Tíminn - 04.07.1976, Blaðsíða 16

Tíminn - 04.07.1976, Blaðsíða 16
16 TIMINN Sunnudagur 4. júli 1976 Tvö hundruð ár blóðugrar velmegunar AAeð rykkjum og skrykkjum þó Nú, þegar Bandarikjamenn horfa til baka á tvö hundrub ára langa sögu sina, fer varla hjá þvi ab tvenntláti þar mest á sér bera. Annars vegar er þab sú velmeg- un sem Bandarikjamenn hafa lif- ab vib — meb undantekningum þó bæbi á timabilum og mebal eín- stakra þjóbfélagshópa — og styrjaldarrekstur þeirra, sem hefur verib næsta samfelldur þessar tvær aldir. Þab þrennt i styrjaldarrekstri Bandarikjanna sem hæst ber er ab sjálfsögbu Heimsstyrjöldin fyrsta, heimsstyrjöldin önnur og Vietnam-styrjöldin. Allar þrjár hafa stabib á þess- arri öld, allar hafa verib harbar og kostnabarsamar, bæbi I mannslifum og vopnum. Ab öbru leyti eiga þær litib sameiginlegt, annab en styrjaldarnafnib. En blóbib hefur ekki sibur runn- ib heima fyrir en erlendis. Banda- rikin sem slik risu upp úr blóbugri byltingu — áralöngu þjóbfrelsis- stribi gegn Bretum og kúgunar- valdi þeirra. Þegar sigur hafbi unnizt á kúgurunum og frelsib var fengib tóku vib önnur innanrikis- átök, ekki miklu vægari. Nægir þar ab minnast á borgarastyrjöldina milli Norbur- rikja og Suburrikja, þegar blökkumenn fengu frelsi sitt og mannréttindi ab nafninu til. Siban hafa önnur mál komib öbrum abilum til ab berast á banaspjótum og á.þessarri öld hefur stabib borgarastyrjöld sem er meb nokkub öbru snibi erí hinar fyrri. Þar er um ab ræba styrjöld milli þeirra sem vernda vilja lög og rétt, annars vegar, en hins vegar þeirra sem sjá sér ágóba i ab troöa hann fótum. Eiturlyfja- smygl og dreyfing, rán, þjófnabir, likamsmeibingarog morð eru svo daglegt braub innan landamæra Bandarikjanna ab hinn aimcnni borgari er búinn ab hneykslast, hættur ab taka eftir, og sér ekki vandamálib lengur nema þegar fjölmiblar fjalla sérstaklega um þab. Þess má geta i þcssu sambandi ab abeins eiturlyfjaafbrot og af- leibingar þeirra kosta bandaríska rikib um seytján billjónir dollara á ári. Jafnframt þessu hefur svo þró- azt I Bandarikjunum velmegun, sem ab mörgu til er ákaflega sér- stæb. Svo sem annað i þessum heimshluta einkennist hún eink- um af andstæbum, jafnvel hróp- legum andstæbum. Mikill hluti þjóbarinnar lifir ákaflega góðu lifi. Þar er um að ræba þessa svoköllubu mibstétt, hinn almenna borgara, sem ekki gefur verulega mikib af sér, en fær heldur ekkert gefið á móti. Fyrir ofan þennan meginhóp er svo hin fjármunalega yfirstétt auðmanna, sem hafa nægar tekj- ur til ab lifa i iburbi, mismunandi miklum ab visu, en engu ab sibur iburði. Fyrir neöan miðstéttina er svo aftur á móti hin fjármunalega lágstétt, sem einkum saman- stendur af þeldökkum og öðrum þeim sem ekki hafa „hreint" skinn. Mikill fjöldi þeirra er á framfæri fylkis eða rikis, dregur ýmis fram lifið á lágum styrkj- um, eða, sem mun vera algeng- ara, þiggur styrkinn og vinnur siðan óreglulega fyrir þvi sem ekki getur talizt lifsnauðsynlegt. Þessar andstæður eru ákaflega einkennandi fyrir bandariskt Hf og bandariskt þjóðfélag. Vib get- um nefnt annað dæmi um það þar sem eru annars vegar háþróuð tæknimenning og vélvæðing á öll- um sviðum, en hins vegar ótölu- legur fjöldi handverksmanna og iðnaðarmanna, sem enn beita sömu aðferðum og afar þeirra eða langafar. Skósmiðir, húsgagnasmiðir, vefarar og svo framvegis nota enn hálfrar aldar gömul tæki og tækni, ekki vegna þess að þeir hafi ekki móguleika til annars, heldur vegna vilja til þess að varðveita vandað handbragð og framleiðsluaðferðir sem ekki fel- ast I fjöldaframleiðslu. Vegna þess ab Bandaríkin eru samfélag andstæbnanna héfur ekki farib hjá þvi að skoðanir hafa ákaflega skipzt gagnvart þeim. Þeir eru margir sem álita þar allt ómögulegt og illa gert, en þeir eru lika margir sem dásama þar hvern hlut. Ef til vill segir það skýrasta sögu að þeir sem búsett- ir hafa verið I Bandarikjunum fylgja yfirleitt hvorugum þessum hópa að málum, heldur segja Bandarikin lik öðrum löndum — sumt gott, annab slæmt. Engu ab sibur verbur ekki fram hjá þvi litib, nú þegar haldib er upp á tvö hundruð ára afmæli Bandarikja Norbur-Ameriku, ab þessi tvö hundrub ár hafa verib tvö hundrub ár blóbugrar vel- gengni. Hjá okkur fáið þið flest er ykkur vanhagar um á ferðalagi, og veitingaskáli okkar býður upp á: ÝAAISLEGT TIL HRESSINGAR Verið velkomin á félagssvæði okkar Við rekum á ÞÓRSHÖFN: Veitingaskála, verzlun, mjólkurstöð, bifreiða- og vélaverkstæði, olíu- og benzínsölu, skipa- og bifreiðaafgreiðslu, slátur- og kjötfrystihús, innlánsdeild á BAKKAFIRÐI: verzlun, olfu- og benzinsölu, skipa- og bifreiðaafgreiðslu kaupfélag Langnesinga ÞÓRSHÖFN - BAKKAFIRÐI Andstæöurnar koma alls stuðar fram I bandarisku þjóölifi. Trúarlciö- toginn og heimspekingurinn prédikar yfir söfnuði sinum, á meðan.... Hermaðurinn er kvaddur meö blómum þegar leiö hans liggur á vigvöll- inn. Þverstæður myndast einnig vegna velmegunar. A kreppuárunum flykktist fók úr sveitum til borga. Nú, á velmegunartimum, flytur fólk f hina áttina, frá borgunum og velmeguninni. ÍSLENZK HÚSGÖGN Íslandi allt BORGARHÚSGÖGN Grensásvegi I J^ fl Sími 8-59-44

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.