Morgunblaðið - 20.07.1999, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 20.07.1999, Blaðsíða 22
22 ÞRIÐJUDAGUR 20. JÚLÍ 1999 MORGUNBLAÐIÐ ERLENT Þrjátíu ár eru liðin frá því að maðurinn steig fæti á tunglið IDAG eru 30 ár liðin frá því að fyrsta mannaða geimfarið lenti á tunglinu og Neil Armstrong tók „risastórt skref fyrir mannkyn- ið" með því að verða fyrstur manna til að stíga þar fæti. „Mikilvægasta afrek Apollo var að sýna að mannkynið er ekki hlekkjað að eilífu við þessa plánetu," sagði Armstrong á föstu- dag þegar hann minntist þess ásamt nokkrum öðrum bandarísk- um geimförum að þrír áratugir eru liðnir frá því Apollo 11 var skotið á loft. „Framtíðarsýn okkar nær lengra en þetta og möguleikar okk- ar eru ótakmarkaðir." Geimfararnir létu ennfremur í ljós óánægju með að Bandaríkja- menn skyldu ekki stefna að því að senda fleiri mönnuð geimför til tungslins eða senda menn til mars - að börn skuli nú læra um geimferð- ir í sögutímum en ekki vísindatím- um. Sairieinaði þjóðina Armstrong hefur forðast sviðs- ljósið og sjaldan komið fram opin- berlega frá því hann komst á spjöld sögunnar með því að ganga fyrstur manna á tunglinu. Geimfarinu Apollo 11 var skotið á loft frá Kennedy-geimferðamiðstöð- inni miðvikudaginn 16. júlí 1969 og það lenti á tunglinu fjórum dögum síðar. Um borð voru Armstrong, Edwin Aldrin, er steig fæti á tunglið „Sýndi að mannkynið er ekki hlekkjað við þessa plánetu" Reuters BANDARÍSKIR geimfarar á blaðamannafundi í tilefni af því að 30 ár eru Iiðin frá því fyrsta mannaða geimfarið lenti á tunglinu. Þeir eru, frá vinstri: Neil Armstrong, Edwin Aldrin, sem voru báðir í Apollo 11, Gene Cernan (Apollo 17) og Walter Cunningham (Apollo 7). nokkrum mínútum á eftir Arm- strong, og Michael Collins, sem var í stjórnhylki geimfarsins meðan fé- lagar hans notuðu lendingarfarið, Örninn, til að komast til tunglsins. Um milljón manna safnaðist sam- an á vegunum og ströndinni í grennd við geimferðamiðstöðina til að fylgjast með þessu sögulega geimskoti átta árum eftir að John F. Kennedy Bandaríkjaforseti skýrði frá áformunum um að senda menn til tungslins og koma þeim aftur til jarðar. Bandaríkin voru á þessum tíma plöguð af félagslegri ólgu og deilum um Víetnamstríðið en tunglför Apollo 11 sameinaði þjóðina. Fólk út um öll Bandaríkin og allan heim sat límt við sjónvarpstækin þegar áhöfn geimfarsins gerði það sem áður var talið ómögulegt. „Þetta er lítið skref fyrir mann, en risastórt skref fyrir mannkynið," sagði Armstrong þegar hann lenti á tunglinu. Armstrong sagði þegar hann rifj- aði þennan sögulega atburð upp að á þessum tíma hefði hann talið að 90% líkur væru á því að áhöfnin myndi snúa aftur til jarðar heil á húfi og 50% líkur á því að lendingin tækist. „Þetta var líklega mesta einstaka tilraun mannkynsins, örugglega á okkar tímum og ef til í sögu alls mannkynsins," sagði Gene Cernan, sem var sendur til tunglsins með ApoUo 17 árið 1972. Ottuðust að geimfarið kæmist ekkitiljarðar Bandarísk stjórnvöld birtu nýlega skjal úr Hvíta húsinu þar sem fram kom hvernig bregðast ætti við þeim möguleika að ekki yrði hægt að skjóta tunglfarinu á loft og tengja það stjórnhylkinu eftir lendinguna. Samkvæmt skjalinu áttu Armstrong og Aldrin annaðhvort að svipta sig lífi eða deyja hægum dauðdaga. Geimfararnir áttu þá að „rjúfa fjar- skiptasambandið" við stjórnstöðina í Houston og „deyja í þögn". William Safire, ræðuritari Ric- hards Nixon Bandaríkjaforseta, skrifaði skjalið. Það minnir á hversu hættuleg ferðin til tungslins var og sýnir að NASA geimrannsókna- stofnun Bandaríkjanna, og embætt- ismenn í Hvíta húsinu óttuðust að eitthvað gæti farið úrskeiðis. Fyrsti áning- arstaðurinn í geimferðum Lending geimfars á tunglinu í júlí 1969 er oft talin með merkari atburðum tuttugustu aldarinnar, enda var um eftirminnilegt af- rek að ræða. Bragi Þ. Olafsson sagnfræði- nemi segir forvitnilegt að kanna hvernig fólk leit á þennan viðburð á sínum tíma. HER VERÐA teknar saman nokkrar athyglisverðar vangaveltur sem birtust á síðum íslenskra dagblaða á meðan á tunglferðinni stóð. Umfjöllun um ferðina fékk mikið pláss í fjölmiðlum landsmanna, og oft voru stór orð lát- in falla sem mörkuðust líklega frekar af hátíðleikablæ heldur en af fullri alvöru. Á þann hátt var fjallað um ferðina í Lesþók Morgunblaðsins þann 16. júlí, sem var brottfarardag- ur geimfaranna. Þar voru vonir bundnar við að mannkynið gæti í sameiningu bætt lifskjörin hér á jörðu niðri fyrst hægt væri að senda mann til tunglsins. Talað var um „tunglaldarkynslóðina" og vonast til að „þær 7.000 mUljónir manna sem lifa munu um næstu aldamót búi við mannsæmandi aðstæður, e'n hvorki við eitrað loft, spUlt vatn né hroll- vekjandi hungur." Morgunblaðið vitnaði í orð Lyndon B. Johnson frá árinu 1963 sem voru í svipuðum tón: „Tunglið er nú á dögum aðalmarkmið okkar, en í framtíðinni verður það aðeins áning- arstaður geimfara. Ég trúi því statt og stöðugt, að þróun geimaldar leiði til lengsta og mesta blómaskeiðs mannkyns - tímabils allsnægta og velmegunar mannsins." Pöntuðu far til tunglsins Daginn eftir mátti sjá einkenni- lega fyrirsögn á forsíðu Tímans: „Nokkrir íslendingar hafa pantað far til tunglsins." í frétt blaðsins kom fram að fjórir eða fimm íslend- íngar höfðu pantað far til tunglsins hjá Pan American flugfélaginu, sem fara átti á árunum 1980-1990. Ann- ars vegar var hægt að fara hringferð um tunglið, en hins vegar var hægt að lenda á tungUnu, sem kostaði þó mun meira en hringferðin. í lok fréttarinnar stóð: „Má búast við miklum kipp í pantanir ef tungllend- ing Armstrong og félaga fer að ósk- um". Seinna kom þó í Ijós að þetta uppátæki Pan Am var hugsað sem hálfgert grín. Fleiri blöð fóru á stúfana í leit að þessum íslensku geimförum. í Al- þýðublaðinu 18. júlí kom fram að fyrsti íslenski farþeginn væri númer 7465 á lista Pan American yfir vænt- anlega tunglfara, en nafn hans fékkst ekki gefið upp. Daginn eftir ræddi blaðamaður blaðsins við Hjálmar Sveinsson verkfræðing, sem lýsti ferðinni fyrir hlustendum útvarpsins. Hann var meðal annars inntur eftir því hvort hann hefði pantað farið hjá Pan Am. Hjálmar neitaði því en taldi jafnframt að það yrði ekki fyrr en árið 2001 sem al- mennar tunglferðir hæfust! Tunglið og Majorka Þann 20. júlí, eða aðfaranótt mánudagsins 21. júlí að íslenskum tíma, var lent á tunglinu, og miklu bleki var varið í stórt letur á forsíð- um dagblaðanna af þessu tilefni. Menn virðast hafa verið bjartsýnir á framtíð geimferða, því að í Alþýðu- Reuters EDWIN E. Aldrin að störfum á tunglinu í júlí 1969 þegar fyrsta mannaða geimfarið var sent til tunglsins. blaðinu daginn eftir var talið að eftir nokkra áratugi yrði maðurinn heimavanur á tunghnu, og það þætti ekki merkUegra að fara til tunglsins, heldur en nú væri að skreppa til „Majörku". Menn beindu augum sínum lengra út í himingeiminn þegar þessum merka áfanga var náð. Þriðjudaginn 22. júlí skýrði Morgunblaðið frá því að NASA væri að skipuleggja mann- aða geimferð til Mars sem fara átti árið 1985. Fleiri framtíðarspár mátti sjá í blaðinu þennan dag: „Enn sem komið er, getur enginn sagt fyrir um, hve ört mannkynið muni dreifast út um sóikerfið, eða hve langt könnunin kann að ná. Með kjarnorkuknúnum geimförum, sem hljóta að koma, verður unnt að ná til allra plánetanna. Eftir eina öld mun barnabörnum okkar finnast Plútó nálægari en öfum okkar og ömmum þótti heimskaut jarðar vera á sínum tíma. Um það leyti verður áreiðan- lega búið að koma upp stóðvum á helztu hnöttum sóikerfisins. Margar þeirra verða með sjálfvirkum útbún- aði, sem krefst ekki viðhalds né elds- neytis nema með löngu millibili. En aðrar verða með föstu starfsliði og vaxa smám saman upp úr því að vera aðeins vísindalegar stöðvar. Að lok- um gætu þær orðið sjálfum sér nóg- ar og jafnvel sjálfstæð samfélög." Vísir fjallaði einnig töluvert um tungllendingu sama dag, og ræddi við þjóðkunnugt fólk um þýðingu tunglendingarinnar. Meðal þess var Halldór Laxness sem sagði að þessi lending hefði ekki mikla þýðingu fyr- ir skáldin. „Væri ég skáld, þá væri þetta það síðasta sem ég myndi yrkja um". Fyrir og eftir tungl Þann 24. júlí lentu geimfararnir heUu og höldnu á Kyrrahafinu. Blöð- in héldu umfjöllun sinni áfram, og í Morgunblaðinu skrifaði Steingrímur Sigurðsson listmálari og rithöfundur áhugaverða grein frá Flórída. Hann sagði: „Nú er farið að tala hér um gamla dagatahð. Menn segja að tungldagurinn hafi komið upp á sunnudaginn 20. júlí anno domini 1969 samkvæmt gamla kalendarn- um, en raunverulega hafði það verið fyrsti dagurinn árið eitt samkvæmt nýja dagataUnu. Hér í Bandaríkjun- um hefur orðið sprenging í lífi manna, en jákvæð fyrir sálarlífið og hugsunarháttinn. Því er spáð, að fólk fari að hugsa öðruvísi og lífsskynið verði háleitara og óeigingjarnara. Það er verið að byrja á nýju alman- aki. Ef þessi kynslóð snýr dagatahnu ekki til baka, munu afkomendurnir verða til þess, eða svo er almennt taUð. Nú verður byrjað á öUu aftur. Runnin er upp ný öld fyrir mannkyn. Maðurinn hefur brotið sér leið út í alheiminn." Sama dag segir í Morgunblaðinu að sjö „Hólasveinar" hafi pantað far með fyrstu ferð Flugfélags íslands til tunglsins þegar að því kæmi! Þeir voru nafngreindir: Hjörvar Jóhanns- son, Konráð Jónsson, Sigurður Björnsson, Hjálmar Jónsson, Lárus Einarsson, Amundi Gunnarsson og Hólmgeir Pálsson. Þann 26. júU birti Morgunblaðið grein þar sem tekin voru saman orð frægra manna sem látin voru falla í tilefni ferðarinnar. Menn eins og Charles Lindbergh, Dalai Lama og Henry Ford voru fengnir til að tjá sig. Flestir lýstu yfir ánægju yfir þessari framkvæmd og litu með björtum augum á tækniþróun næstu ára. Orð listmálarans Pablos Picassos stungu þó í stúf: „Ég læt þetta sem vind um eyru þjóta, hef enga skoðun á því og kæri mig koll- óttan."
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.