Tíminn - 26.10.1975, Blaðsíða 6

Tíminn - 26.10.1975, Blaðsíða 6
TÍMINN Sunnudagur 26. október 1975. Ingólfur Davíðsson: Byggt og búið í gamla daga 95 Hornbjarg er frægt frá fornu fari. Haröbýlt er þarna noröur við íshaf og nyrztu byggöir farnar i eyöi. En hlunnindi voru og eru enn mikil. Nóg matföng og gott undir bú i góðæri, en þegar hafisinn lagöist að landi og lá þar kannske langt fram á vor, fór að kárna gamanið. Býli lögðust þá i eyði, en byggðust sum aftur. ,,A Ströndum eru fén svo veit, að fæstir siöur eta — þeir, sem eru úr annarri sveit, en innfæddir þaö geta". Svo segir I gamalli visu. Undir Hornbjargi að vestan stóð bær- inn Horn. Eru hallandi smá- hjallar grasi grónir frá sjónum og upp að bænum, sem stóð á allhárri brekkubrún, þ.e. forn- um marbakka. Fyrir neðan Baðstofa.dyraloftogfjósburstá Horni 1936 bakkann voru skipin geyma. Þar voru hjallar, fiskhús og þar var rekavið staflað seinni hluta sumars. Skipin voru sexæringur og smærri bátar. Meðfram bakkanum, allt frá Baldvins- hlein og út að Austanmanna- kletti, mótar fyrir hleðslum, e.t.v. fornra verbúða? A Horni voru ærin hlunnindi af eggjum og fugli, og stutt að róa til fiskjar. Gnægð rekaviðar bæði til bygginga og eldsneytis. Mótekja var og allgóö. Fjöru- beit ágæt þegar Is ekki hamlaði. Bústofninn var oft 2-3 kýr og um 100 fjár. Oft 20-25 manns I heimili. Eyfirzkir sjómenn komu oft að Horni, keyptu egg og mjólk o.s.frv. Nú er Horn farið i eyði. Sigurgeir Falsson skrifstofu- maður, sem kom I fóstur viku- gamall að Horni 17. janiiar 1906 og átti þar heima til 5. sept. 1924, hefur léð myndir I þennan þátt og ritað Lýsingu þá á Horn- baðstofunni, sem hér fer á eftir. Myndin sýnir baöstofuna til vinstri, dyraloftið með bæjar- dyrum fyrir miðju og fjósburst til hægri. Dyfaloftið var reist árið 1916 og búið I þvi. A annarri mynd sést Stigshús, ljóst á lit. Til hægri sér I Frl- mannshús og bakvið það Al- menningaskarð, en um það ligg- ur leiðin suður aö Hornbjargs- vita. Þriðja myndin sýnir Frl- mannshús. Stigshús er notað sem sumarbústaöur og gert hef- ur verið við Frlmannshús. A myndinni af Frimannshúsi sér á Stigshús til vinstri. Bæjar- brún gnæfir yfir. Túnið logar I sóleyjum. A siðari hluta 19. aldar bjó at- hafnamaðurinn og listamaður- inn Stigur á Horni. Hann reisti geymslu- og smiðahús úr timbri á Horni, eitthvert hið fyrsta á þeim slóðum. Segir frá mörgu á Horni i Hornstrendingabók bls. 85-94. Fer hér á eftir frásögn Sigur- Haust viö Eyjafjörð 1975. Fé viö lambhúsiö á Stóru-Hámundarstöðum 14. sept. Stigshús (1973) geirs Falssonar af byggingum á Horni: Hornbaðstofan Stigur Stigsson byggði bað- stofuna á eignarjörð sinni á árunum milli 1870-1880. Aö Hkindum árið 1876. Baöstofan var reist af rekaviði I öllum máttarviðum. Stafir og fót- stykki voru tilhöggvin. Þau voru „reikuð", sem svo var kallað, þegar höggvið er flysið af, og tveir kantar sléttir. Syllur, hornstafir, slár og sperrur voru sagaðar úr stórviðum. Hun var 15 álnirað lengd, sjö álna breið og fimm álna staf- hæð. Það voru þrjár og hálf alin af gólfbitum undir loft. Stafirnir námu eina og hálfa alin upp af slánum, sem héldu loftinu uppi. Það varð þvi 2ja álna „port" þegar búið var að þilja frá lofti yfir syllurnar og upp I súð. Fimm álnir voru af lofti I sperruklofa. Sperrurnar voru ekki látnar ná saman. Gólf og allar þiljur voru sagaðar úr rekaviði. Allar þiljur voru plægðar. Austurgaflinn var meö stafnþili niður að lofti. Þar fyrir neðan torfveggur. Vesturgafl- inn var með stafnþil niður að gólfi. Loft og skarsiiö voru úr „dönskum" viði. Veggir voru fullar 3 álnir aö neðan, en aösérdregnir að ofan. Þeir voru hlaðnir af torfi og grjóti neðst en eingöngu af torf hnausum fyrir ofan miðjan vegg og hafður „strengur" á milli laga. Að innan voru haföar veggsklfur og moldinni mokað aö þeim. Veggirnir voru óþiljað- ir að innan, frá gólfi uppundir loft, en veggsklfurnar lágu þétt saman, svo áb lítið sást i mold. Veggskifurnar voru sagaöar, eða höggnir sléttir kantar á þær þar sem vissi inn. Við vesturgafl var hlaðinn lágur setbekkur. A vesturgafli voru 2 fjögurra rúðna gluggar. Annar uppi, hinn niðri. Einn fjögurra rúðna gluggi var á austurstafni. Tveir voru hliðargluggar á suður- þekju en einn gluggi sneri til norðurs vegna kvöld- og mið- nætursólarinnar. Einn gluggi var á norðurvegg gegnt bæjargöngum. Þegar Hornbaðstofan var ný- byggö þótti hún bezt bæjarhusa i Sléttuhreppi, bæöi að stærð og gerð. Hun bjó lengi aö fyrstu gerð, en árið 1913 var skipt um skarsUðina. Það var búið I henni 170 ár eða til ársins 1936, svo að ekki hefur verið kastað höndun- um til smiðinnar. Arið 1936 var þessi mynd tek- in. Arið 1938 var baðstofan rifin og veggir brotnir. Fimm voru rúmstæðin I henni undir hvorri hliö, 1 1/2 alin á breidd. Stigshús Arið 1936 lét Stigur Haralds- son reisa þetta hiis. Stigur var sonarsonur Stigs Stigssonar, þess er byggði „Hornbæinn". Myndin er tekin 1973. Frimannshús Það hús er reist af Frlmanni Haraldssyni, bróöur Stigs. Það er einnig úr rekaviöi I grind og gluggum. Allt annað var af ut- lendu efni. Það var byggt árið 1924. Myndin tekin 1969.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.