Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1970, Blaðsíða 160

Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1970, Blaðsíða 160
160 FRA HALLGRIMI SCHEVING nöfn]. Hét karlmaðurinn Askur, en konan Embla, og ólst þaðan af mannkindin, sú er byggðin var gefin undir Miðgarði. - I þessari sömu Eddu eru Borssynir nefndir Óðinn, Vili og Vé. Ef vér hins vegar ber- um þetta saman við 18. vísu Vóluspár, hinn eina stað í Eddukvæðum, þar sem greint er, hvernig menn voru skapaðir og hverjir gerðu það, verðum vér þegar varir við ósamkvæmni, því að þar er sköpun manna eignuð þremur ásum, Óðni, Lóður og Hæni, en af þeim var Óðinn einn sonur Bors. I 4. vísu Völuspár eru Borssynir aftur á móti sagðir hafa skapað heiminn. Edduhöfundi hefur sennilega brugðið við það, að Völu- spá skyldi ekki láta hina sömu guði, er skópu heiminn, jafnframt skapa mennina. En einkum hefur honum þótt það harla grunsamlegt, að svo merkilegt verk sem sköpun manna skyldi falið á hendur slíkum guðum sem Hæni og Lóður, þar sem afar lítið kveður að hinum fyrra í norrænni goðafræði og nafn hins síðara kemur hvergi annars staðar fyrir. Hann hefur því hugsað sér að bæta hér um Völuspá á þann veg að láta Borssyni skapa hvort tveggja, heim og menn, í þeirri trú, að það væri einungis á færi þeirra, er heiminn skópu, að skapa menn. En með þessari betrumbót, er hann þannig hugðist gera, reið hann einungis hnútinn fastar í stað þess að leysa hann. Það verður nefnilega ekki sannað, að höfundi Völuspár hafi orðið neitt á, þótt hann teldi aðra guði hafa skapað mennina en þá, er skópu heiminn. Það var í sjálfu sér alls ekki frá- leitt, og vér þekkjum ekkert goðakvæði, er sýni oss fram á hið gagnstæða.1 Ég hika ekki við að ganga að því vísu, að Völuspá hafi rétt fyrir sér, en vitnisburður Eddu fái af þeim ástæðum, sem raktar hafa verið, ekki staðizt. Hins vegar er sú ekki einungis skoðun mín, heldur er ég fullkomlega sannfærður um það, að nöfn ása þeirra, er sam- kvæmt Völuspá stóðu að sköpun manna, eru úr lagi gengin og þeim hefur verið ruglað saman. Ég skal reyna hér á eftir að færa sönnur á þetta og sný mér nú að efninu. Völvan segir oss, að þrír æsir tækju þátt í sköpun manna og þeir væru Óðinn, Hænir og Lóður, og hefði hver þeirra lagt sitt til. Ég læt völuna sjálfa segja frá því, hvað hver einn lagði til: Önd gaf Óðinn, óð gaf Hænir, lá gaf Lóðr [réttara Lóðurr] ok litu góða. 1 Þegar vér hugleiðum, hversu guðirnir hafa að hyggju forfeðra vorra sameinazt um að skapa hina fyrstu menn og hver þeirra lagt hinu nýja sköpunarverki til þá fullkomnu hæfileika, er þeir voru gæddir í svo ríkum mæli, hlýtur oss að verða hugsað til hinnar dýrlegu goðsagnai um Pandóru hjá Hesiodusi í verki hans Erga kai Hemérai [þ. e. Annir og dagar], þar sem ein- mitt er farið eins að. Frá sköpun þessarar kvenveru segir á þessa leið [Hallgrímur notar latínu- heiti hinna grísku guða]: Vulcanus gerir líkama hennar af leir og lætur hana í ásjónu vera líka hinum himnesku gyðjum, fær henni mál og þrótt, Mínerva klæði og skraut, Þokkagyðjurnar og Sannfæringin armband, Árstíðirnar flétta vorblómasveig um vanga hennar, en Mercurius eykur í munnsvipinn sætum og sviksamlegum dráttum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212

x

Árbók Landsbókasafns Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Landsbókasafns Íslands
https://timarit.is/publication/279

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.