Morgunblaðið - 28.10.1993, Side 10

10
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 28. OKTÓBER 1993
Blásarakvintett Reykjavíkur,
Blásarakvintett
_________Tónlist_____________
Jón Ásgeirsson
Beth Levin, bandarískur píanó-
leikari, og Blásarakvintett
Reykjavíkur héldu tónleika sl.
þriðjudag á vegum Félags ís-
lenskra hljóðfæraleikara í félags-
heimili þeirra i Rauðagerði 27. Á
efnisskránni voru verk eftir Ibert,
Chopin, Poulenc og frumflutt nýtt
verk eftir Finn Torfa Stefánsson.
Tónleikamir hófust með glað-
legu og skemmtilega leiknu verki
eftir Jacques Ibert (1890-1962).
Fróðlegt að virða fyrir sér hvernig
„modernisminn“ náði aldrei að
yfirskyggja skemmtilega og „mú-
skantíska" tónhugsun franskra
tónhöfunda og að leikurinn var
þeim ofar í huga en tæknilegt
innra skipulag verkanna.
Beth Levin lék tvö verk eftir
Fredéric Chopin, Næturljóð í sís
moll og e-moll valsinn, falleg verk
sem Levin lék vel og skipulega,
þ.e. flutningur hennar bar merki
þess að vera markvisst unninn,
svo að túlkun verkanna varð miklu
fremur formskýr og skörp en
minna gædd ljóðrænni eða skáld-
legri tónsköpun. Þannig var t.d.
valsinn nokkuð sundurslitinn og
vantaði það dansandi flæði, sem
er ríkidæmi þess glæsilega leik-
andi verks.
Chaconne heitir nýtt verk eftir
Finn Torfa Stefánsson og var það
nú leikið í fyrsta sinn fyrir ís-
lenska flytjendur. Verkið er að
formi til tilbrigðaverk sem ýmist
er chaconne eða passacaglia og
birtist grunnskipanin í löngum
tónum, sem mynda eins konar
hljómgrunn verksins en á móti er
leikið með raddferli, kvikar og oft
stuttar tónmyndir er mynda til-
brigðahugsun verksins. Verkið
var að mörgu leyti vel leikið, þó
nokkuð vantaði á að lögð væri
meiri áhersla á að hafa kafiana
þijá í mismunandi hraða og þvi
varð heildarsvipur verksins einum
of samtóna, auk þess sem radd-
ferli kaflanna er mjög sjálfstætt
og mynda sjaldan samvirk tilþrif
í útfærslu einnar og sömu tón-
hugsunar. Þetta er vel unnið verk,
fínlegt og gætt geðþekkri íhugun.
Lokaverkið á tónleikunum var
píanókvintett eftir Francis Pou-
lenc. Þar „lék allt á lukkuhjólum,
ljúfir tónar bárust mér“, enda er
verkið sérlega skemmtilegt, þar
sem skiptast á hrynfastir kaflar
og ljúfsárar líðandi tónlínur.
Skerpa og skýrleiki setti skemmti-
legan svip á flutning verksins og
naut píanóleikurinn sín vel, enda
Beth Levin.
margt skemmtilegt að gerast hjá
píanóinu. Það er sérkennilegt að
í raun er formskipan verksins og
margra franskra tónverka í A-
B-A formi, sem hjá Poulenc endar
oft á coda, eins og t.d. í lokakaf-
lanum, og er hann þá í öðrum
hraða en kafiinn í heild, en þessi
aðferð minnir nokkuð á Beethov-
en. Hvað sem þessu líður var
flutningurinn í þeim gæðaflokki
sem Blásarakvintett Reykjavíkur
hefur fyrir löngu tileinkað sér og
blómstraði sannarlega í fallegu
og vel sömdu verki Poulenc.
Fyrsta hljóðritun með nýja
orgelinu í Hallg*rí mskirkj u
Á 319. ÁRTÍÐ séra Hallgríms Péturssonar gefur Orgelsjóður Hall-
grímskirkju út geisladisk með fyrstu hljóðritun sem var gerð á
nýja Klais-orgelinu í Hallgrímskirkju og jafnframt fyrsti geisladisk-
ur með orgelleik Harðar Askelssonar, organista Hallgrímskirkju. Á
disknum leikur Hörður verkin Batalha de sexto Tom eftir Pedro
de Araujo, sálmforleikinn Schmiicke Dich, o liebe Seele og Fantas-
íu og fúgu í g-moll eftir Johann Sebastian Bach, Cantabile og Kór-
al III í a-moll eftir César Franck, Sálmforleik um sálm sem aldrei
var sunginn og Toccötu eftir Jón Nordal og Snertur fyrir Hörð og
nýja orgelið eftir Þorkel Sigurbjörnsson. Stærstan hluta efnisskrár
disksins lék Hörður á vígslutónleikum, 13. desember sl., og voru
Snertur Þorkels m.a. skrifaðar sérstaklega fyrir vigslu orgelsins.
Pedro de Araujo var lítt þekkt
portúgalskt tónskáld. Batalha de
sexto Tom er mjög einkennandi
fyrir formið batalha sem var al-
gengt í spænskri tónlist á endur-
reisnartímabilinu. í verkinu eru
meðal annars notaðir hinir dæmi-
gerðu spænsku trompetar - cham-
ade - sem gnæfa út yfir orgelstúk-
una. Verkið lýsir baráttu hins góða
og hins illa, heyra má bergmál af
vopnaglamri en það endar á sigur-
dansi hinna góðu afla.
Johann Sebastian Bach skrifaði
sálmforleikinn Schmucke Dich, o
liebe Seele upphaflega í Weimar
en engu að síður tilheyrir hann
hinum átján Leipzig-sálmforleikj-
unum og er einn sá vinsælasti
þeirra. Fantasía og fúga í g-moll
eru tvö sjálfstæð verk. Þau voru
gefín út saman og því oft flutt
þannig.
Jón Nordal skrifað Sálmforleik
um sálm sem aldrei var sunginn
fyrir Ragnar Björnsson sem frum-
flutti hann á Skálholtstónleikunum
sumarið 1980. Toccata Jóns Nordal
var skrifuð fyrir Martein H. Frið-
riksson til flutnings við vígslu Dóm-
kirkjuorgelsins árið 1985. Hún ér
tileinkuð minningu Páls ísólfsson-
ar.
César Franck samdi Cantabile
árið 1889 og orgelkóralana þijá
1890, árið sem hann lést. Þeir voru
síðasta stórvirki tónskáldsins fyrir
orgel og eru í hópi vinsælustu org-
elverka hans.
Þorkell Siburbjörnsson skrifaði
Snertur fyrir vígslu hins nýja org-
els Hallgrímskirkju. Verkið er í
fímm þáttum sem renna saman,
hraður, hægur, hraður, hægur,
hraður. Hugmyndin á bak við verk-
ið eru Passíusálmar séra Hallgríms.
Hörður Áskelsson fæddist á
Akureyri árið 1953. Hann stundaði
nám við Tónlistarskólann á Akur-
eyri og í Reykjavík. Árin 1976-
1981 var hann við framhaldsnám
við kirkjutónlistardeild tónlistarhá-
skólans í Dusseldorf og lauk organ-
ista- og kantorsprófí þar vorið 1981.
Orgelið I Hallgrímskirkju.
Sumarið 1982 var Hörður ráðinn
organisti og kantor við Hallgríms-
kirkju í Reykjavík og frá 1985
hefur hann verið lektor í litúrgísk-
um söngfræðum við guðfræðideid
Háskóla íslands. Haustið 1982
stofnaði hann Mótettukór Hall-
grímskirkju og hefur stjórnað hon-
um síðan. Þá var hann aðalhvata-
maður að stofnun Listvinafélags
Hallgrímskirkju og hefur verið í
forsvari fyrir Kirkj ulistahátíð í
Reykjavík.
MENNING/LISTIR
Tónlist
Tónleikar í
Keflavík
Guðný Guðmundsdóttir konsert-
meistari Sinfóníuhljómsveitar íslands
og Peter Máté píanóleikari halda tón-
leika í sal Tónlistarskólans í Keflavík
í kvöld og hefjast þeir kl. 20.
Á tónleikunum leika Guðný og Peter
tvö verk. Fiðlukonsert í e-moll eftir
Mendelssohn og Zigeunerweisen eftir
Sarasate. Bæði eru þessi tónverk á
meðal þekktustu verka fiðlutónbók-
menntanna. Að tónleikunum loknum
mun Tónlistarfélag Keflavíkur halda
aðalfund sínn í sal skólans. Aðgangs-
eyrir á tónleikana verður 200 kr. fyrir
fullorðna en böm fá ókeypis aðgang.
Færeyskir tónlistar-
menn í Norræna húsinu
Tónleikar verða haldnir í fundarsal
Norræna hússins í kvöld, fimmtudags-
kvöld, kl. 20.30. Tveir færeyskir tón-
listarmenn, Sámal Petersen fíðluleikari
og Jóhannes Andreasen píanóleikari,
leika. Á efnisskránni era verk eftir
Beethoven, Brahms og C. Franck.
Jóhannes Andreasen fæddist árið
1963 í Þórshöfn í Færeyjum. Hann hóf
píanónám níu ára gamall hjá Rigmor
Restorff. Hann hélt til Vínarborgar
árið 1982 og var aðalkennari hans þar
Walter Fleishman. 1988-89 var hann
nemandi hjá Peter Feuchwanger í
London. Jóhannes hefur leikið víða í
Evrópu sem undirleikari með kammer-
hljómsveitum og einnig spilað sem ein-
leikari með Sinfóníuhljómsveit Fær-
eyja. Hann er nú búsettur í Reykjavík
og starfar sem einleikari og tónlistar-
kennari við Tónlistarskóla Kópavogs.
Sámal Petersen er fæddur 1966 í
Klakksvík í Færeyjum og hóf nám f
fiðluleik 11 ára gamall hjá Viggo Dal-
Christiansen. Á Áranum 1987-93 var
hann í námi við Tónlistarháskólann í
Óðinsvéum. Meðal kennara hans vora
Béle Detreköy, Alexander Fischer og
Arne Balk Möller. Hann er nú búsettur
þar og starfar sem lausamaður og
kennari á Fjóni, Hann fær reglulega
styrki til að geta sótt námskeið hjá
prófessor Ernst Kovacic í Vínarborg.
hann hefur leikið sem einleikari með
Sinfóníuhljómsveit Færeyja og haldið
tónleika víðs vegar um Norðurlönd.
Myndlist
Lj osmy ndasymng
Snerruútgáfunnar
Snerraútgáfan sf. heldur ljósmynda-
sýningu í vínbúð ÁTVR í Kringlunni í
Reykjavík um þessar mundir. Sýndar
eru valdar ljósmyndir úr fjórum alma-
nökum Snerraútgáfunnar fyrir árið
1994.
Sýningin er opin á opnunartíma
verslunarinnar til 15. desember nk.
Bókaflóðið að hefiast
Utgáfubækur For-
lagsins og Iðunnar
Forlagið og Iðunn gefa út margar
bækur fyrir jólin: Skáldverk, ævi-
sögur, fræðibækur og barnabæk-
ur.
Forlagið
Ný skáldsaga kemur út eftir Birgi
Sigurðsson, Hengiflugið. Eftir
Sindra Freysson kemur smásagna-
safnið Ósýnilegar sögur. Hún spurði
hvað ég tæki með mér á eyðieyju
nefnist ljóðabók eftir Jón Stefánsson.
Sigurður Pálsson sendir frá sér Ljóðl-
ínudans. Guðbergur Bergsson skáld-
söguna Hin kvalda ást sem hugar-
fylgsnin geyma. Brot nefnast sögur
eftir Steinar Siguijónsson, Jólaljóð
safn jólaljóða valin af Gylfa Grön-
dal. Rúnar Helgi Vignisson á smá-
sagnasafnið Strandhögg.
Ævisaga Eiríks Kristóferssonar
skipherra er skráð af Gylfa Gröndal
og Jónína Michaelsdóttir skrifar um
Líf og list Karólínu Lárusdóttur.
Þýdd skáldverk eru eftir Per Olov
Enquist, Bókasafn Nemos skipstjóra,
og Yann Queffelec, Varið ykkur á
úlfinum. Aðrar þýddar bækur eru
Nostradamus eftir Peter Lorie, Við
fótskör meistarans eftir Sundar
Singh og Eldraunin eftir Beatrice
Saubin.
Nokkrar barnabækur koma út hjá
Forlaginu. Sigrún og Þórarinn Eld-
járn eru höfundar Stafrófskvers. Bók
eftir Sigrúnu Eldjárn nefnist Beina-
grindin. Ýmsir höfundar eru höfund-
ar jólaefnis, Barnanna hátíð blíð.
Steinn Bollason birtist enn á ný.
Ólafur Gunnarsson og Brian Pilking-
ton eru höfundar Snæljónanna.
Ýmsar aðrar bækur eru komnar
út eða að koma út. Óttar Guðmunds-
son og Erna Einarsdóttir hafa sent
frá sér Það sem máli skiptir og Orða-
bók ástarinnar í einni bók. Þýsk,
frönsk og sænsk útgáfa íslandslags
er væntanleg.
Iðunn
Ástir fiskanna, ný skáldsaga eftir
Steinunni Sigurðardóttur kemur út
hjá Iðunni. Hafborg nefnist skáld-
saga eftir Njörð P. Njarðvík. Fjórða
hæðin er skáldsaga eftir Kristján
Kristjánsson. Eldhylur er ný Ijóðabók
eftir Hannes Pétursson, fyrsta ljóða-
bók skáldsins í tíu ár. Kvæði og laust
mál I-II er tveggja binda útgáfa
Hauks Hannessonar á verkum Jónas-
ar Hallgrímssonar. Helgispjall III eru
hugleiðingar Matthíasar Johannes-
sen.
íslenskur söguatlas III, lokabindið,
nær yfír árin 1918-1992. Höfundar
eru Árni Daníel Júlíusson og Jón
Ólafur ísberg. Ljónið öskrar er þriðja
og síðasta bindi ævisögu Jónasar frá
Hriflu eftir Guðjón Friðriksson. Lög-
fræðingatal I-IV er ný útgáfa Lög-
fræðingatals með æviskrám 1488
íslenskra lögfræðinga. Gunnlaugur
Haraldsson ritstýrði. Saga Reykja-,
víkur II tekur yfir tímabilið 1870-
1940, einkum síðari hluta þess. Höf-
undur Guðjón Friðriksson. Rúnar
Ármann Arthúrsson skráir ævisögu
Hafsteins Jóhannssonar siglinga-
kappa og ævintýramanns.
Upp á líf og dauða er ný spennu-
bók eftir Alistair MacLean og Álasta-
ir MacNeill. Pelíkanaskjalið er önnur
bók Johns Grisham, höfundar Fyrir-
tækisins. Svarti svanurinn er róman-
tísk spennusaga eftir Phyllis A.
Whitney.
Barnalæknirinn er bók um hvers
kyns sjúkdóma, kvilla og vandamál
eftir breska lækninn Miriam Stopp-
ard. Handbók heimilisins er uppfletti-
rit um flest sem lýtur að heimilis-
haldi, húsráðum og viðhaldi, eftir
Barty Philips. Grillað á góðum degi
er matreiðslubók með grillréttum og
leiðbeiningum um grillsteikingu eftir
Kristínu Gestsdóttur. Ljúfmeti úr
laxi og silungi er matreiðslubók með
lax- og silungsréttum eftir Bjarka
Hilmarsson matreiðslumeistara.
Guðirnir okkar gömlu er bók um
ásatrú og norræna goðafræði eftir
Sölva Sveinsson. íslensk orðtök með
dæmum og skýringum úr nútíma-
máli er ný bók eftir Sölva Sveinsson
um íslensk prðtök, merkingu þeirra
og notkun. Íslensk-ítölsk orðabók er
fyrsta stóra bókin sinnar tegundar
sem hér hefur komið út, eftir Paolo
Turchi. íslensk-þýsk orðabók er nú-
tímaleg orðabók eftir Björn Ellerts-
son. Þijár ríkulega myndskreyttar
leiðsögubækur koma út: Lykillinn að
Austurríki, Lykillinn að Kanaríeyjum
og Lykillinn að Sviss.
Ný barnabók kemur út eftir Guð-
rúnu Helgadóttur: Litlu greyin. Ýkt
fjör í bananalýðveldinu er unglinga-
bók eftir Iðunni Steinsdóttur. Tröll
eru bestu skinn nefnist ævintýri úr
nútímanum eftir Andrés Indriðason.
Snoðhausar er saga af hressum
krökkum í nýju hverfí og sumarævin-
týrum þeirra, eftir Jón Hjartarson
leikara. Ný útgáfa Jólavísna Ragnars
Jóhannessonar með myndum eftir
Halidór Pétursson kemur út.
Þýddar barna- og unglingabækur
eru Jólaævintýri afa gamla eftir
Brian Pilkington, Leynifélagið sjö
saman leysir vandann eftir Enid Bly-
ton, Pési rófulausi á skíðum eftir
Gösta Knutsson og harðspjaldabæk-
ur með myndskreyttum sögum fyrir
ung börn. Þá kemur út Ung ást 4 —
ný bók í samnefndum unglingabóka-
flokki.