Morgunblaðið - 08.10.1998, Page 22

22 FIMMTUDAGUR 8. OKTÓBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Hundruð þúsunda Rússa lögðu niður vinnu í mótmælaskyni
jp*ÓÍÍ KOfl'lOKlWS |

h :r.-;ví|

Reuters
VERKAMENN í Moskvu gengu fylktu liði til Rauða torgsins og kröfðust þar afsagnar Jeltsíns forseta.
EIN kona, sem tók þátt í kröfugöngu í
Moskvu, hélt uppi mynd af Jósef Stalín,
fyrrverandi einræðisherra í Sovétríkjun-
um, til að lýsa þeirri skoðun sinni að lífs-
skilyrði í Rússiandi hefðu verið mun
betri fyrr á tímum.
Minni þátttaka en
spáð hafði verið
Moskvu. Reuters.
MUN færri tóku þátt í mótmælaaðgerðum
vegna ógreiddra launa og versnandi lífsaf-
komu í Rússlandi, sem verkalýðshreyfingin
og stjórnarandstaðan stóðu fyrir í gær, en
gert hafði verið ráð fyrir. Sagði talsmaður
Borís Jeltsíns, forseta Rússlands, að um
615.000 manns hefðu tekið þátt í mótmælun-
um um landið allt en skipuleggjendur sögðu
mótmælin hafa tekist vel og drógu í efa tölur
stjómvalda, sögðu margfalt fleiri hafa tekið
þátt.
„Jeltsín gerði mig
að betlara"
í öllum helstu borgum Rússlands safnaðist
fólk saman að lokinni kröfugöngu og mót-
mælti ástandi mála í landinu.
Stangast opinberar tölur um þátttöku á
hverjum stað mjög á við ágiskanir skipuleggj-
enda en Ijóst þykir að spá Alexeis Súríkovs,
varaformanns Sambands sjálfstæðra verka-
lýðsfélaga, rættist ekki. Hann leiddi í fyn-a-
dag líkum að því að 28 milljónir manns
myndu leggja niður vinnu til að mótmæla
ringulreiðinni og skortinum í landinu.
Um sjötíu þúsund manns eru talin hafa
safnast saman á Rauða torginu í Moskvu til
að krefjast afsagnar Jeltsíns. „Jeltsín gerði
mig að betlara" og „hengið Jeltsín" voru með-
al þeima slagorða sem gat að líta á kröfu-
spjöldum mótmælenda en innan veggja
Kremlar hélt Jeltsín áfram störfum sínum
eins og ekkert hefði í skorist, að sögn tals-
manna forsetans.
Lýstu mótmælin óánægju fólks með það
samfélag sem svokallaðar umbætur á mark-
aðskerfinu hafa fært því enda er staðreyndin
sú að flestir standa miklu ven- að vígi en áð-
ur. „Jeltsín er ekki höfuðatriði, að mínu
mati,“ sagði Nikolai Bal, einn skipuleggjenda.
„Eg vil bara einhvern við völd sem greiðir
okkur laun.“
Norsku fjárlögin
Hart deilt
um fækkun
frídaga
HART er nú deilt í Noregi um fjárlaga-
frumvarpið, sem stjórn Kjells Magnes
Bondeviks lagði fram á Stórþinginu í vik-
unni sem leið. Norsku blöðin slá því upp
að ef frumvarpið verður að lögum fækki
frídögum launþega um einn, barnabætur
lækki og niðurskurður á fleiri sviðum
muni koma illa við marga.
Hörðust viðbrögð hafa áform stjórnar-
innai- um að fækka lögbundnum frídögum
um einn fengið. Samkvæmt frumvarpinu
er þetta lagt til í því skyni að minnka álag-
ið á efnahagslífið og auka framleiðni.
Verkalýðsfélög hafa tekið þessu mjög illa
og hótað víðtækum aðgerðum til að verja
frídaga- og orlofsréttindi launþega.
Þar sem stjórnarflokkarnir ráða aðeins
yfir um fjórðungi atkvæða á Stórþinginu
munu þeir ekki komast hjá því að taka til-
lit til breytingartillagna stjórnarandstöð-
unnar. Thorbjörn Jagland, leiðtogi Verka-
mannaflokksins, hefur þegar lýst því yfir,
að sinn flokkur - sem er stærsti þing-
flokkurinn - muni ætla sér að hafa mest
að segja í væntanlegu fjárlagagerðarsam-
starfi við stjórnina.
Norskir fjölmiðlar segja, að komist
frumvarinð eins og það liggur fyrh- nú til
framkvæmda verði Noregur það land í
Vestur-Evrópu sem fæsta hefur lög-
bundna frídaga. Verdcns Gang skrifar að
nú þegar sé Noregur „á botninum" hvað
varðar frídaga og heildarorlof í saman-
burði við önnur Evrópulönd. Eingöngu á
Irlandi og í Belgíu hafi launafólk ekki rétt
á meira orlofi en 20 daga á ári, en eins og
er munu Norðmenn almennt eiga 21 or-
lofsdag. Lengst telst Verdens Gang til að
orlof þýzkra launþega sé, eða 30 dagar.
Skattkerfisbreytingar
Meðal annarra helztu sparnaðarað-
gerða frumvarpinu er áfonnuð hækkun
tekju- og fjármagnstekjuskatts úr 28 í
29%. Persónuafsláttur hækkai’ aftur á
móti, úr 32.600 kr. norskum í 39.100 á ári
(um 390.000 kr. íslenzkar).
Fyrirhugaðar skattabreytingar eiga
reyndar að verða til þess að skattbyrðin
léttist lítillega á fólki með meðaltekjur.
Fjármagnseigendur og fólk með tekjur
langt yfir meðallagi eru þeir sem stjórnin
hyggst þyngja skattbyrðina á.
En samkvæmt útreikningum fjölmiðla
munu þær hagsbætur sem venjulegar fjöl-
skyldm- eiga að fá með skattabreytingun-
um breytast í mínus vegna hækkana á
ýmsum gjöldum. Hækkanir á rafmagni og
olíu til húshitunar vega þar þyngst.
Göran Persson myndar nýja rflrisstjórn í Svíþjóð
Vinstrivængurinn fær
lítið fyrir sinn snúð
Kaupmannahöfn. Morgunbladið.
STJÓRNARSÁTTMÁLI, sem ekki
ber þess merki að samstarííð við
Vinstriflokkinn og Umhverfisflokk-
inn verði langvinnt, og stjórnar-
breytingar, sem ekki eru í þágu Al-
þýðuhreyfingarinnar og ESB-and-
stæðinga, er meðal þess sem tekið er
eftir er ný stjórn sænskra jafnaðar-
manna undir forsæti Göran Perssons
tekur við. Tveir nýju ráðherranna
eiga að baki hneykslismál, sem þeim
virðast nú fyrirgefin, og athygli vek-
ur að hin unga og lítt reynda Anna
Lindh, fyn’um umhverfisráðherra,
verður utanríkisráðherra. Við þing-
setningu iagði Carl Bildt, formaður
Hægriflokksins, fram tillögu um
vantraust á stjórnina, sem varla
verður samþykkt er hún kemur til
atkvæða í dag. Sem fyrr eru jafn-
margir kven- og karlráðherrar, en
tveimur ráðherrum færra en í fyrri
stjóm, alls tuttugu nú.
Stjómarsáttmálinn ber með sér að
sænska stjórnin ætlar ekki að líma
sig fasta við Vinstriflokkinn og Um-
hverfisfiokkinn, þó þeir tveh- flokkar
tryggi henni líf. Áukinn hagvöxtur er
aðalmálið, sem er annar tónn en
hljómar frá stuðningsflokkunum
tveimur. En einkum er það rík
áhersla á Evrópusamstarfið, sem
stingur í stúf við stefnu stuðnings-
flokkanna, sem báðir eru ESB-and-
stæðir. Niðurstaðan virðist því vera
að stuðningsflokkarnh’ tveir fái held-
ur lítið fyrir sinn snúð. Þetta gæti
bent til að samvinnan við flokkana
tvo endist ekki allt kjörtímabilið,
eins og stuðningsflokkarnir kröfðust,
en geta auðvitað ekki fengið neina
tryggingu fyrir.
Liðið hans Görans
„Nú er ég í liðinu hans Görans og
hæstánægð með það,“ sagði Mona
Sahlin í viðtali við sænska útvarpið í
gærmorgun, er stjórnarsetu hennar
bar á góma. Sahlin mun taka sæti
sem annar tveggja ráðherra í nýju
stóru ráðuneyti, atvinnuráðuneytinu,
sem hefur með atvinnumál og -sköp-
un að gera og kemur í stað vinnu-
markaðsráðuneytisins og atvinnu- og
viðskipta-ráðuneytisins. Sahlin lét af
störfum varaforsætis- og jafm-éttis-
ráðherra 1995 í kjölfar þess að hafa
notað gi-eiðslukort embættisins í
einkaþágu og missti um leið af þvi að
verða flokksformaður og forsætis-
ráðherra. Nú er hún aftur komin til
metorða, en segist sátt við að sitja
sem ráðherra og ekki sem forsætis-
ráðherra. Hún er fædd 1957, almennt
vinsæl en óvinsæl í verkalýðshreyf-
ingunni fyrh- skeleggar skoðanir.
Björn Rosengren samráðherra
Sahlin hefur verið landshöfðingi í
Norðurbotni við miklar vinsældir.
Hann er fæddur 1942, komst til met-
orða innan sambands opinbeira
starfsmanna, en þurfti að hætta sem
formaður þess 1994 eftir að því var
rótað upp að hann hefði heimsótt
klámklúbb í Mílanó kvöld nokkurt
1991 og látið senda sam-
bandinu reikning upp á
tæpar 600 þúsund ís-
lenskar krónur fyrir
kvöldið. Með aðstoð lög-
fræðings tókst honum
að fá reikninginn niður í
um 60 þúsund íslenskar
krónur og greiddi hann
svo sjálfur, en skaðinn
var skeður. Hann hætti
en varð landshöfðingi
rúmu ári síðar, en það
er pólitísk útnefning og
mikil virðingarstaða.
Þegar Persson kynnti
þessa ráðherra sína
sagðist hann ekki óttast
ný hneykslismál af
þeirra hálfu, því þau
hefðu bæði hlotið þunga
lexíu.
Bæði Rosengren og Sahlin hafa
frjálslyndar skoðanh’ á atvinnumál-
um, sem lítt eru í samræmi við skoð-
anir sænska verkalýðssambandsins.
Utnefning þehra þykh’ því til marks
um að Persson vilji forðast í lengstu
lög að láta Vinstriflokkinn og verka-
lýðshreyfinguna þoka sér of langt til
vinstri.
Það fór undrunarkliður um þing-
heim þegar Persson tilkynnti að nýi
sænski utanríkisráðherrann héti
Anna Lindh. Þessi 41 árs fyrrver-
andi umhverfisráðherra á tvö börn, 4
og 8 ára. Hún þótti standa sig vel
sem umhverfisráðherra, en enginn
hafði spáð henni utanríkisráðherra-
stólnum, því hún hefur
hvorki verið áberandi í
stjórninni eða flokknum.
Hún er mjög jákvæð í
garð Evrópusamstarfs-
ins og sér það sem hlut-
verk sitt að skýra gildi
þess fyrh’ hinum ESB-
torti-yggnu löndum sín-
um, ekki síst eigin
flokksmönnum. Lena
Hjelm-Wallén, fyrrum
utanríkisráðherra, verð-
ur nú varaforsætisráð-
herra.
Ljóst að vantrausts-
tillagan verður felld
Við þingsetningu til-
kynnti Carl Bildt að
hann legði fram van-
trauststillögu til að undirstrika
hversu ólýðræðislegt það væri að
ekki færu fram opnar stjórnarmynd-
unarviðræður, efth’ kosningahrak;
farh’ Jafnaðarmannaflokksins. í
samtölum við fréttamenn þvertók
Bildt fyrh’ að þetta væri einhvers
konar herbragð til að treysta sig í
sessi sem stjórnarandstöðuleiðtogi.
Ljóst er að vantraustið verður fellt,
þegar það verður borið upp í dag,
því þó jafnaðarmenn hafi aðeins 131
af 349 þingsætum munu Vinstri-
flokkurinn og Umhverfisflokkurinn
verja stjórnina falli. Miðflokkurinn
hefur boðað að hann sitji hjá og
Lennart Daléus gagnrýndi Bildt
fyrir tiltækið.
GÖRAN Persson,
forsætisráðherra
Svíþjóðar.