Morgunblaðið - 01.02.2001, Blaðsíða 37

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 1. FEBRÚAR 2001 37
VELTUSUNDI V/INGÓLFSTORG SÍMI 552 1212 SUÐURLANDSBRAUT 54,(BLÁA HÚSIÐ Á MÓTI SUBWAY).
SÍMI 533 3109
RÝMINGARSALA
Allir herraskór á ........... kr. 1.900
Allir kvenskór á kr. 1.900 og 2.900
Allir barnaskór á kr. 990 og 1.490
ENN MEIRI
VERÐLÆKKUN
60-70%
afsláttur
af öllum skóm
VELTUSUNDI SUÐURLANDSBRAUT
Umboðs- og heildverslun
Nethyl 3-3a - 110 Reykjavík
Sími 53 53 600 - Fax 567 3609
Hilluplan fyrir lausar vörur
og bitar fyrir vörubretti.
Einfalt í uppsetningu
Skrúfufrítt.
Smellt saman
Í allar áttir
Netverslun - www.hillur.is
Þunga-
vörurekkar
Trygg gæði - Gott verð!
JOHN Speight hefur verið bú-
settur á Íslandi hátt í þrjátíu ár.
Þegar hann kom hingað fyrst ásamt
íslenskri eiginkonu sinni, píanóleik-
aranum Sveinbjörgu Vilhjálmsdótt-
ur, var hann nýútskrifaður úr
Guildhall School of Music. Á Íslandi
höfðu þau þá aðeins hugsað sér að
dveljast um skamma hríð en landið
heillaði hinn unga breska tónlistar-
mann og hér er hann enn – sem bet-
ur fer. John Speight er einn hlekk-
urinn í langri og afar mikilvægri
keðju erlendra tónlistarmanna sem
byrjuðu að setjast að hér á landi
fyrir miðja síðustu öld. Ekki veit ég
hvar þessi örþjóð væri stödd á tón-
listarsviðinu hefði „nýbúanna“ ekki
notið við en víst er að þeir hafa gert
tónlistarlífinu á Íslandi ómælt
gagn. Megi erlendir straumar og
áhrif halda áfram að hafa sem mest
áhrif á mannlífið og ekki síst tónlist
hér á landi.
Nýútkomin geislaplata Íslenskr-
ar tónverkamiðstöðvar ber titilinn
John Speight: Þrjú hljómsveitar-
verk. Þetta er merk og tímabær út-
gáfa hvernig sem á hana er litið.
Verkin þrjú, sem spanna rúman
áratug á tónskáldaferli Speights,
eru að ýmsu leyti ólík í anda en eiga
þó öll það sameiginlegt
að þau búa yfir ein-
hverjum frumkrafti,
ekki rammíslenskum
eins og hjá Jóni Leifs
heldur kveður hér við
alþjóðlegan tón. Nokk-
uð virðist bera á því að
tónskáld yngri kynslóð-
arinnar (t.d. James
MacMillan og Thomas
Adés) séu farin að
temja sér stíl sem skír-
skotar talsvert meir til
hins almenna hlustanda
en avantgardistarnir
gerðu fyrr á öldinni.
Þannig er um þessa
tónlist Johns Speights.
Það er auðvelt að láta sér líka vel
við hana. Skilaboðin eru svo blátt
áfram og tilgerðarlaus. Ekki veit ég
hvort hugtakið „nýrómantik“ hefur
öðlast traustan sess í tónlistarheim-
inum en mér finnst hugtakið hvað
sem öðru líður passa nokkuð vel við
sinfóníurnar tvær sem hér heyrast í
fyrsta sinn í hljóðritun. Þessi róm-
antísku einkenni má m.a. vel heyra
í largo-kaflanum í fyrstu sinfóní-
unni (1984), fallegum og sérlega
áhrifaríkum meginkafla verksins og
þungamiðju. Hann býr yfir tilfinn-
ingasemi – reyndar með ólgandi
undirtón – sem er sjaldheyrð í sam-
tímatónlist og er næstum
„tchaikovskískur“ í anda þótt tón-
málið heyri að sjálf-
sögðu til okkar tíma.
Fyrsti og þriðji kafli
mynda svo drama-
tíska umgjörð um
miðkaflann.
Önnur sinfónían frá
1991 er eina hljóm-
sveitarverkið eftir ís-
lenskt tónskáld sem
hefur verið flutt á
ISCM-hátíðinni, en
það gerðist í Varsjá
árið 1992. Kveikjan
að verkinu er ferða-
lag tónskáldsins og
fjölskyldu hans um
Afríku árið 1991 en á
sama tíma hófst inn-
rásin í Kúveit. Verkið fjallar um
miklar andstæður: annars vegar
geysilega náttúrufegurð eyðimerk-
urinnar og hins vegar skelfilegar
hörmungar og eyðileggingu stríðs-
ins. Ekki þarf mikið hugmyndaflug
til að sjá fyrir sér stríðsástand í
þessari tónlist. Á annarri mínútu
seinni kaflans má vel greina loft-
varnarflautur og seinna í kaflanum
og undir lokin kveða við trompeta-
köll sem hafa beina skírskotun til
War Requiem eftir Britten. Söng-
textinn í seinni kaflanum, sem er úr
Paradísarmissi Miltons, er afar við-
eigandi. Einsöngvarinn er eins kon-
ar hrópandi í eyðimörkinni, svo
vitnað sé í skýringar tónskáldsins í
meðfylgjandi pésa. Verkið er auð-
skiljanlegt og áhrifaríkt miðað við
þessar gefnu forsendur. Túlkun
söngkonunnar Julie Kennard er til-
finningaþrungin og sannfærandi.
Leikur Sinfóníuhljómsveitar Ís-
lands er prýðilegur en hljómsveit-
inni stjórnar Páll P. Pálsson í fyrri
sinfóníunni og Anne Manson í
þeirri seinni. Reyndar má einstaka
sinnum greina að strengjasveitin er
ívið fáliðuð eins og t.d. í fyrsta kafla
fyrri sinfóníunnar (t.d. nr. 2, 1’37).
Víða má hins vegar heyra ágætan
strengjaleik eins og í öðrum kafla
sama verks. Önnur sinfónían er
tekin upp á tónleikum árið 1996 og í
heild hljómar flutningurinn mjög
vel. Klarínettukonsertinn frá 1980
er elsta verkið á plötunni og þar er
tónmálið öllu meira „abstrakt“ en í
hinum verkunum. Konsertinn er til-
einkaður Einari Jóhannessyni og
leikur hann einleikshlutverkið af al-
kunnu öryggi. Stjórnandinn er
Jean-Pierre Jacquillat, ágætur að-
alhljómsveitarstjóri SÍ frá 1980 til
dauðadags árið 1986.
Það er gott fyrir Íslendinga að
geta hampað þessum diski og sagt
að hér sé á ferðinni íslensk tónlist.
Vonandi eiga þeir eftir að gera það.
Kraftmiklir
tónar gegn
stríðsrekstri
TÓNLIST
G e i s l a p l ö t u r
John Speight: Klarínettukonsert,
„Melodious Birds Sing madrigals“
(1980). Sinfónía nr. 1 (1984). Sin-
fónía nr. 2 (1991). Einleikur: Einar
Jóhannesson (klarínett). Ein-
söngur: Julie Kennard (sópran).
Hljómsveit: Sinfóníuhljómsveit Ís-
lands. Stjórnendur: Páll P. Pálsson,
Jean-Pierre Jacquillat og Anne
Manson. Útgefandi: Íslensk tón-
verkamiðstöð ITM 7–14. Heild-
arlengd: 64’17. Verð: kr. 1.999
JOHN SPEIGHT
John
Speight
Valdemar Pálsson
www.leir.is
www.mbl.is