Tíminn - 26.10.1975, Blaðsíða 10

Tíminn - 26.10.1975, Blaðsíða 10
10 TÍMINN Sunnudagur 26. október 1975. (JíhÍT/* ut GJR eru þeir leikhúsgestir sem bíða með óþreyju eftir óper- unniparmen, en nú fer frumsýn- iiigardagiirinn senn aö renna upp, en'hánn er föstudaginn 31. októ- ber i Þjóðleikhúsinu. Þátttakend- ur i þessari viöamiklu sýningu verða tæplega hundrað talsins, þegar allir eru taldir með, söngv- arar, dansarar og hljómsveit. Þetta er ein af fjölmennustu sýn- ingunum á fjölum Þjóðleikhúss- ins. Byrjað var að æfa Carmen síð- astliðið vor og var Carl Billich kórstjóri, en auk þess æfði hann alla einsöngvarana og hljóm- sveitina. t Þjóðleikhúskórnum eru 36 manns og 14 drengir eru I drengjakórnum. Einsöngvararn- ir eru 10 talsins. t aukahlutverk- um eru 11 manns og fimm dans- arar frá Islenzka dansflokknum ásamt Erni Guðmundssyni. Höf- undur dansanna er Eric Bidsted. Leikstjóri er Jón Sigurbjörns- son, um leikmyndir og búninga sér Baltasar, hljómsveitarstjóri verður Bodan Wodisko. Sigriöur E. Magnúsdóttir fer með hlutverk Carmen, en Ruth L. Magnússon hefureinnig æftþaðog mun koma fram á nokkrum sýningum. Hlut- verk Don Jose er sungið af Magn- úsi Jónssyni, en finnski söngvar- inn Walton Grönroos fer með hlutverk nautabanans Escamillo. Hann er ráðinn við þýzku óperuna i Berlfn og fékk leyfi þaðan til að syngja hér á fyrstu sýningunum, en siðan mun Jón Sigurbjörnsson taka við. Með önnur hlutverk fara Ing- veldur Hjaltested.sem nú syngur i fyrsta skipti einsöngshlutverk i Þjóðleikhúsinu, Micaelu, unnustu Don Jose. Með hlutverk liðsfor- ingjans fer Hjálmar Kjartansson og liðþjálfans Halldór Vilhelms- son, en þetta er einnig fyrsta ein- söngvarahlutverk hans. Vinkonur Carmen eru þær" Frasquita, leikin af Elinu Sigur- vinsdóttur og Mercedes leikin af Svölu Nielsen. Hlutverk smygl- araforingjans Dancaire er i hönd- um Kristins Hallssonar, en Garð- ar Cortes syngur hlutverk smygl- arans Remendado. Tónskáldið. Georges Bizet, eða Alexandre César Léopold eins og hann hét réttu nafni, var fæddur i Paris 25. október 1838. Hann var aðeins fimm ára gamall þegar faðir hans, sem var söngkennari tók hann I fyrsta tónlistartimann. Tiu ára gamall fékk hann inngöngu i tónlistarskólann. Bizet samdi sina fyrstu symfóniu sautján ára að aldri, lít- Operan Carmen á 100 ára afmæli í ár — frumsýnd í Þjóðleik- húsinu 31. október k m Úr siðasta þætti Car«|en, sem skeður við innganginn i nautaats- hringinn. Carnien lofar Eseamillo öllu lögrueí hann stendttr sig vel. Eins og sjá má eru ekki aliir söngvararnir i búningum, ett myndin var tekin á æfingu. ið fallegt verk. t þessu verki, var að finna stef, sem vel hefðu getað verið úr seinni verkum hans, svo sem Stúlkan frá Arles eða Carmen. Nótur þessarar fyrstu symfóniu Bizet týndust, og fund- ust ekki aftur fyrr en áttatiu ár- um siöar eða árið 1935. Bizet var nitján ára er hann samdi fyrsta leikhúsverk sitt. Það var Perluveiðararnir, sem ér." ópera i þrem þáttum og var frum- sýnd 1863, en vakti litla eftirtekt.^ Síðan komu verk hans eitt af öðru. Don Procopio, Fallega stúlkan frá Perth, Arlési- enne-svftan, Damileh og fleiri. Carmen var siðasta verkið, sem Bizet skrifaði. Frumsýningin var 3. marz 1875, en verkið hlaut ekki þær undirtektir sem Bizet hafði vonazt til. Hann tók sér mjög nærri alla gagnrýni og„ fylltist svartsýni og biturleik i hvert sinn er verk hans hlutu neikvæð ummæli. Þrem vikum eftir frumsýningu Carmen, veiktist Bizet, en hann hafði allt frá unga aldri verið hjartaveill. í mai flutti hann með fjölskyldu sina til Bougival, en þar hrakaði honum ört og lézt hann þar 3. júni 1875. Það sama kvöld var 31. sýningin á Carmen. Georges Bizet blés nýju lifi i óperurnar með þvi að gera per- sónur sinar meira lifandi og fjör- ugri en áður hafði þekkzt. Nýstar- leg brögð komu i stað hinnar gömlu tilfinningasömu óperu- tækni, sem tiðkazt hafði til þessa. Carmen. óperan Carmen er i fjórum þáttum, en Bizet hóf gerð hennar 1873 og var verkið frumflutt i Paris 3. marz 1875, eins og áður er getið, og varð því aldargamalt sl. vor.Textann skrifuðu Meilhac og Haléug byggðan á smásögu Prosper Mérimées. Bizet tók virkan þátt i starfi þeirra og sér- staklega þó i áhrifameiri textum óperunnar. Söguþræði Mérimées er ekki nákvæmlega fylt og at- burðarrásinni mikið breytt. Óperunni var þó fljótlega breytt' eftir að hUn var frumsýnd fyrst, og var niiklu af samtalsformun- um breytt eða hreinlega sleppt. Þessibreytta útgáfa er langoftast notuð þegar óperan er flutt. Þó að Bizethafi tekizt vel aðgæða óper- una spönskum anda er hún þó fyrstogfremst franskt verk: Það er eins og sjá og upplifa Spán, séð með augum Frakkans Bizet. Arið 1888 skrifaði heimspeking- Carmen les I spilunum að hún muni láta lifið mjög fljótlega. urinn Nietzsche<um Carmen: Mér finnst þessi tónlist vera fullkom- in. Hún er leikandi létt og heill- andi, djöfulleg, slungin og dular- full og mun alltaf vera vinsæl, á hvaöa tima sem er. Óperan gerist á Spáni um 1820 i Sevilla og nágrenni. Hlutverk Don Jose i Cármen er óskahlut- verk tenórsöngvara, en jafnframt álitið eitt af erfiðustu tenórhlut- verkum i óperuheiminum. Fyrri hluta óperunnar er hlutverkið mjög ljóðrænt, en i seinni hlutan- um mjög dramatiskt eins og efnisþráðurinn gefur til kynna, og eru þeir ekki margir tenór- söngvararnir, sem valda hvoru tveggja. En nU skulum við fara yfir efni óperunnar Carmen og fylgjast með hvernig hin fallega og slótt- uga sigaunastoílka Carmen dreg- ur Don Jose á tálar, en fleygir honum siðan frá sér þegar hUn hefur eyðilagt lif hans. Skammstafanirnar fyrir aftan nöfn söngvaranna, þýða hvaða rödd þeir syngja. BS þýðir bassi, S er sópran, T er tenór og MS er messó-sópran. 1. þáttur. Þegar tjaldið er dregið frá, sést að sviðið er torg i Sevilla. Zuniga liðsforingi (BS) og Moralés lið- þjálfi (BS) standa fyrir utan her- skála riddaranna, sem er beint á móti sigarettuverksmiðjunni. SveitastUlkan Micaela (S) kemur til að hitta unnusta sinn, Don Jose liðþjálfa (T), en fer aft- ur þegar i ljós kemur að Jose get- ur ekki hitt hana fyrr en hann hefur lokið vakt sinni. Jose hefur aðeins rétt nýtekið við varðstöðinni, þegar starfs- stUlkurnar i verksmiðjunni streyma Ut á torgið i hádegishlé- inu. Ein þeirra er hin fallega og slóttuga sigaunastUlka Carmen (MS), sem kemur auga á Jose og reynir þegar að heilla hann með þvi að syngja og dansa fjörugan habanera. Jose þykist þó ekki taka eftir henni, þó hann verði þegar hugfanginn. En þetta gerir aðeins að verkum, að Carmen verður ennþá ákafari. Þegar hUn verður aftur að hverfa til vinnu sinnar, kastar hun rauðri rós til José, sem tekur rósina ekki upp fyrr en Carmen er farin og felur hana i barmi sér. Micaela kemur aftur og færir Jose bréf frá móður hans. Leikstjórinn er Jón Sigurbjörnsson, en eftir fyrstu sex sýningarnar mun hann taka við hlutverki Es- camillo. Baltasar sér um leikmyndir og búninga. Smyglaraforinginn Dancaire er vfgalegur mjög, eins og hér sést en Kristinn Hallsson fer með það hlutverk.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.