Morgunblaðið - 12.10.2000, Blaðsíða 60

Morgunblaðið - 12.10.2000, Blaðsíða 60
,60 FIMMTUDAGUR 12. OKTÓBER 2000 MORGUNBLAÐIÐ UMRÆÐAN GREINARGERÐ Danskt „nei" gæti þýtt íslenskt, já" NÚ hafa Danir hafn- að aðild landsins að evrópska myntkerfinu og upptöku evrunnar í stað gömlu dönsku krónunnar. Úrslitin voru mun skýrari en flestir áttu von á og . skoðanakannanir ' bentu til. Danir, ásamt Bret- um, hafa allt frá inn- göngu í Efnahags- bandalag Evrópu árið 1973, fyllt flokk efa- semdarmanna um „æ meiri samruna" eða „ever closer union" eins og það er kallað á máli Sambandsins. Þeir hafa viljað halda í ýmsa danska sérvisku, rétt eins og Bretar hafa brugðist ókvæða við auknum vilja Evrópusam- bandsins til að setja þeim nýja staðla - t.d. kíló og lítra í stað gömlu „heim- sveldis"-eininganna, punda og gall- ona. Frægasta atvikið þar til nú í tregðusögu Dana er auðvitað höfnun þeirra á Maastricht-samkomulaginu í júní 1992. Sú þjóðaratkvæða- greiðsla hafði mikil áhrif á sálarlíf stjórnenda Evrópusambandsins og sýndi þeim fram á að aukinn samruni var ekki eitthvað sem gat haldið áfram sjálfkrafa að eilífu. Atkvæða- greiðslan í Frakklandi um Maast- richt-sáttmálann, sem Mitterrand boðaði til eftir að úrslitin í Dan- mörku lágu fyrir var annað áfall fyr- ir samrunasinna, þar sem hún Magnús Árni Magnússon vannst á einu prósenti. Það var orðið ljóst að fólkið hafði verið skilið eftir í Evrópuumræð- unni og það var fúst til að sýna valdhöfum gremju sína á þennan hátt. Atkvæðagreiðslan í Danmörku nú gæti haft viðlíka áhrif og sú um Maastricht 1992. Þrátt fyrir kokhreysti for- ystumanna Svía og Breta er nánast öruggt að ekkert verður úr því að þær þjóðir taki upp evruna á næstu árum. Ásjóna Evrópusam- runans verður að breytast - ekki er lengur mögulegt að ganga út frá því sem reglu að öll ríki haldi sama hraða í samrunanum - fjölþrepa Evrópusamband hlýtur brátt að verða að viðurkenndum veruleika. Ástæður tregðu Norðurlandabúa og Breta til Evrópusamruna eiga sér afar djúpar menningarlegar for- sendur og má færa rök fyrir því að þær nái allavega ein 500 ár aftur í tímann; til siðaskipta. Þá var ritning- in þýdd á þjóðtungur og vísir að þjóðríkjunum varð til. Mótmælenda- lönd náðu af þessum sökum fljótt yf- irburðum í almennu læsi, þar eð menn þóttu slappkristnir ef þeir gátu ekki lesið Biblíuna sér til gagns - og þessi staðreynd olli því að mót- mælendaþjóðir þróuðust hraðar í átt til lýðræðis og almennrar menntun- ar - og í kjölfarið velmegunar - en BSXIDVJUÍPID l www.lirk.no I NKKi-NorskíiÍkskringkasttog Heimildamyndir, skemmtiþættirog bamaefnlá daginn. Framhatdsþættir, fréttir, íþróttir, skemmtlþættir og kvikmyndir á kvöldin. /0 SOFIES VERDEN ÞÆTTIR BYCCOIR A METSÖLUBÓK JOSTÍIN CAARDCR A FIMMTUDÓCUM KL 18:00 Unglingsstúlkan Sofiefær undarlegt bréfþar sem spurt er. Hver ert þui Þetta er upphafið á tímaferðalagi hennar ígegnum sögu heimspekinnar þar sem hún hittir marga af þekktustu hugsuðum mannkynssögunar. Hver ev ,VERÖLD SOFFÍWÁ NRKi \>i>? Tilloka októbermánaðar Ýerðurmýjasta vfðbót '¦; Breiðvarpsíns, 6 norrænar stbðyar, íop'mm dagskrá . hjáþeim sem tengdír eru breiðbandinu. Þessar stoðvar eru allar þekktdrfyrir vandað afpfeyingar; íþrátta-, frétta- og menningarefni djg erufrábær kosturfyrir alla þá sem viljafylgjast með frændum vorum á NorðurlSndúnum. Mynt Hið danska „nei" við evrunni, segir Magnús Árni Magnússon, gæti kallað á þróun innan Evrópusambandsins -----------------------------------------------------7----------------------- sem gæti verið Islend- ingum mjög að skapi. hinir katólsku nágrannar þeirra. Þegar svo kirkjan og kristnin fóru að missa tökin á huga almennings þá tók þjóðin og þjóðríkið að vissu leyti við hlutverki hennar sem sameining- artákn. Þó svipaðar forsendur séu í raun fyrir hendi í Þýskalandi, þá eru Þjóð- verjar enn svo sárþjakaðir af sektar- kennd yfir morðæðinu sem rann á þá í síðari heimsstyrjöldinni að þeir hafa viljað skipa sér í fararbrodd samrunasinna frekar en að eiga á hættu að vera sakaðir um tilhneig- ingar til þjóðernishyggju. Sú staðreynd sem blasir við stjórnendum Evrópusambandsins er engu að síður sú að innan þess eru heilu þjóðirnar sem telja það ekki sjálfsagt að „þjóðríkin" séu að líða undir lok. Þetta er staðreynd sem Evrópusambandið verður að viður- kenna ef tilveru þess á ekki að vera ógnað af sífelldum vonbrigðum yfir andstöðu við „æ meiri samruna". Þess vegna gæti hið danska „nei" við evrunni kallað á þróun innan Evrópusambandsins sem gæti verið okkur íslendingum, sem klárlega fyllum efasemdarflokkinn, mjög að skapi. Marglaga Evrópusamband, sem byggist á virðingu fyrir hinum mikla fjölbreytileika Evrópu og við- urkennir þjóðlega sérvisku sem já- kvætt afl í æ minhkandi heimi, er Evrópusamband sem við íslending- ar eigum mikið erindi í. Höfundur er hagfræðingur. 01 HELLUSTEYPA JVJ Vagnhöfða 17 112 Reykjavik Sími: 587 2222 Fax: 587 2223 Gerið verðsamanburö Tólvupóstur: sala@tiellusleypa.is Glæsilegir borðlampar Mörkinni 3, sími 588 0640 Opið mán.-fös. frá kl. 12-18. Lau.frákl. 11-14 MARKMIÐIN NÁÐUST OG VEL ÞAÐ Magnús Oddsson, veitustjóri á Akranesi, hefur sent frá sér greinargerð um breytt skipulag bæjarsjóðs og Akranesveitu. í INNGANGI greinargerðarinn- ar, segir Magnús Oddsson m.a, að meiri hluti bæjarstjórnar Akraness hafi samþykkt á bæjarstjórnarfundi hinn 26. sept. sl. breytt skigulag bæjarsjóðs og Akranesveitu. I því felist m.a. að bæjarráð fer með stjórn Akranesveitu, stjórn Akra- nesveitu er lögð niður, fjárreiður og bókhald Akranesveitu flyst á bæjar- skrifstofuna og starf byggingafull- trúa verður sameinað tæknideild veitunnar, bæjarstjóri verður fram- kvæmdastjóri Akranesveitu og starf veitustjóra er lagt niður. Magnús segir: „Meirihluti bæjarstjórnar sam- þykkti jafnframt á sama bæjar- stjórnarfundi að segja upp ráðning- arsamningi mínum, en ég hef verið talsmaður þess að fyrirtækinu þurfi að breyta til að mæta breyttum tím- um og þá sér í lagi boðuðum breyt- ingum á rafmagnssviði, en á því sviði mun verða tekin upp frjáls samkeppni í samræmi við tilskipun Evrópusambandsins um innri mark; að fyrir raforku og samkeppni. I þessari grein mun ég ekki fjalla um skoðanamun minn og meiri hluta bæjarstjórnar, en vil gera stuttlega grein fyrir hvernig hafi gengið að ná þeim markmiðum, sem sett voru þegar uppskipti voru gerð á orku- fyrirtækjum í Borgarfirði á fyrri hluta árs 1996. Um leið og ég hætti í starfi mínu sem veitustjóri Akranesveitu hætti ég einnig sem framkvæmdastjóri Andakílsárvirkjunar og fram- kvæmdastjóri Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar. Fyrirtæki þessi eru svo nátengd að ég tel eðlilegt að fjalla um þau í einni og sömu grein- argerð, sem ég hef þegar sent bæj- arráði." Greinargerðin Akranesveita tók til starfa hinn 1. janúar 1996, þegar sameinuð voru í eitt fyrirtæki Rafveita Akraness, Vatnsveita Akraness, fráveitan á Akranesi og dreifikerfi Hitaveitu Akraness og Borgarfjarðar. Jafn- framt sameinaðist tæknideild bæj- arins og áhaldahúsið Akranesveitu. Um mitt ár 1996 eignaðist Akra- nesbær Andakflsárvirkjun að fullu, en fram að uppskiptum höfðu Akur- nesingar átt 33% eignarhlut í virkj- uninni. HAB starfaði áfram nánast sem heildsölufyrirtæki með smásölu í nágrenni aðveituæðarinnar og án starfsmanns, en reksturinn falinn Akranesveitu og Hitaveitu Borgar- ness með þjónustusamningum. Staðan við stofnun Akranesveitu Ástæða breytinganna var tvíþætt: Annars vegar fjárhagsvandi Hita- veitu Akraness og Borgarfjarðar (HAB). í árslok 1995 námu erlendar skuldir HAB 1.827 mkr. og skuldir Undirbúningsfélags Orkubús Borg- arfjarðar (UOB) námu 455 mkr., en þær skuldir voru komnar frá HAB. Eiginfjárstaða HAB var neikvæð um 766 mkr. og eiginfjárstaða UOB neikvæð um 455 mkr. Tap hafði ver- ið á rekstri fyrirtækisins árlega um tugi milljóna kr. og neikvæða eigin- fjárstaðan hélt áfram að aukast ár frá ári (tap 1995 nam 34 mkr. og tap 1994 nam 61 mkr.). Samtals námu skuldirnar 2.282 mkr. og samtals var eiginfjárstaðan neikvæð um 1.221 mkr. Við uppskiptin 1996 urðu eftir hjá HAB skuldir að upphæð 1.099 mkr. og Akranesveita og Andakílsár- virkjun tóku við skuldum að upp- hæð827mkr. Hin ástæða breytinganna var hátt verð á heita vatninu til íbúa á svæð- inu, en verðið var eitt hið hæsta á landinu og var svo hátt að talið var að það hamlaði aðflutningi fólks og stæði í vegi fyrir eðlilegri byggða- þróun. Skuldir í árslok 1999 I árslok 1999 eða fjórum árum síðar var staðan þessi. • Skuldir HAB voru komnar niður í 854 mkr. og höfðu lækkað um 245 mkr. • Skuldir Akranesveitu og Anda- kflsárvirkjunar eru komnar niður í 728 mkr. Hafa verður í huga að á árinu 1998 var tekið nýtt lán að upphæð 60 mkr., vegna fram- kvæmda við rafstreng frá tengi- stöðinni við Brennimel. Sé tekið tillit til þessa verkefnis hafa skuldirnar lækkað um 159 mkr. • Samtals hafa skuldir fyrirtækj- anna þriggja lækkað um 404 mkr. á fjórum árum. • í fyrrnefndum tölum eru skuldir ekki uppreiknaðar til sama verð- lags eins og títt er, þegar skulda- staða er borin saman milli ára. Ef skuldirnar eru færðar til verð- lags í árslok 1999 hafa skuldir HAB lækkað úr 1.220 mkr. í 854 eða um 366 mkr. Skuldir Akra- nesveitu og Andakílsárvirkjunar lækkaði úr 918 mkr. í 728 mkr. eða um 190 mkr. og sé tekið tillit til lánsins vegna fyrrnefnds jarð- strengs nemur lækkunin 250 mkr. Samtals er þetta raunlækk- un á skuldum allra fyrirtækjanna um 616 mkr. á fjórum árum. Samanburður við áætlanir Þegar fyrirtækin tóku til starfa í breyttri mynd gerði ráðgjafarfyrir- tækið Nýsir áætlun fyrir HAB um niðurgreiðslu lána og sjóðsstreymi og var það gert að kröfu fulltrúa ríkisins í viðræðunum. Samsvarandi áætlun var gerð fyrir Akranesveitu. Áætlanir þessar voru markmið, sem reyna átti að ná. A það skal bent að ekki voru menn á þeim tíma bjart- sýnir á að þessum markmiðum yrði náð og í samkomulagi frá 8. des 1995 er kveðið á að verði skuldir HAB meiri en 900 mkr. uppreiknað með byggingavísitölu í árslok 2000 muni ríkissjóður yfirtaka 75% þeirr- ar fjárhæðar er umfram stendur. Við samanburð þessara áætlana og niðurstöður ársreikninga fyrir árið 1999 sést eftirfarandi: • Skuldir HAB áttu samkv. áætlun að vera 890 mkr. en voru 854 mkr. • Sjóðseign HAB átti samkv. áætl- un að vera 19 mkr. en var 62 mkr. • Skuldir Akranesveitu og Anda- kflsárvirkjunar áttu samkvæmt áætlun að vera 712 mkr. en voru 728 mkr., þegar búið var að bæta við 60 mkr. viðbótarláni vegna verkefnis (strengs frá Brenni- mel), sem ekki var í áætluninni. Skuldir eru því í raun 44 mkr. .. lægri en áætlun gerði ráð fyrir. • Sjóðseign Akranesveitu og Andakflsárvirkjunar átti að vera samkvæmt áætlun 1 mkr. en var 45mkr. Til viðbótar við það sem að fram- an segir má benda á eftirfarandi: • Eiginfjárstaða HAB varð í fyrsta sinn jákvæð á árinu 1998 og í árs- lok 1999 er hún orðin jákvæð um 62mkr. • Orkufyrirtækin þrjú skiluðu öll hagnaði á síðasta ári. Hagnaður Akranesveitu nam 14,8 mkr., hagnaður Andakflsárvirkjunar
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.