Lesbók Morgunblaðsins - 18.12.1995, Blaðsíða 28

Lesbók Morgunblaðsins - 18.12.1995, Blaðsíða 28
SVIPMYNDIR frá Flateyrí. Ljósm.: Björn Ingi Bjarnason. Ur sögu byggðar og athafna á Flateyri lateyri hefur verið landsmönnum hugleikin síðan snjóflóðið mikla reið þar yfír 26. október. Þær raddir hafa heyrst að byggð muni í framtíðinni leggjast niður á stöðum eins og Flateyri. Eftir snjóflóðið höfum' við þó sannreynt, að það er Umsvif hófust á staðnum seint á 18. öld með útibúi frá Þingeyrarverzlun. En sköpum skipti 1857 þeg- ar hjónin Torfi Halldórs- son og María Össurar- dóttir fluttust þangað. GISLI SIGURÐSSON tók saman. ekkert brottfararhjóð í Flateyringum og víst er að jarðgöngin munu styrkja búsetumögu- leika þar. Hins vegar er ljóst, að kreppt hefur verið að því litla undirlendi sem til þessa hefur verið byggt á. Flateyri var gerð að löggiltum verzlunar- stað með bréfi frá 31. maí 1823 og má segja að sú gerð marki upphaf byggðar og athafnasemi á staðnum.- Það var þó rúmum 30 árum áður, 1792, að fyrsta húsið reis þar; útibú frá Þingeyrarverzlun og var nefnt Norskahús. Þeirri verzlun stýrði Andreas Steenback og bjó hann í húsinu. En þetta fyrsta hús staðarins var ekki vandað og það stóð ekki lengi. Um leið og verzlunarstaður- inn fékk löggildingu árið 1823, tók við verzl- uninni Friðrik Svendsen, sýslumannssonur úr Múlaþingi. Friðrik var á sinn hátt landnámsmaður á Flateyri. Hann hóf þar útgerð þilskipa og lét gera mikil hróf til að geyma þau. Starf- semi Friðriks gekk vel framan af og m.a. byggði hann þá nýtt og reislulegt hús, sem síðar var nefnt Torfahús eftir manni sem fæddist einmitt þetta merkisár 1823 og varð um sína daga mestur athafnamaður á Flateyri, kaupmaður, útgerðarmaður og skipstjóri. Torfí fæddisti Arnarnesi í Dýrafirði, utar- lega í firðinum að norðanverðu, en faðir hans drukknaði í sjóróðri þegar Torfi var sjö ára. Hann fór barnungur að stunda sjó- inn og var orðinn formaður tvítugur fyrir móður sína og stjúpa. Stýrimaður var hann BRAUTRYÐJENDURNIR á Flateyri, Torfi HaUdórsson og kona hans, María Össurardóttir. Þau fluttu þangað 1857 og þá hófst uppgangur staðarins. orðinn 24 • ára og skipstjóri á þilskipinu Boga frá ísafirði ári síðar. Hann fetaði í fótsporhins merka brautryðjanda og náins vinar, Ásgeirs Ásgeirssonar á ísafirði sem numið hafði sjómannafræði í Danmörku og síðan snúið sér að útgerð og verzlun. Torfi réðst í það á eigin kostnað að fara á sjó- mannaskóla í Danmörku og fór heim kom- inn að kenna sjómannafræði á ísafirði. Hefur veríð talið að þar sé fyrsti sjómanna- skólinn á íslandi. Til Flateyrar flutti Torfi hins vegar á yordögum 1857 ásamt konu sinni, Maríu Össurardóttur. Þeim varð 11 barna auðið, en 8 komust upp. Hafa niðjar þeirra Torfa og Maríu komið mikið við sögu á Flateyri og má geta þess að meðal þeirra er Einar Oddur Kristjánsson, útgerðarmaður á Flateyri og alþingismaður. TORFITEKUR TIL HENDINNI Á FLATEYRI Friðrik „agent" Svendsen rak verzluina á Flateyri til dauðadags 1856 og þá komst hún í eígu þeirra Torfa og Maríu, sem fluttu þá til Flateyrar og settust að í húsinu. Stóð búskapur þeirra þar í hálfa öld. Þau stækk- uðu húsið, sem síðan var nefnt Torfahús og sést af myndinni sem hér fylgir með, að það hefur sannarlega risið yfir önnur smærri hús og sett svip á staðinn. Því mið- ur brann þetta merkishús löngu síðar. Torfi Halldórsson flutti með sér til Flat- eyrar tvö þilskip, sem hann átti með öðrum, en við eyrina var gott skipalægi frá náttúr- unnar hendi. Fljótlega bætti hann við þrem- ur skipum, sem hann átti í félagi með nokkr- 28 •L

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.