög mikils baga,
því fyrirtæki sem eru í þessu af al-
vöru geta auðvitað ekki stundað
svona starfsemi. Maður veit ekki
hversu víðtækt þetta er en það virð-
ist vera talsvert um þetta,“ sagði
hann.
Örn sagði að hins vegar væru
gjaldþrota fyrirtæki á markaðnum
mjög til baga. „Fyrirtæki fer í
nauðasamninga og borgar kannski
5% af kröfunum og það borgar 5%
af því sem það hefur tekið í skatta
síðustu mánuði. Það segir sig sjálft
að það fæst ekki mikið út úr fyrir-
tæki sem fer með mörg hundruð
milljónir í nauðasamninga og þessi
fyrirtæki halda áfram að keppa á
markaðnum. Þessi fyrirtæki semja
um opinber gjöld, peninga sem þau
eru búin að taka af fólki og eiga
náttúrulega að skila. Maður skilur
ekki hvernig löggjöfin getur heimil-
að slíkt. Það er boðist til að borga
40%, en það eru borguð 5% við samn-
ingana, önnur 5% eftir einhvern
ákveðinn tíma og restin í einhveijum
óverðtryggðum pappírum. Það er
alveg ljóst að svona fyrirtæki mun
aldrei standa við þessa samninga.
Þessi fyrirtæki eru búin að valda
verktakaiðnaðinum ómældu tjóni og
alveg með ólíkindum hvað opinberir
aðilar eru búnir að taka mikinn þátt
í því að viðhalda þessari starfsemi,"
sagði Örn ennfremur.
Hann sagði að þetta væri eitt
aðalvandamálið í verktakaiðnaðin-
um. Mjög mikið væri um þetta í jarð-
vinnugeiranum. Menn væru með
tæki á kaupleigu, sem þeir ættu
kjördæmamálin til umræðu.
„Við verðum að ná sáttum, og ég
vona að það verði rætt á landsfund-
inum, um að huga að breytingum á
kjördæmaskipaninni þannig að þar
náist meira jafnvægi milli atkvæðis-
réttar einstaklinga. ... Þetta er
átakamál í sjálfu sér, en flokkurinn
hefur áður náð saman um slík mál
þótt hagsmunirnir séu mismunandi."
í viðtalinu, þar sem Davíð ræðir
stöðu Sjálfstæðisflokksins, kemur
ennfremur fram að formaður Sjálf-
stæðisflokksins telur að þó að ekki
sé nú raunhæft að ganga í Evrópu-
bandalagið geti þeir tímar einhvern
ekkert í. Þegar þeir yrðu gjaldþrota
héldu þeir tækjunum og héldu
rekstrinum áfram undir nýjum nöfn-
um. „Ég held það væri mjög hollt
fyrir þjóðfélagið að hefja umræðu
um þessi skattsvikamál vegna þess
að eins og hefur komið fram skiptir
velta þessarar starfsemi einhveijum
milljörðum króna og skekkir sam-
keppnisstöðu þeirra fyrirtækja sem
fara að lögum og reglum," sagði
Örn að lokum.
tímann komið, ef breytingar verði á
bandalaginu. „Við hljótum að vera
því fylgjandi að [Evrópubandalagið]
breikki frekar en dýpki, og þá getur
staðan breyst fyrir okkur ... Evrópu-
bandalagið getur þróast yfir í allt
annað bandalag, og við erum ekki
hræddir við að taka þátt í slíku
bandalagi, enda tæki það tillit til
fullveldishugsjóna þjóða og nauð-
synjar þess að þjóðir hafí úrslita
yfirráð fyrir sínum grundvallarat-
vinnuvegum," segir Davíð Oddsson
meðal annars.
Sjá nánar viðtal við Davíð
Oddsson á bls. 10-12.
Ljósmynd/Morgunblaðið
í fæði við Blönduvirkjun
BÖRN starfsmanna Blönduvirkjunar hafa haft yrðling í fæði og
uppihaldi frá því í vor og ekki annað að sjá en refurinn uni vistinni
hið besta. Refaskytta kom með hann agnarsmáan ofan af heiði í
maí og setti í fóstur hjá börnunum. Refurinn hefur stækkað mjög í
vistinni enda mun hann stríðalinn. Til skamms tíma deildi hann kofa
með tveimur St. Bernharðshvolpum en þeir ráku hann á dyr nýlega,
víst orðnir þreyttir á lyktinni af honum, að sögn starfsmanns við
Blöndu. Refurinn étur flest er að kjafti kemur og ekki fúlsar hann
við hálfri rækjusamloku eins og sést á myndinni.
Davíð Oddson formaður Sjálfstæðisflokksins
Kjördæmamál verði
rædd á landsfundi
DAVIÐ Oddsson, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins,
segir £ viðtali við Morgunblaðið að hann telji mikilvægt að á lands-
fundi Sjálfstæðisflokksins, sem haldinn verður í næsta mánuði, verði