Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 61

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 61
Fléttuflóra Norðurlanda l.bindi Nordic Lichen Flora, Vol. 1, Calicioid li- chens and fungi (Fléttuflóra Norðurlanda, 1. bindi). Ritstjórar: Teuvo Ahti, Per Magnus J0rgensen, Hörður Kristinsson, Roland Moberg, Ulrik S0chting og Göran Thor. Norræna fléttufræðifélagið 1999, 94 blaðsíður. Fléttur eru sambýli svepps og græn- eða bláþörungs. Sveppurinn skýlir þörungnum og ver hann uppþornun og of sterkri sólargeislun en fær að launum stærstan hluta kolvetnisframleiðslu þörungsins. Þetta er oft nefnt sem dæmi um samhjálp þar sem báðar lífverurnar hafa hag af sambýlinu, NORDIC LICHEN FLORA \ulumr I littitxluclt>r> p*rt* Calkfctid Ikhen* and (Unci en á síðari árum hafa margir frekar viljað lýsa sambandinu sem „þrælahaldi", þar sem sveppurinn nær tangarhaldi á viðkomandi þörungi sem hann nýtir sér til vaxtar og viðhalds. Hvað sem skilgreiningu á sambandi fléttuhlutanna líður er það víst að án sambýlisins ætti þörungurinn erfitt með að þrífast á mörgum þeim stöðum þar sem fléttur eru algengar. Fléttur eiga erfitt uppdráttar í beinni samkeppni við plöntur og mosa, en þær eru þeim mun þrautseigari við erfið skilyrði. Því er ekki að undra þótt fléttur séu algengar á íslandi og varla finnst sá steinn sem ekki hefur nokkrar tegundir fléttna í ábúð. Á stærri hnullungum má jafnvel finna tugi ólíkra tegunda. Einnig vaxa fléttur á trjám, á dauðum viði, á mosa og á jarðvegi, bæði sem frumherjar á ógrónu landi og á grónu landi. Fléttuflóra íslands telur um 660 tegundir og stór hluti þeirra eru svonefndar hrúðurfléttur en þal þeirra myndar hrúður eða skán og vaxa þær oft á klöppum og steinum. Sá fróðleikur sem aðgengilegur er íslenskum almenningi um fléttur er hins vegar allur um blað- og runnfléttur, en þrátt fyrir að fléttur hafi frá fornu fari venð flokkaðar eftir ytra útliti þá gefur það í mörgum tilfellum litla vísbendingu um skyldleika tegundanna. Hörður Kristinsson hefur ritað nokkrar greinar á íslensku um íslenskar blað- og runnfléttur. Nývenð birtist í Náttúrufræðingnum grein eftir hann um króka og kræður. Hann hefur einnig skrifað greiningarlykil yfir íslenskar blað- og runnfléttur sem hefur dreifst allnokkuð sem ljósrit. Svipaða sögu er að segja um ástandið annars staðar á Norðurlöndum. Blað- og runnfléttur eru allvel þekktar og eru til ágætis flórur yfir þær bæði frá Noregi (Lavflora eftir Krog, 0sthagen og T0nsberg) og Svíþjóð (Lavar eftir Moberg og Holmásen), en hrúðurflétturnar eru minna þekktar þótt vissulega sé til flóra yfir sænskar hrúðurfléttur (Svensk skorplavs- floraeftirFoucard). Saga flétturannsókna er gömul á Norðurlöndum og rekur upphaf sitt til Carls von Linné (1707-1778) en faðir fléttu- fræðinnar, Erik Acharius (1757-1819), var einn lærisveina hans og skrifaði mikið um skandinavískar fléttur. Hins vegar hefur verið lítið um samræmdar aðgerðir til að gefa út fléttuflóru sem næði til allra tegunda. Th. M. Fries (1832-1913), sem skrifaði Lichenographia scandinavica á áttunda 125
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.