Dagblaðið Vísir - DV - 04.12.1999, Blaðsíða 46

Dagblaðið Vísir - DV - 04.12.1999, Blaðsíða 46
ikarkafli LAUGARDAGUR 4. DESEMBER 1999 Prins eða pappírstígur? DV gluggar í bókina sem var skrifuð í óleyfi um umdeildasta mann Islands í nýútkominni bók Guðna Jó- hannessonar sagnfræðings um Kára Stefánsson og íslenska erfðagrein- ingu kemur margt fróðlegt fram um umdeildasta mann íslands sem gæti orðið landsins rikasti maður ef draumar hans um skráningu ÍE á amerískum hlutafjármarkaði ná að rætast. Sennilega er Kári Stefánsson skýrastur í vitund þjóðarinnar þeg- ar skrifað var undir risasamning ís- lenskrar erfðagreiningar við sviss- neska lyfjarisann Hoffmann- LaRoche. Athöfnin fór fram í Perlunni mánudaginn 2. febrúar 1998. Kári mundaði pennann fyrir hönd tE en Jonathan Knowles fyrir Hoffmann-LaRoche. Milli þeirra sat Davíð Oddsson forsætisráðherra. í baksýn stóð brosmildur hópur starfsfólks íslenskrar erfðagreining- ar og blossar fréttaljósmyndaranna skullu á þeim eins og stjörnuhrap. ¦ Það sem Davíð lagði til málanna fyr- ir utan það að vera nokkurs konar siðameistari þessarar hátíðlegu at- hafnar, var aö hann lofaði að ríkis- stjórn íslands myndi gera allt sem í hennar valdi stæði til þess að hjálpa íslenskri erfðagreiningu og Hoffman-LaRoche að ná markmið- um sinum. Kári og Davíð plötoðo þegoaoa Þeir Davíð og Kári voru saman i Menntaskólanum í Reykjavik seint á sjöunda áratugnum og mynduðust talsverð tengsl milli þeirra. Kári var þá í fylkingarbrjósti þeirra stúd- enta sem þóttu hvað róttækastir og það má segja að hann og Davíð hafi blekkt þegna sína þegar Davíð bauð sig fram til embættis inspector scholae, forseta Framtíðarinnar fyr- ir hönd „kommaklíkunnar". Þeirri kliku stýrði Kári og var framboðinu var stefnt gegn ættarveldi „yfirstétt- arinnar" i Framtíðinni en mótfram- bjóðandí var Þorvaldur Gylfason Gíslasonar og mátti hann lúta í gras gegn Kára og Davíð. Kári hefur síð- ar lýst eftirleiknum svo að Davíð hafi varpað sauðargærunni líkt og Castró og ekki reynst vera sá Kári Stefánsson, stofnandi ís lenskrar erf&agreiningar, er einn umdeildasti maöur sinnar sam- tíöar. Nú er komin út bók um hann og fyrirtækíö sem er rituö óþökk hans. vinstri róttæklingur sem hann lést vera í kosningabaráttu. Kári lék keisarann Leiðir þeirra félaga skárust einnig í víðfrægri sýningu Herranætur veturinn 1968-69 þar sem Davíð lék Bubba kóng í samnefndu leikriti. Þetta hefur oft verið rifjað upp þegar menn hafa viljað draga líkingu milli konungshlutverks Davíðs i menntaskóla og leiðtogahlut- verks hans í lifinu. Það vita færri að Kári Stefánsson lék einnig í Bubba kóngi og fór þar með hlutverk Rússakeisara sem að lokum svipti Bubba kóng veldissprotanum. Kári fékk þann dóm fyrir túlkun sína á einvald- inum að hann væri „afkáralegur en ofurhlýlegur." Þannig er greinilega margt líkt með þeim félögum Davíð og Kára og þegar þeir sátu i Kringl- unni hlýtur þeim að hafa verið hugsað til þeirra gömlu góðu daga þegar þeir deildu og drottn- uðu i Menntaskólanum í Reykja- vík. Bækur í leyfisleysi um báða Það er enn eitt sem Kári og Dav- íð eiga sameiginlegt og eru einu ís- lendingarnir sem geta hreykt sér af þvi. Um þá báða hefur verið skrifuð bók eða ævisaga án þeirrar sam- vinnu eða samþykkis. Davíð varð talsvert á undan þegar Eiríkur Jónsson blaðamaður reit ævisögu hans í leyfisleysi árið 1989. Sú bók sem hér er vitnað til um Kára eftir Guðna Jóhannesson sagnfræðing er 10 árum seinna á ferðinni. í bókinni Kári í jötunmóð er gerð dálítil tilraun til að komast undir skrápinn á persónunni Kára Stef- ánssyni og vitnað til ýmissa skólafé- laga hans. Af því má ráða að Kári hafi veríð strlðinn svo jaðrar við ill- kvittni og uppivóðslusamur í skóla, frekur og Hálfgerð idjót í læknadeild Kári situr á milli Daví&s Oddssonar forsætisrá&herra og fulltrúa svissneska lyfja- fyrirtækisins Hoffman-La Roche þegar samstarfssamningur ÍE og Hoffman var undirrita&ur í Perlunni. Kári og Davíö bröllu&u margt saman f MR. fylginn sér og hrokafullur. Hann þótti og þykir skemmtilegur sögu- maður, „hæfilega lyginn, kann að fylla í eyðurnar", gæddur talsverðri sköpunargáfu sem hefur birst í ljóð- um, lausavísum og drögum að skáldsögu. Jú, endilega læknir Kári Stefánsson yarð stúdent vor- ið 1970 og hefur ítrekað sagt söguna af því að hugur hans hafi alls ekki staðið til þess að læra læknisfræði. Skráning hans í læknadeild varð með þeim hætti að hann sat með Stefáni Karlssyni, vini sínum, að sumbli og entist samdrykkja þeirra fram undir morgun. Stefán sagði Kára að hann færi í bítið upp í Há- skóla til að skrá sig í læknadeild. - Kemur þú ekki með? - Jú, endilega, svaraði Kári og ör- lóg hans voru ráðin. Kári klári berst við læknadeildina stinn þegar Kári vildi fá undanþágu til þess að taka próf hjá Margréti þótt hann hefði ekki lokið tilskyld- um verklegum áfanga. Deilur þess- ar fóru um borð félags læknanema og alla leið til Háskólaráðs. Að lok- um fékk Kári vilja sínum framgengt og tók sérpróf á Þorláksmessu en Margrét vék sér undan því að prófa hann sjálf. Þetta mun hafa verið í eina skiptið á 40 ára ferli Margrétar sem hún lenti í slíkum kröggum með nemanda. Aftur lék Kári sama leikinn í lok námsins þegar hann mætti ekki í verklegan áfanga en vildi fá að taka próf engu að síður. Hann dúxaði með því að fá 8,5 en fékk í kaupbæti talsverðar óvinsældir skólafélaga sínna sem mislíkaðí sérstaða hans og sérviska. Þarna staðfesti Kári hve harður námsmaður hann er enda gæddur „storkandi gáfum" eins og Jóhann Axelsson, læknir hefur sagt. Gáfur draga fram hroka í fari sumra enda var Kári stundum auknefndur „klári" í sérstökum tón í menntaskóla. Kári hefur síðar sagt að læri- meistarar hans í læknadeild hafi verið vonlausir í besta falli „hálf- gerð idjót". Svo virðist sem þarna hafi Kári sýnt sínar verstu hliðar og lagt á þessum námsárum grunninn að andstöðu læknastéttarinnar við síðari tima áformum hans um gagnagrunn og framfarir. Margir þeirra sem fara mest gegn íslenskri erfðagreiningu voru samtíða höfuð- paurnum í skóla og hafa engu gleymt. Síðustu og mikilvægustu undan- þáguna fékk Kári síðan eftir loka- próf þegar hann fékk að sleppa við héraðsþjónustuna sem hefur verið og er ómissandi þáttur í menntun ungra lækna á íslandi þótt það sé fremur óvinsælt. Þessa undanþágu veitti landlæknir 1977 til þess að Kári kæmist i tæka tið til náms í Bandaríkjunum en gegn loforði um að Kári lyki héraðsþjónustu þegar að loknu sérnámi. Þessir svardagar voru undirritaðir í votta viðurvist og það eina sem Kári á eftir er að standa við loforðið. Þangað leitar Kári sem hann er kvaldastur... Kári átti glæstan feril við nám og störf í Bandaríkjunum bæði í Chicago og Harvard. Hann lærði, kenndi, stjórnaði rannsóknum og ritaði í virt tímarit eins og Nature, Science og Lancet svo nokkur séu nefnd. Þrátt fyrir alla velgengnina sótti heimþrá á hann og aðra fjölskyldumeðlimi og hann leitaði stöðugt eftir því að kom- ast í eitthvert það starf hér heima sem hann gæti sætt sig við og nýtt hæft- leika sína. Hann hefur sjálfur lýst þessu svo: „...við pössum langbest inn í um- hverfi þessa kalda, harða og blauta kletts sem heitir Island - þrátt fyrir að hér vírðist fólk ekkí gera neitt annað sér til skemmtunar en að kasta skit hvert í annað." Stríðið heldur áfram Tilraunir Kára til þess að komast heim áður en hann kom til þess að stofna Islenska erfðagreiningu ein- kennast af tveimur tilraunum sem hvorug varð til þess að afla honum mikilla vinsælda meðal starfs- bræðra sinna. Fyrra tilvikið var þegar Kári vildi 1983 fá sérfræðileyfi á íslandi í taugalækningum með taugameina- fræði sem undirgrein. Læknadeild HÍ kom í veg fyrir að hann fengi leyfi fyrir taugameinafræðinni. Það tók Kára eitt og hálft ár með sam- felldum bréfaskriftum og brigslum og verndun fúskara og hefnigirni að fá leyfið loksins i gegn. í þessu máli endurspeglaðist sú keppnisharka sem gerir allt sem Kári tekur sér fyrir hendur að baráttu upp á líf og dauða. Þetta er maður sem hrindir taflborði í gólfið ef hann er með glataða stöðu frekar en að tefla til enda. Siðara tilvikið var þegar Kári var árið 1993 ráðinn sem forstöðumaður Tilraunastöðvar HÍ á Keldum en Kári var kominn til Harvard þeg- ar þetta gerðist og sá böggull fylgdi skammrifi að hann vildi halda starfi sínu við Harvard áfram jafnframt því að reisa I Keldur úr rústum. Svo virtist
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.